رەسمي مالىمەتكە سۇيەنسەك, شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارى وتكەن جىلى جالپى سوماسى 17 ترلن تەڭگەگە تاۋار وندىرگەن. بۇل مۇناي ءوندىرۋ كورسەتكىشتەرىنەن دە ءبىرشاما اسىپ تۇسەدى. ال ەلىمىز ءىجو-دەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ۇلەسى 23,1 پايىزدى قۇرادى. سونداي-اق, شاعىن جانە ورتا كاسىپورىنداردا 3 ملن ادام جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ءونىمىن شىعارۋ حالىقتىڭ جان باسىنا شاققاندا ءار ادامعا 1 ملن تەڭگەنى قۇراعان. كاسىپورىنداردىڭ كوبىسى الماتى مەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا شوعىرلانىپتى. جالپى, 2016 جىلى ەلىمىزدىڭ ءىجو-ءسى 46 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. ال حالىقتىڭ جان باسىنا شاققاندا ءىجو 2,6 ملن تەڭگە بولدى. ءىجو-ءنىڭ 25 پايىزدان استامى ونەركاسىپكە تيەسىلى. ارينە, بۇل كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋدە كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعدارلامالارىنىڭ ۇلەسى زور.
شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ حالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا, الەۋمەتتىك پروبلەمالاردى شەشۋگە, جۇمىسپەن قامتىلعان قىزمەتكەرلەر سانىن ۇلعايتۋعا ايتارلىقتاي اسەر ەتەتىنى انىق. سوندىقتان دا بولار كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك قولداۋ ءاردايىم وتە وزەكتى ماسەلە. وسى ماقساتتاعى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى ەلباسىنىڭ «جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىن جانە قازاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن بولاتىن. باعدارلاما ەكى كەزەڭگە جوسپارلاندى. ءبىرىنشى كەزەڭ 2010-2014 جىلدار ارالىعىندا ءوتتى. مۇنداعى العاشقى 2010 جىل باعدارلاما مىندەتتەمەلەرىنىڭ شەشىلۋى, ياعني جاڭا بيزنەس-باستامالاردى قولداۋ, كاسىپكەرلىك سەكتوردى ساۋىقتىرۋ, شەتەلگە تاۋار شىعارۋشىلاردى قولداۋ سياقتى ءۇش باعىت بويىنشا ىسكە اسىرىلعان قاناتقاقتى جىل بولدى. 2011-2014 جىلدارى مىندەتتەمەلەردىڭ شەشىلۋى جاڭا باعدارلامالاردى قولداۋ, شەتەلگە تاۋار شىعارۋشىلاردى قولداۋ سياقتى ەكى باعىتتى قامتىدى. ال 2015 جىلى باستالعان ەكىنشى كەزەڭ 2020 جىلعا دەيىن جالعاسادى. بۇل جاڭا باعدارلامالاردى قولداۋ, شەتەلگە تاۋار شىعارۋشىلاردى قولداۋ سياقتى ەكى باعىتتى كوزدەيدى.
كاسىپكەرلىكتىڭ كوكجيەگى كەڭەيىپ كەلە جاتقانى جايلى مالىمەتتى «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ دەرەكتەرى دە دايەكتەي تۇسەتىندەي. «دامۋ» قورىنىڭ توراعاسى اباي سارقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلدىڭ وزىندە عانا «دامۋ» قورىنىڭ قولداۋىن كورگەن كاسىپورىندار 4 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارعان. كاسىپورىنداردان تۇسكەن سالىق كولەمى جىلىنا 253 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
ء«بىزدىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسىن قولداۋعا باعىتتالعان باستامالارىمىزدى «ساپا» جانە «سان» دەپ سيپاتتاۋعا بولادى. بولاشاقتا قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ دەڭگەيىن كوتەرىپ, ۇسىناتىن ونىمدەر سانىن ارتتىرىپ, شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندار ءۇشىن قارجى سۋپەرماركەتىن قۇرىپ, ميكروقارجىلاندىرۋ كولەمىن ارتتىرىپ, بەيقارجىلىق قولداۋ كورسەتۋ اياسىندا كاسىپكەرلەردى وقىتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», – دەيدى باسقارما توراعاسى ا.سارقۇلوۆ. جالپى, اتالعان قور ارقىلى 1997-2007 جىلدار ارالىعىندا 2,6 مىڭنان استام جوباعا قولداۋ كورسەتىلىپ, بەرىلگەن نەسيە سوماسى 27,5 ملرد تەڭگە بولعان. بۇل كەزەڭدە قازاقستانداعى ىشكى جالپى ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ۇلەسى 10,7 پايىزدى قۇراعان. «دامۋ» قورىنىڭ فيليالدارى دا وسى كەزدەرى قۇرىلا باستاعان ەدى. ال 2008-2009 جىلدار ارالىعىندا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە شارتتاسىپ قارجى سالۋ باعدارلاماسى ەنگىزىلدى. سونىڭ ارقاسىندا 10 مىڭنان استام جوبا قولداۋ الىپ, بەرىلگەن نەسيە سوماسى 521 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. قازاقستانداعى ىشكى جالپى ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ۇلەسى 17,7 پايىز بولدى. سونداي-اق, 2010-2015 جىلدار ارالىعىندا «دامۋ» قورى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ جانە كەپىلزات جەتىسپەگەن جاعدايدا كەپىلدىك بەرۋ قۇرالدارى بويىنشا وپەراتور بولدى. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىنداعى كاسىپورىنداردى 6 پايىزدىق جەڭىل نەسيەمەن قامتاماسىز ەتۋ قولعا الىندى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا 27 مىڭنان استام جوبا قولداۋ الىپ, بەرىلگەن نەسيە سوماسى 2,1 ترلن تەڭگەنى قۇراعان.
