ادام تاعدىرى ءوزى ويلاعانداي بولا بەرمەيتىنى حاق. ەشكىم الدىن ءدال بولجاپ كورگەن ەمەس, جوسپارلاپ, جورامالداپ كورەتىندەر بولادى. مەنىڭ ءومىر جولىمدا جۇبانوۆتار اۋلەتىمەن ارالاس-قۇرالاس بولۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ەڭ اۋەلى مەن اسقاردىڭ اعاسى ەسەت جۇبانوۆپەن تانىستىم دا, قارىم-قاتىناس جولداستىققا, سوسىن بىرتىندەپ دوستىق سىيلاستىققا ۇلاستى. ول مەنەن ون شاقتى جاس ۇلكەن ەدى, سوعان قاراماستان اڭگىمەمىز جاراسىپ كەتتى. ءتىپتى, وتباسىمىزبەن ارالاستىق. ەسەت وتە زەرەك تە ءبىلىمدى جىگىت ەدى. اكەسىنىڭ قالدىرعان ەڭبەكتەرىن كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, ونىڭ ايتقان ويلارى مەن پىكىرلەرىن كوكەيىنە قۇيىپ العان زەرەك لينگۆيست بولاتىن. ءبىر قىزىعى, اككى ءومىردىڭ سايقال مىنەزى شايقاپ تاستادى ما, ول ادام بالاسىنىڭ كوبىنە سەنبەيتىن, سىر اشا بەرمەيتىن, كۇدىكشىل ەدى.
ەساقاڭ ارقىلى مەن ايگىلى اكادەميك احمەت جۇبانوۆتى تانىدىم. اسقاردىڭ اعاسى اقىراپتى, اپكەلەرى ءمۇسليمانى, قىزعالداق, قىرمىزىنى جاقسى ءبىلدىم. ورەندەرى «اق ماما» اتاپ كەتكەن راۋشان اپايدى انامىزداي قۇرمەت تۇتتىم. اسقارمەن اۋەلگى كەزدە اعاسىمەن جولداس بولعان سوڭ با, وعان ءىنى رەتىندە قارايتىنبىز. سويتسەم, وزىممەن قاتارلاس بولىپ شىقتى.
ءوزارا سەنىسكەن قارىم-قاتىناس ناتيجەسىندە بۇل قازاقتىڭ ماقتانىشپەن ايتاتىن اۋلەتىنىڭ ءبىرى ەكەنىنە كوزىم جەتتى. سوناۋ سۇراپىل زاماندا الاش ارداقتىلارىنىڭ باسىنان وتكەن اۋىر كۇندەر بۇل اۋلەتتى دە اياماي-اق شارپىعان ەكەن. 1937 جىلدىڭ قاراشاسىندا دۇنيەگە كەلگەن كەنجەسى اسقاردى قازاقتىڭ تۇڭعىش پروفەسسورى قۇدايبەرگەن جۇبانوۆ التىنشى كۇنى عانا كورىپ, پەرزەنتحانادان ۇيگە اكەلىپ ۇلگەرگەن ەكەن, سوندا اسقار اكە الاقانىنىڭ اياسىندا ءبىر عانا ءسات بولعان. سودان ارداقتى اكە «حالىق جاۋى» اتانىپ, سول كەتكەننەن كەتە بارادى. ۇلىنا ات قويىپ تا ۇلگەرە الماعان. بولاشاق ءتىل مامانى, پروفەسسور اسقار قۇدايبەرگەن ۇلىنىڭ تاعدىرى, مىنە, وسىنداي كۇردەلى دە قيىن جولدارمەن باستالعان.
