– ەسەنتاي وزەنىنىڭ ارعى بەتىندە جازۋشىلاردىڭ ەكى ءۇيى تۇرعانىن بىلەسىڭ. ءبىرى – «ساراڭداردىڭ سارى ءۇيى», ەكىنشىسى – «العىشتاردىڭ اق ءۇيى» دەپ اتالادى. ال ءبىز ءوز ۇيىمىزگە قانداي ات قويامىز؟ «جومارتتاردىڭ جولىم ءۇيى» دەيمىز بە؟ – دەپ اقىلداسادى يرانعايىپ. جومارت دەسە جومارت ەدىك, جارىماي جۇرسەك تە قولىمىز اشىق, داستارقانىمىز جينالمايتىن. بىراق يرانعايىپتىڭ ايتقانى بولمادى, ەل اۋزىندا ءبىزدىڭ تۇراعىمىز «سۋرەتشىلەر ءۇيى» اتانىپ كەتتى.
«سۋرەتشىلەر ءۇيى» دەسە دەگەندەي, ەسەنتاي وزەنىنىڭ جاعالاۋىنا جاقىن سالىنعان ەڭسەسى بيىك ەرەيمەن ءۇيىمىزدىڭ دوعاداي يىلگەن ءبىر پۇشپاعى تۇتاسىمەن سۋرەتشىلەردىڭ, ءبىرىنشى قاباتى تۇگەلىمەن مۇسىنشىلەردىڭ شەبەرحانالارى ەدى. بۇل جەردە ءبىر ءۇي تۇرماق, تۇتاس اۋلا سۋرەتشىلەر مەن مۇسىنشىلەر ورامى ەكەن. يەلەرى – بەلگىلى سۋرەتشىلەر اۋباكىر ىسمايىلوۆ, گۇلفايرۋز ىسمايىلوۆا, توقبولات توعىسباەۆ, ءابدراشيت سىدىحانوۆ, كاميل مۋللاشەۆ, ماعاۋيا امانجولوۆ, ورتانشى اقاناەۆ, بالتاباي تابىلديەۆ, تابىلدى مۇقاتوۆ, تيمۋر وردابەكوۆ, ەربولات تولەپباەۆ, بەكسەيىت تۇلكيەۆ, اناربەك ناقىسبەكوۆ, ت.ب. مۇسىنشىلەر تولەگەن دوسماعامبەتوۆ, ەركىن مەرگەنوۆ, ەسكەن سەرگەباەۆ, باقىتجان ابىشەۆ...ت.ب. ءبارى وسى كۆارتالدان مەكەن, تۇراق, شەبەرحانا تاپقان.
وسىلاردىڭ كوبى ساقال قوياتىن. اتشاپتىرىم اۋلاداعى ءبىر-بىرىمەن ءيىن تىرەسكەن ءتورت ءۇيدىڭ ءار ەسىگىنەن قابا ساقالدىلار, اق ساقال, كوك ساقال, قارا ساقالدىلار ءار كەزدە كىرىپ-شىعىپ جاتاتىن. ويتكەنى, ول كەزدە ساقال دەگەندى يەگىنە سالافيلەر ەمەس, سۋرەتشىلەر قوياتىن...
اتىشۋلى اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ اناسى ايتوتىم اپامىز اۋلادا ولارعا قاراپ وتىرىپ:
– وسىلار ساقال قويماسا سۋرەت سالا الماي قالا ما؟ – دەپ سۇراعانى ەسىمدە قالدى.
