وسىدان كوپ جىل بۇرىن پورتۋگالدىق فۋتبول جاتتىقتىرۋشىسى فەليش موۋرينيۋدىڭ وتباسى داستارحان باسىنا جينالىپ, تاڭعى اسىن الدارىنا الا بەرگەندە ۇيدەگى تەلەفون بەزىلدەپ قويا بەردى. تۇتقانى كوتەرگەن وتاعاسى فەليشتىڭ قاباعى سالبىراپ, ءتۇسى وزگەرىپ كەتتى. جايسىز حاباردى جارى ماريا مەن ۇلى جوزەگە قالاي ايتارىن بىلمەي قينالدى. اكەسىنىڭ جۇزىندەگى قينالىستى اڭعارعان كىشكەنتاي جوزە:
– اكە, نەگە قينالىپ وتىرسىز؟ – دەپ, ۇلكەن ادامدار سياقتى سالماقتى سۇراق قويدى. ۇلىنىڭ ويلى جانارى مەن سالماقتى ساۋالىنا تاڭىرقاعان اكەسى:
– مەنى جۇمىستان بوساتىپتى, - دەپ, سۇلەسوق جاۋاپ قاتتى.
– نە ءۇشىن؟
– مەن جاتتىقتىرعان كوماندا ەكى كۇن بۇرىن جەڭىلىس تاپقان بولاتىن.
***
كىشكەنتاي جوزە اكەسىن ناعىز مايتالمان فۋتبول مامانى دەپ ەسەپتەيتىن. مىنا وقيعا وعان قاتتى اسەر ەتتى. قاراپايىم بالىقشىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن اكەسى اۋلەت كاسىبىنە بەت بۇرماي اياقدوپشى اتاندى.
اۋەلى «ۆيتوريا», «بەلەنەنسەش» كوماندالارىنىڭ قاقپاسىن قورعادى. ءتىپتى ءبىر دۇركىن پورتۋگاليانىڭ ۇلتتىق قۇراماسى ساپىندا ونەر كورسەتكەنى بار...
كىشكەنتاي جوزە جاتىپ الىپ ۇزاق ويعا شومدى. «اكەمدى جاقسى كوماندا جاتتىقتىرا الماعانى ءۇشىن جۇمىستان بوساتتى. دەمەك مەن اكەمە كومەكتەسەم, بولاشاقتا اتاقتى جاتتىقتىرۋشى بولام, اكە كەگىن قايتارام!»
رۋحىن شوققا جانىپ العان بالا سەتۋبالاداعى ستاديونعا باردى. اكەسىنە, «ماعان بىلگەنىڭدى ۇيرەت» دەدى. اكەسى وعان شارت قويدى. «سەن الدىمەن ساباعىڭدى جاقسى وقى, وسىنى ورىنداساڭ ايتقانىڭدى ىستەيمىن». اكە مەن بالا شارت-شۇرت قول الىستى.
بىراق فەليش بالاسىنىڭ مىنا قىلىعىنا سەنە قويعان جوق. قايتەر ەكەن دەپ تاجىريبەلى باپكەرلەرگە قاتىستى ەمتيحان-سىناقتى بەردى. قىزىق, جوزە بىردە-ءبىر قاتە جىبەرمەي جاۋاپ بەرىپتى. ءسويتىپ, ول 14 جاسىندا اكەسى جاتتىقتىرعان كوماندامەن بىرگە كۇللى پورتۋگاليانى اينالىپ شىقتى. مىندەتى الاڭنان شىعىپ كەتكەن دوپتى اكەلۋ جانە وسىنى پايدالانىپ اكە تاپسىرماسىن الاڭداعى ويىنشىلارعا جەتكىزۋ...
فەليش ءموۋرينيۋدىڭ ەستەلىگى: مەن جاتتىقتىرعان «بەلەنەنسەش» فۋتبولشىلارى «امادورا» كومانداسىمەن ءوز الاڭىمىزدا وينايتىن بولدىق. ءبىز بۇل ويىندا تەڭ تۇسكەن جاعدايدا جوعارى ليگاعا وتەتىن ەدىك. سوندىقتان «ولاردىڭ تاكتيكاسىن زەرتتە» دەپ جوزەنى جىبەردىم. ول ءبىر اپتا سول جاقتا ءجۇردى. كەلدى. «قارسىلاستارمەن تەڭ ويناۋعا تولىق مۇمكىندىك بار ەكەن, تاكتيكا مىناۋ» دەپ سىزىپ بەردى. ءبىز 15 جاستاعى جوزەنىڭ ايتقانىمەن ويىن ۇيىمداستىردىق. ناتيجە – 0:0. وسى وقيعادان كەيىن مەن بالامدى وزىمە كومەكشى ەتىپ الدىم.