شامامەن 3,2 ملن ادام شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسىنا كەلگەن ەكەن. ەلدىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى شوب ۇلەسى ارتتى. بارلىق وبلىس ورتالىقتارىندا «كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى» اشىلىپ, اۋدانداردا كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتەتىن 14 ءموبيلدى ورتالىق قۇرىلدى.
2015 جىلى ۇكىمەت «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن جەتىلدىرىپ, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» بيزنەستى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ ءبىرىڭ-
عاي باعدارلاماسى» بولىپ بەكىتىلدى. «دامۋ» قورى قارجىلىق اگەنتى بولسا, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى مەن اكىمدىكتەر – وپەراتورلارى. 2016 جىلى «دامۋ» قورى ءوڭىر, اۋىل, مونو جانە شاعىن قالالارداعى كاسىپكەرلەردى بەلسەندى تۇردە قارجىلاندىرا باستادى. بۇل – الماتى مەن استانا قالاسى جانە باسقا دا وبلىس اكىمشىلىكتەرىمەن بىرلەسىپ جىلىنا 8,5 پايىزدىق جەڭىلدىكپەن نەسيەلەندىرۋ باعدارلاماسى بولاتىن. ميكروقارجىلاندىرۋ, فاكتورينگ, فرانچايزينگ باعدارلامالارى دا ىسكە قوسىلدى. كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋدە جاڭا ادىستەر قولدانىلا باستادى. اتاپ ايتقاندا, «دامۋ بليتس» تەحنولوگياسى ىسكە قوسىلىپ, كەپىلدىك بەرۋ قۇرالى بويىنشا ءوتىنىشتى اۆتوماتتاندىرۋ ىسكە قوسىلدى. وسى ۋاقىتتان باستاپ 2017 جىلدىڭ شىلدە ايىنا دەيىنگى ارالىقتا 45 مىڭنان استام جوبا قولداۋ الدى. بەرىلگەن نەسيە قۇنى 3,4 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. وسىلايشا, 1997 جىل مەن 2016 جىل ارالىعىندا «دامۋ» قورى اكتيۆتەرى 4,2 ملرد تەڭگەدەن 349,4 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. وسى ۋاقىت ىشىندە جەكە كاپيتال 119 ملن تەڭگەدەن 98,7 ملرد تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلگەن.
ال كۇنى كەشە عانا, استانادا « ۇلى دالا ەلى» III فورۋمى اياسىندا 28-30 شىلدە ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ رەسپۋبليكالىق كورمەسىندەگى سان الۋان وتاندىق تاۋارلاردىڭ ءوزى ەلدەگى كاسىپكەرلىكتىڭ كوركەيىپ, وركەن جايىپ كەلە جاتقانىن تاعى ءبىر ايعاقتادى. وندا قوردان قولداۋ العان 350-دەن استام كاسىپورىن باس قوستى. «قازاقستاندا جاسالعان» دەپ اتالعان كورمەدە تاماق ونەركاسىبى, قۇرىلىس سالاسى ونىمدەرى, جيھاز شىعارۋ, كيىم-كەشەك, ارنايى تەحنيكا مەن قۇرال جابدىقتار, زەرگەرلىك بۇيىم, كادەسىي مەن پوليگرافيالىق ءونىم دەيسىز بە, ءبارى بار. بۇل, ارينە, كاسىپكەرلىككە جاسالعان قامقورلىقتىڭ شىنايى كورىنىسى.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