سول سۋرەتشىلەرگە جاقىن ءجۇرىپ, مەن دە ساقال قويدىم. بالا كەزىمدە سۋرەتشى بولۋ ارمانىم بولعان. سالعان سۋرەتتەرىم بالالار گازەتىندە, «جىل – ون ەكى اي» الماناعىندا جاريالانعان. 9-سىنىپتا وبلىستا سۋرەت جارىسىنان ءبىرىنشى ورىن الىپ, الماتىنىڭ گوگول اتىنداعى سۋرەت ۋچيليششەسىنە جولداما دا كەلگەن. امال نەشىك... ءسوز سيقىرى جەڭىپ, جىن يەكتەپ, جىر قۋالاپ كەتە باردىم. ءسويتىپ, ماعان كارل ماركستىڭ ساقالىنداي قاپ-قارا بۇيرا ساقال ءبىتتى. يەگىنە قىلتاناق شىقپايتىن سۋرەتشىلەر ساقالدى سۋرەتشىلەردىڭ ساقالىنا قىزىعا قارايتىنىن بايقادىم. كەيبىرى ءتىپتى مەن سۋرەتشى بولماسام دا ساقالىمدى سيپاپ تۇرىپ, ءۇڭىلىپ قاراعان. ساقال قويعاسىن سۋرەتشى-مۇسىنشىلەر قاۋىمىنا ءتىپتى ءوز ادامىنداي ەتەنە بولىپ كەتتىم.
ەربولات تولەپباەۆ, بەكسەيىت تۇلكيەۆپەن ەرتەدەن توننىڭ ىشكى باۋىنداي جاقىن, دوس-جارمىز. ەندى كۇندە جولىعىپ, ىشەك-قارنىمىزعا دەيىن ارالاسىپ كەتتىك. كەيبىر كەشتەردە سۋرەتشىلەر مەن مۇسىنشىلەردىڭ شەبەرحاناارالىق باسقوسۋلارى بولىپ تۇراتىن. ارالارىنا كەيدە اسقار اعا ەكەۋمىزدى شاقىراتىن. ماعان ولەڭ وقىتاتىن. اسقار سۇلەيمەنوۆ ءبارىنىڭ اۋزىن اشتىرىپ, ونەر تاريحىنان نە ءبىر قىسقا دا تاعىلىمدى سىرلار شەرتەتىن. سونداي كەشتىڭ بىرىندە ءمۇسىنشى باقىتجان ابىشەۆپەن جاقىنىراق تانىستىم. كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىن اياقتاماستان وقۋدان شىعارىلعان سوڭ, ماسكەۋدىڭ سۋريكوۆ اتىنداعى اتاقتى وقۋ ورنىن بىتىرگەن ەكەن. ول مەنى ءوز شەبەرحاناسىنا باستادى.
سورە-سورە تولى بالشىقتان, گيپستەن, اعاشتان, قولادان, گرانيت پەن ءمارماردان سومدالعان مۇسىندەر. ۇلكەندى-كىشىلى باستار. ۇلىلار مەن بەيتانىستار. ءال فارابي مەن ماحامبەت, مۇحتار مەن كۇلاش, توقاش بوكين مەن ساكەن, گەنەرالدار مەن باتىرلار, جامبىل مەن قوناەۆ... انە ءبىر ۆلاديمير ءيليچتىڭ قاسىندا اباي قۇنانباەۆيچ سىناي قاراپ تۇرعانداي. سولاردىڭ قاتارىندا ماڭ-ماڭ باسقان تۇيەلەر جانە جىلقىلار, جىلقىلار, جىلقىلار... جىعىلىپ جاتقان, ويناقتاعان, شيىرشىق اتقان, قارعىعان, ورعىعان, كوككە اتىلعان, سۇرىنگەن, الاسۇرعان, تۋلاعان, كوسىلە شاپقان, قۇلاعىن تىككەن, جىميتقان, قايشىلاعان, جالى كۇدىرەيگەن, جەلبىرەگەن, تاناۋى دەلديگەن... ءتۇرلى كەيىپتەگى جىلقىلاردىڭ بالشىق, گيپس, قولا, تاس مۇسىندەرى. دوڭگەلەك جوزىدا جاتقان قاعازداردى پاراقتاي قالساڭ –جىلقى جانۋاردىڭ سامساعان ەسكيزدەرى شىعا كەلەتىن.