جوزە 19 جاسقا تولعاندا اكەسى فەليش موۋرينيۋ جوعارى ليگادا ونەر كورسەتەتىن «ريۋ-اۆە» كومانداسىنا باپكەر بولدى. قىزىق بولعاندا, جوزە اتالمىش كوماندا قۇرامىندا فۋتبولشى رەتىندە الاڭعا شىقتى. كوماندا باسشىلارى باپكەر فەليش موۋرينيۋعا بۇل ءىسىنىڭ قاتە ەكەنىن ەسكەرتىپ, اقىرىندا اياقدوپشى جوزە الاڭنان جاعالاۋعا شىعىپ قالدى. ويىن ەسەبى: 7:1. جوزەلەر وڭباي جەڭىلدى. ويىننان كەيىن جاس جوزە اقىماق باسشىلار باسقارعان فۋتبول ەشقاشان ورگە جۇزبەيتىنىن ايتىپ سالدى دا, فورماسىن لاقتىرىپ تاستاپ جۇرە بەردى. باردى دا ليسسابونداعى دەنە تاربيەسى ينستيتۋتىنا قۇجات تاپسىردى. وسىندا 5 جىل ءبىلىم الدى. وقۋ بىتىرگەن سوڭ ينستيتۋتتا سپورتتان ساباق بەردى.
جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ اعىلشىندار ۇيىمداستىرعان باپكەرلىك كۋرسقا قاتىسىپ, ءتىل ۇيرەندى. كۋرستى جۇرگىزۋشى شوتلانديالىق باپكەر ەندي روكسبۋرگ جاس جىگىتتىڭ فۋتبولعا دەگەن ەرەكشە تانىمى بارىن بىردەن اڭعاردى. 1992 جىلى «سپورتينگ» كومانداسىنا جاتتىقتىرۋشى بولىپ اتاقتى بوببي روبسون بارعان تۇستا, روكسبۋرگ وعان اۋدارماشى-كومەكشى رەتىندە جوزەنى ۇسىندى. ويتكەنى, بوبسونعا اعىلشىن تىلىمەن قوسا فۋتبولدى دا جاقسى بىلەتىن ادام قاجەت ەدى.
بوببي روبسوننىڭ ەستەلىگى: ليسسابون اۋەجايىنا اۋدارماشى-كومەكشىمدى كۇتىپ الۋعا باردىم. ونىڭ شىنايى فۋتبول بىلگىرى ەكەنىنەن حابارسىز ەدىم. تۋرا ويىن باستالار ساتتە اۋدارماشىم ءبىر سىزبا ۇسىندى. جازبانى كوردىم دە بۇل ادامنىڭ كەرەمەت فۋتبول بىلگىرى ەكەنىن ۇقتىم. شىنىمدى ايتسام, اتاعىم ايداي الەمگە ايگىلى مەنىڭ ءوزىم بۇنداي تاكتيكا قۇرۋدى بىلمەيتىن ەدىم...
ءسويتىپ, ەكى مىقتى قوساعىن جازباي «سپورتينگ», «پورتۋ» جانە «بارسانى» جاتتىقتىردى. ەش جەڭىلىپ كورمەدى.
ۋاقىت وتە كەلە جوزە ءوزىنىڭ تولىسقانىن ءتۇسىندى. باس باپكەر رەتىندە الدىمەن «بەنفيكا» تىزگىنىن ۇستادى. كەيىن «پورتۋ», «چەلسي», «ينتەر», «رەال» سياقتى اتاقتى كلۋبتاردى الەم الدىندا تۋلاتتى.
جوزەنىڭ جۇرەك ءسوزى: «چەلسيدى» 2004-2007 جىلدار ارالىعىندا جاتتىقتىردىم. العاشقى ماۋسىمدا انگليا چەمپيونى اتاندىق. بۇل «چەلسيدىڭ» عۇمىرىنداعى ەكىنشى چەمپيوندىق اتاعى ەكەن. العاشقىسى وسىدان تۋرا 50 جىل بۇرىن بوپتى. چەمپيون بولعاننان كەيىنگى ماۋسىمارالىق ۇزىلىستە لوندون كوشەلەرىنىڭ بىرىندە سەرۋەندەپ جۇرگەن ەدىم. جاسى شامامەن جەتپىستەن اسقان ءبىر قاريا جولىقتى. ول 50 جىل بۇرىن بولتون قالاسىندا «چەلسي» چەمپيون بولعان كەزدە جەڭىستى اتاسى جانە اكەسىمەن بىرگە تويلاعان ەكەن. ەكىنشى جەڭىس 50 جىلدان كەيىن كەلدى. بىراق قاريانىڭ اتاسى مەن اكەسى ومىردە جوق. ءوزىنىڭ ءبىر اياعى – توردە, ءبىر اياعى – كوردە. بىراق فۋتبولعا دەگەن ماحابباتى جوعالماعان. مىنە, مەنى وسىنداي ساتتەر ەلجىرەتەدى...
جوزە موۋرينيۋ كىم؟ جوكەڭدى ەۋروپالىقتار كوپشىلىككە قۋانىش سىيلايتىن قىڭىر مىنەزدى كاسىبي باپكەر دەپ بىلەدى. ال, لەيريالىقتار ءۇشىن UEFA Cup-نا جەتكىزۋشى, پورتۋلىقتار ءۇشىن ەۋروپا كۋبوگىن الىپ بەرۋشى, چەلسيلىكتەر ءۇشىن 50 جىلدان كەيىنگى قۇتقارۋشى, ينتەرلىكتەرگە 45 جىل ارمانداعان چەمپيوندار ليگاسىنىڭ كۋبوگىن سىيلاعان. ونىڭ باپتاۋى ناتيجەسىندە «ينتەر» ءبىرىنشى جىلى يتاليا چەمپيوناتىن, ال كەلەسى جىلى يتاليا چەمپيوناتى مەن كۋبوگىن جانە ۋەفا چەمپيوندار ليگاسىن قاتار ۇتىپ, يتاليا فۋتبول تاريحىنداعى العاشقى «ترەبلدى» جەڭەدى.
ج.موۋرينيۋ ءار ءتۇرلى كلۋبتارمەن ەكى رەت چەمپيوندار كۋبوگىن ۇتىپ العان تاريحتاعى ءۇشىنشى باپكەر. ودان بۇرىن بۇل اتاقتى ەرنست حاپپەل جانە وتتمار حيتتسفەلد يەلەنگەن-ءتىن.
ءدال قازىر پورتۋگالدىق مامان «مانچەستەر يۋنايتەد» كومانداسىمەن 2019 جىلعا دەيىن كەلىسىم جاساعان. ول كوماندا قۇرامىنا فرانتسيانىڭ «پسج»-دا ونەر كورسەتكەن زلاتان يبراگيموۆيچتى, «يۋۆەنتۋستەن» پول پوگبانى, «ەۆەرتوننان» رومەلۋ لۋكاكۋدى الىپ كەلدى.
قازاقتا, «جاقسىعا ءسوز ەرەدى, جامانعا ءشوپ ەرەدى» دەيتىن ماتەل بار. ءدال وسى ءسوز جوزەگە قاراتىپ ايتىلعان دەرسىز. ويتكەنى, كۇللى ەۋروپا گازەت-جۋرنالدارى جوكەڭمەن جاعالاسىپ جاتادى. ماقتايدى, جاماندايدى, قارعايدى, قورعايدى... ت.ب.
بۇعان سەبەپ نە؟ جوزەنىڭ مىنەزى مەن ءىس ارەكەتى. ويتكەنى ول قوعامدىق وي-پىكىرمەن ەشقاشان ساناسپايدى. ءوزىنىڭ ءىسى وزىنە ءجون. جانە ايتقانىنان قايتپايدى. ۇستانىمى: «مەن ادامدارعا ۇناۋ ءۇشىن ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەم جوق». وزىنە وتە سەنىمدى. «مەن مىقتىمىن» دەگەندى اشىق ايتادى. ونىسى بىرەۋلەرگە ۇناماي جاتادى. ولار قارسى شابادى. وعان جوكەڭ قىڭبايدى. ايتاتىنى, «يسا پايعامبار ۇناماعان توبىرعا, مەنىڭ ۇناۋىم مۇمكىن ەمەس».
جوزەنىڭ جەتىستىكتەرى
• پورتۋگاليانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى («پورتۋ» 2002/03 – 2003/04);
• چەمپيوندار ليگاسىنىڭ چەمپيونى («پورتۋ» 2003/04);
• ەۋروپا كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى («پورتۋ» 2002/03);
• انگليانىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى («چەلسي» 2004/05, 2005/06, 2014/15);
• يتاليانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى («ينتەر» 2008/09, 2009/10);
• چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جەڭىمپازى («ينتەر» 2009/10);
• يسپانيا چەمپيونى («رەال مادريد» 2011/12);
• يسپانيا كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى («رەال مادريد» 2010/11);
• انگليا ليگا كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى («مانچەستەر يۋنايتەد» 2016/17);
• ەۋروپا ليگاسىنىڭ جەڭىمپازى («مانچەستەر يۋنايتەد» 2016/17);
• 2010 جىلدىڭ «ەڭ ۇزدىك باپكەرى».