سول تۇستا باقىتجاننىڭ قولىنان تۋعان ءبىر شەدەۆرگە اسقار سۇلەيمەنوۆ «قۇلاگەر» دەپ ات قويدى. جىعىلىپ جاتقان جىلقى ءمۇسىنى. قۇلاگەر دەسە قۇلاگەر!.. جەلمەن جارىسىپ, قۇيىنداپ-قۇيعىتىپ كەلىپ, توسىننان وماقاسا قۇلاعان قايران جانۋار ءومىر مەن ءولىمنىڭ اراسىندا ىشقىنىپ, ارپالىسىپ جاتىر. ءجانتاسىلىم ءسات... كىسىنەگەن داۋىسى جەر دۇنيەنى جاڭعىرتىپ, جان دۇنيەڭە ينە سۇققىلاعانداي. قاپيادا قازا قۇشقان تاعدىردىڭ قياناتقا لاعنەتى. ءۇنسىز شىرقىراعان جان داۋىسى... ءبىر جىلقىنىڭ ەمەس – ءبىر ادامنىڭ, ءبىر ادامنىڭ ەمەس –تۇتاس ءبىر حالىقتىڭ قىرقاي شالىنعان شەرلى تاعدىرى...
ءسوز سۋرەتكەرى اسقار سۇلەيمەنوۆ وسى ءمۇسىن تۋرالى ۇنەمى سۇيسىنە ايتىپ ءجۇردى. باقىتجاننىڭ 1991 جىلدىڭ اقپانىندا ءا.قاستەەۆ مۋزەيىندە وتكەن سۋرەت كورمەسىندە اسقار اعانىڭ سويلەگەن ءسوزىن جارى ءاليا بوپەجانوۆا قاعازعا ءتۇسىرىپ, كەيىن جاريالاعان: «ابىشەۆ – ءوز الدىنا دارا تۇلعا. بۇعان ونىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ كۇرەتامىرى, كىندىگى – سۇلاپ ءتۇسىپ مەرت بولعان تۇلپار بەينەسى – ء«ولىارا» دەپ قاتە اتالعان ءمۇسىن دالەل. جانارىنا جارتى الەمدى سىيدىرعان تۇلپاردىڭ قاراشىعىنا زەر سالىڭىز. جارتى الەمنىڭ ەمەس, كۇللى عالامنىڭ قاسىرەتى وسى قاراشىقتا تۇنىپ تۇر. بۇل – كەلىسپەسكە امالدارىڭىز كەم, – كلاسسيكا, ال, كلاسسيكا دەۋگە ءتىپتى قيماساڭىزدار, كلاسسيكاعا جەتەعابىل تۋىندى». وسى تاقىلەتتەس باعالاۋ ءسوزىن اسقار اعامىز سۋرەتشى-ءمۇسىنشى-قالامگەرلەردىڭ ورتاسىندا دا, باقىتجاننىڭ شەبەرحاناسىنا شەتەلدىك قوناقتاردى ەرتىپ اكەلگەن ءتۇرلى لاۋازىمدى-شەندىلەر الدىندا دا ايىلىن جيماي ايتقان. دۋالى اۋىزدىڭ سول باعاسى – باعا بولىپ قالدى.
ءمۇسىنشىنىڭ تىرناقالدى تولىمدى تۋىندىسى الماتىداعى توقاش بوكيننىڭ ەسكەرتكىشى ەكەنىن ەستىگەندە اۆتورىنان: «ول قاي جەردە تۇر؟» دەپ سۇراعانىم ەسىمدە. سول كەزدە ءوزىم ون جىلدان استام ۋاقىت مەكەن ەتكەن الماتىدا بوكيننىڭ ەسكەرت-
كىشى بارىن بىلمەگەنىم ۇيات-اق ەدى. ءسويتىپ, پانفيلوۆشىلار پاركىنىڭ تەمىر جول جاق بەتىندە تۇرعان «توقاش بوكينگە» ارنايى سالەم بەرە بارعانمىن. سول ەسكەرتكىشى ءۇشىن باقىتجان قازاقستان كومسومولى سىيلىعىن العان ەكەن.
باسىندا باقىتجان انا تىلىنە شورقاق بولدى. بىراق ءتىلى كەلسىن-كەلمەسىن قازاقشا سويلەۋگە تىرىساتىن. تۇسىنبەگەن سوزدەرىن, جان-جارى م.اۋەزوۆ دراما تەاترىنىڭ اكتريساسى شامشاگۇل مەڭدياروۆادان سۇراپ الاتىن. «ورىس مەكتەبىندە وقىدىم. قالانىڭ بالاسىمىن. اقتوبەدە تۋعانمىن, الماتىدا وسكەنمىن» دەيتىن.
قازاقشا سويلەۋگە قىسىلماي-قىمتىرىلماي تىرمىسىپ جۇرگەن باقىتجان كەلە-كەلە ءبىر قازاقتاي جاتىق سويلەيتىن بولدى. ناعىز قازاق بولۋعا جان-تانىمەن ۇمتىلدى. ءتىپتى سوڭعى 10-15 جىلدا دىنگە بويۇسىنىپ, بەس ۋاقىت نامازىن قازا جىبەرمەيتىن دارەتتى تاقۋاعا اينالعان. اس-وتىرىستاردا قالتاسىنان اق تاقياسىن سۋىرىپ الىپ, توبەسىنە قوندىرا قويىپ, زاۋلاتىپ قۇران وقيتىنىنا دا كۋا بولعام. مىنە, ساعان ء«اسفالتتىڭ» بالاسى!
باسىندا پورترەتشى رەتىندە كورىنگەن ونىڭ شىعارماشىلىعى «قۇلاگەر» تۋىندىسىنان كەيىن ۇلتتىق-تاريحي تاقىرىپقا تۇبەگەيلى بەت بۇردى. كەلە-كەلە ات جالىنداعى ازاتتىق, بابالار فيلوسوفياسى, ۇلى دالا رۋحى, كوشپەندىلەر تۇرمىسى ابىشەۆ ونەرىنىڭ نەگىزگى لەيتموتيۆىنە اينالدى. ول وسى تۇستا كونە تۇركى دۇنيەسىنە كوپ ءۇڭىلىپ, تاڭىرشىلدىك تەرەڭىنە قۇلاش ۇردى, كونە جادىگەرلەردى زەردەلەپ, بالبال تاستار الەمىن جاڭا مازمۇنمەن ءتىرىلتۋدى قولعا الدى. ونىڭ «ۇماي انا», «كەزدەسۋ», «ۇران», «بەتاشار», ت.ب. مۇسىندەرى وسى كەزەڭنىڭ جەمىسى.
سوناۋ ءبىر جىلى الماتىدا قويىلعان جامبىل اتا ەسكەرتكىشىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋعا قاتىستىم. باقىتجان سومداعان دومبىرا ۇستاعان ءمۇسىن كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ال ارحيتەكتۋرالىق شەشىمىنە كەلگەندە ەكىۇداي پىكىر تۋدى. ويتكەنى, جوبا بويىنشا جامبىل اتانىڭ ونسىز دا الاسا تۇعىرىنىڭ استىنان بۇلاق اعىپ جاتۋعا ءتيىس ەكەن. سوندا سول كەزدەگى جوعارعى جاقتىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى, قازىرگى دەپۋتات ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ جاندى پىكىر ايتتى:
– قازاقتا «استىڭنان سۋ شىقتى ما؟» دەگەن جاعىمسىز اسەر بەرەتىن ءسوز بار. سوندىقتان, مەنىڭشە, سۋدى جامبىل اتانىڭ استىنان اعىزىپ قويۋ جارامايدى. سۋ بولسا بولسىن, اعىپ جاتسىن, بىراق استىنان ەمەس, ءبىر جاعىنان, قاسىنان, جانىنان اقسا بولماي ما؟
كوكەيگە قونىمدى وسى پىكىردى قولداعانداردىڭ ىشىندە مەن دە بولدىم. قازىر جامبىل اتانىڭ ەسكەرتكىشىن كورگەن سايىن سول اڭگىمە ەسىمە تۇسەدى. جىراۋدىڭ جانىنان جىر اعىسىنداي جىلاپ اعىپ جاتقان سىزاشىق سۋ سونشالىق ۇيلەسىمدى.
بىردە باقىتجاننىڭ شەبەرحاناسىنا كىرىپ كەلگەندە, بۇرىشتاعى قوقىس شەلەگىندە جاتقان اق گيپس باس مۇسىنگە كوزىم ءتۇستى. قوس قولداپ سۋىرىپ الىپ قاراسام – م.اۋەزوۆتىڭ ءبيۋستى ەكەن.
– باكە-اۋ, مىناۋىڭ نە؟ – دەپ شىر ەتە ءتۇستىم.
– جاتا بەرسىن, قوزعاما, ول براك! – دەدى باقىتجان.
– ويباي-اۋ, براك تا بولسا اۋەزوۆ قوي!
– ونىڭ ەرنى ءدال كەلمەي قالدى. مىنە, مىنانى كور, ناعىز اۋەزوۆ مۇندا! ال اندا-
عىنى سىندىرىپ, لاقتىرىپ تاستاۋ كەرەك, – دەدى ءمۇسىنشى. ءسويتىپ, ول اق شۇبەرەكپەن قىمتاپ قويعان باسقا ءمۇسىندى اشىپ كورسەتتى. ەرنى ءسال تۇرىلە دۇرديگەنى بولماسا كوپ ايىرماشىلىق بايقامادىم. ويدا جوقتا تاپقان ولجادان ايىرىلعىم كەلمەي:
– ماعان وسى اۋەزوۆ تە جارايدى. «يت جەگەنشە قوڭدىباي, قاناي جەسىن!» دەگەن بار. قيراتىپ, لاقتىرعانشا ماعان بەر, – دەپ, قوينىما قىسا ءتۇسىپ ەدىم:
– الساڭ – ال, بىراق ۇيگە اپارعان سوڭ دۋحوۆكادا پالەن ساعات كۇيدىرۋ كەرەك. ايتپەسە تەز سىنىپ قالادى, – دەدى. قۋانىپ الا جونەلدىم. ايتقانىن اينىتپاي جاساپ, سول گيپس ءمۇسىندى گاز پەشىنىڭ دۋحوۆكاسىنا سالىپ قويىپ, ايەلىمىز ەكەۋمىز كۇنى بويى قاسىنان شىقپاي قاداعالاپ, ابدەن كۇيدىرگەنىمىزدە قىنا ءتۇستى ادەمى قىش بيۋست سىڭعىرلاپ شىعا كەلگەن. پەش قاسىنان شىرعالاپ شىقپاي جۇرگەنىمىزدى كورگەن قىزىم نازىم:
– سىزدەر اۋەزوۆتى تورت پىسىرگەننەن ءارمان ادەمىلەپ پىسىردىڭىزدەر عوي. كۇيىپ كەتىپ جۇرمەسىن, – دەپ ازىلدەگەن.
ءبىراز جىلدان كەيىن ءىنىم رۇستەم ەسداۋلەت پەن قىزىم نازىم «حابار» ارناسىنىڭ ء«تىلاشار» اتتى 40 ساباقتان تۇراتىن سەريالىنا تۇسكەن كەزدە رەكۆيزيت ءۇشىن ءبىزدىڭ ۇيدەن م.اۋەزوۆتىڭ سول ءمۇسىنى مەن قابىرعادا ءىلۋلى تۇرعان ەلىك ساپتى قامشىنى اپارىپ قويىپتى. كەيىن قايتپاي قالدى. ونى ەستىگەن باقىتجان سول تۇستا وتكەن 50 جىلدىق مەرەيتويىمدا ماعان م.اۋەزوۆ ءبيۋستىنىڭ كەيىنگى وزىنە ۇناعان فارفور نۇسقاسىن تارتۋ ەتتى. ودان بۇرىنىراق قولادان قۇيىلعان «بورىگە مىنگەن قىز» اتتى مۇسىنشەسىن سىيلاعان بولاتىن. ءبورىسى ساق ستيلىندە, ساۋىرىنداعى قازاق قىزى انتيكالىق پىشىندە. قازىر ۇلى جازۋشىنىڭ ءمۇسىنى مەن ەكەۋى مەنىڭ كىتاپ سورەمدە تۇر.
باقىتجان ابىشەۆتىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ ءبىر ۇلكەن شىڭى دەپ اتىراۋدا ورناتىلعان يساتاي-ماحامبەت ەسكەرتكىشىن ايتار ەدىم.
جالپى, بۇل ەسكەرتكىشتىڭ يدەياسى مەن جوباسى و باستا يمانعالي تاسماعامبەتوۆتەن تۋعان. 2000 جىلى پرەمەر-مينيس-
ءتردىڭ ورىنباسارى بولىپ جۇرگەنىندە مەنى وزىنە شاقىردى. مادەنيەت سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەدىم. قولىندا ءوزى سىزعان ەسكەرتكىش جوباسى. ەكى سالت اتتى ادامنىڭ سۇلباسى, ارتىندا سامساعان قالىڭ قول الدە قامال.
– ماحامبەتتىڭ 200 جىلدىعىنا وراي اتىراۋدا ەسكەرتكىش ورناتۋ كەرەك. سونىڭ قاۋلىسىنىڭ جوباسىن جاساۋعا كىرىس. مىناۋ – مەنىڭ ويىمداعى يساتاي مەن ماحامبەت مەموريالى. وسى ەسكەرتكىشتى جاساۋعا بايقاۋ جاريالاۋ كەرەك. ءوزىڭدى 200 جىلدىقتى وتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ قۇرامىنا ەنگىزەمىن. باستان-اياق ءوزىڭ جاۋاپ بەرەسىڭ, – دەپ شەگەلەپ, مەنى جەگىپ قويدى.
كونكۋرستى مادەنيەت مينيسترلىگى وتكىزىپ جاتقان. ەسكەرتكىشتەر جونىندەگى كوميسسيانىڭ مۇشەسى رەتىندە تالقىلاۋعا قاتىستىم. كوميسسيا مۇشەلەرى ءمۇسىن, ارحيتەكتۋرا ونەرىنىڭ مايتالمان ماماندارى, ونەرتانۋشىلار, كىلەڭ ىعاي مەن سىعايلار فينالعا شىققان مۇسىندەردەگى باتىرلار مىنگەن اتتاردىڭ اياق الىستارىن, دەنە-تۇرقىن ىسكە العىسىز ەتىپ, ابدەن سىناپ تاستادى. سول كەزدە مەن:
– وسى ەسكەرتكىشتى جاساۋعا نەگە باقىتجان ابىشەۆتى تارتپاسقا؟ – دەپ قالدىم دا, – مەن بىلسەم, جىلقىنىڭ ءمۇسىنىن كەلىستىرىپ سومدايتىن حاس شەبەردىڭ ءبىرى سول. ونىڭ ماحامبەتىن دە كورگەنمىن, وتە جاقسى, – دەپ ءسوزىمدى ۇستەدىم.
ءبارى دە ەلەڭ ەتتى. باقىتجانعا كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ەركىن مەرگەنوۆتەن باسقاسىنىڭ ءبارىنىڭ كوزقاراسى ءتۇزۋ بولىپ شىقتى. باقىتجاننىڭ كانديداتۋراسىن يمانعالي نۇرعالي ۇلى دا قولدادى. «مەندە ونىڭ «قۇلاگەرىنىڭ» كوشىرمەسى بار. ونىڭ قولىنان كەلەدى», – دەدى ول. ءسويتىپ, ويلاماعان جەردەن مەموريال كەشەنىن جاساۋ باقىتجان ابىشەۆ پەن ەسكەن سەرگەباەۆقا تاپسىرىلدى. جانە ولار ابىرويمەن ورىنداپ شىقتى. باقىتجان سالت اتتى قوس قاھارمان مەن ولارعا ىلەسكەن ساداقشى-مەرگەندى سومداسا, ە.سەرگەباەۆ مونۋمەنت-گورەلەفتىڭ ەكىنشى بولىگىن – قامالداي قالىڭ قول, تۇتاسقان كۇرەسكەر حالىقتىڭ جيىنتىق بەينەسىن جاساپ شىقتى. بۇل كۇندە يساتاي مەن ماحامبەت ەسكەرتكىشى اتىراۋ قالاسىنىڭ بەتجۇزدىگىنە اينالدى. بۇرىن ول جەردە ۇلكەن اسىققا ەسكەرتكىش بولعانىن جۇرت جىميا ەسكە الاتىن بولدى. ارۋاقتى باتىرلاردىڭ تاماشا ەسكەرتكىش-كەشەنى بۇل كۇندە حالىقتىڭ كوزايىم جادىگەرى, رۋحىن كوتەرەتىن, وركەنىن وسىرەتىن سۇيىكتى ورنى. بىراق دەر كەزىندە ۇسىنىلعانىمەن گورەلەف-ەسكەرتكىشكە مەملەكەتتىك سىيلىق بۇيىرمادى...
بۇل تۋىندىلارعا قوسا, استاناداعى مۇستافا اتاتۇرىك, جاياۋ مۇسا ەسكەرت-
كىشتەرى, اقتوبەدەگى ءاليا, قاراعاندىداعى ساكەن سەيفۋللين, باياناۋىلداعى جاسىباي باتىر, بۇقار جىراۋ, ءماشھۇر ءجۇسىپ, سۇلتانماحمۇت, الماتىداعى ءادي ءشارىپوۆ ەسكەرتكىشتەرى باقىتجان ابىشەۆتىڭ سيقىرلى ساۋساعى, ايالى الاقانىنان شىققانىن ايتا كەتسەم دەيمىن.
دۇنيەدەن وزارىنان بىرەر اي بۇرىن, بىلتىرعى كۇزدە ول مەنى كەيىنگى جىلدارى كوشىپ كىرگەن جاڭا ۇيىنە شاقىرىپ, جەرتولەسىنە جايعاستىرعان بۇرىنعى-سوڭعى جۇمىستارىن كورسەتىپ ەدى. «بۇركىتشى», «سالت اتتى», «ۇماي انا», «توميريس», «ۇران», «كوش», «قۇرىلتاي», «كۇيشى», «وليمپياداشى», ء«ناپسى», «قۇدالار», «بەتاشار» تۋىندىلارىنىڭ ارقايسىسى ءبىر-ءبىر جاۋھار الەم! ۇلى دالانىڭ رۋحىنداي جۇرەگىڭدە جاڭعىراتىن جىرلار! ءبىر كۇندىك ەمەس, تاريحپەن تىلدەسەتىن, ماڭگىلىكپەن مۇڭداساتىن مۇسىندەر! بۇل جەرباۋىرلاعان كۇيكى تىرشىلىكتەن ەمەس, بيىك ادامزاتتىق فيلوسوفيالاردان تۋىنداعان شىعارمالاردا تىلسىم سىر, عارىشتىق عۇمىر بارى سەزىلەدى. قاراپايىم تىرلىك كەشىپ, قاسىمىزدا ءجۇرىپ, ەرتەدەن قارا كەشكە دەيىن بالشىق يلەپ, تاس قاشاپ, قولا قۇيىپ, اعاش جونۋمەن-اق, قانشاما ولمەس تۋىندىلار بەرىپ كەتكەنىنە قالاي تاڭىرقاماسسىڭ! ەكىنىڭ ءبىرى الىپ جاتقان «ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر» اتاعىنا قاتتى قۋانىپ ەدى. قىزىعىن دا كورىپ ۇلگەرمەدى. ءتىرى بولسا وسى كۇندەرى 70 جاسقا كەلەر ەدى.
باقىتجاننىڭ قولىنىڭ تابىندا قۇدىرەت بار ەدى. بىردە مەن ودان: – سەن ءمۇسىندى جاساعاندا پورترەتىن سۋرەتكە سىزىپ الامىسىڭ الدە, كوزگە ەلەستەتەسىڭ بە؟ – دەپ سۇراعانىمدا:
– قولىمنىڭ ىرقىنا باعىنامىن. ساۋساعىم قالاي سەزىنسە سولاي سومداپ شىعارا-
مىن. قولىم ءوزى بىلەدى, – دەپ جاۋاپ بەرىپ ەدى باقىتجان.
– ە, وندا سەنىڭ قولىڭنىڭ كوزى بار ەكەن عوي, – دەپ ازىلدەگەم.
...شەبەرحاناداعى بۇرىنعى جانە جاڭا تۋىندىلار اراسىنان ورىندىقتا وتىرعان عابيت مۇسىرەپوۆ پەن ونىڭ قاسىندا تۇرەگەپ تۇرعان اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ ءمۇسىنىن بىردەن تانىدىم. ەكەۋى ۇيلەسىپ-اق تۇر. بۇيىرتسا, ءساتى تۇسكەندە بۇل ەسكەرتكىش تە الاشتىڭ كوز الدىندا اسقاقتاپ تۇرار كۇن كەلەر...
ۇلىقبەك ەسداۋلەت,
اقىن