دۇنيەگە وسىلاي كەلگەن نارەستەنىڭ ەندىگى كۇندەرى وزىنە بەيمالىم الاساپىران جاعدايدا ءوتىپ جاتتى. ول كەزدە «حالىق جاۋى» اتانعان ادامنىڭ وتباسى دا نكۆد-نىڭ قاتاڭ قاداعالاۋىندا بولاتىنىن سەزگەن احمەت قۋان ۇلى (قۇدايبەرگەننىڭ تۋعان ءىنىسى – ايگىلى اكادەميك, كومپوزيتور) جەڭگەسى راۋشان وسپانقىزىن دا اعاسىنىڭ تاعدىرى كۇتىپ تۇرعانىن سەزىپ, ول كىسىنى 6 بالاسىمەن (ۇلكەنى – 12 جاستا, كەنجەسى اسقارعا – 4 اي) ەلگە اقتوبە وبلىسى, جۇرىن اۋدانىنداعى قۇدەكەڭنىڭ تۋعان اۋىلى جاڭاتۇرمىس قالاسىنا كوشىرىپ جىبەرەدى.
احاڭ قۇدايبەرگەن بالالارىنان قول ۇزبەيدى, ۇنەمى قاداعالاپ, ولاردىڭ بولاشاعىن قامداستىرىپ وتىرعان. اۋەلى اسقاردىڭ اپا-اعالارىن بىرتىندەپ الماتىعا الدىرىپ وقىتا باستايدى, ەڭ سوڭىندا 1949 جىلى قىرمىزى اپكەسىمەن بىرگە اسقاردى دا الماتىعا الدىرىپ, №18 قازاق ورتا مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ ءتورتىنشى سىنىبىنا وتىرعىزادى.
تىنىمسىز ءومىر اسقاردىڭ ءبىر جەردە تۇراقتاپ, ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك بەرە بەرمەيدى. 1950 جىلى ۇلكەن اعاسى اقىراپ الماتىداعى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىن ءبىتىرىپ, پەتروپاۆل قالاسىنا جولداما الادى. وندا ول پەداگوگيكالىق ۋچيليششەگە مۇعالىم بولىپ ورنالاسادى. اقىراپ ءبىر جىل وتسىمەن الماتىداعى اناسى راۋشان مەن قارىنداسى قىرمىزى, اسقاردى قاسىنا كوشىرىپ الادى. قىرمىزى مەن اسقار سونداعى م.ي.كالينين اتىنداعى قازاق ورتا مەكتەبىندە وقۋىن جالعاستىرادى. اسقار بۇل مەكتەپتىڭ وزدەرى ءۇشىن ەكى ءتىلدى بىردەي يگەرۋگە مۇمكىندىك جاساعانىن ايتادى. ماسەلەن, مۇندا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى, تاريح, جاعراپيا, بوتانيكا پاندەرى قازاقشا جۇرگىزىلىپ, باسقا پاندەر ورىسشا وقىتىلعان ەكەن. سونىڭ ناتيجەسىندە, اسقار ەكى ءتىلدى بىردەي يگەرىپ شىققان. «مۇنىڭ پايداسىن مەن جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەندە انىق بايقادىم», دەپ وتىرادى اسەكەڭ.
اسقار مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزىنەن-اق اعا-اپالارىنىڭ كومەگىمەن ءوزى كورمەي قالعان اكەسىنىڭ ومىردە كىم بولعانىن ءبىلىپ, ونىڭ شىعارماشىلىعىنا كوڭىل اۋدارا باستايدى. ق.جۇبانوۆتىڭ قازاقتىڭ بەلگىلى عالىمى بولعانىن, رۋحاني جان-دۇنيەسى مەيلىنشە باي پاراساتتى ادام بولعانىن بىرتىندەپ ءوزى زەرتتەپ ءبىلىپ, ءوزى سول جولعا ءتۇسۋدى ماقسات ەتەدى. بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن جاقسى ءبىلىم كەرەكتىگىن سەزىنىپ, نامىسقا تىرىسىپ, ءتىپتى, اعاسى احاڭنىڭ بالالارىنان دا قالماۋعا تىرىسا باستايدى. ول كەزدە ءمۇسليما اپايىنىڭ كىتاپحاناسى باي سياقتى ەدى, ونىڭ ۇمتىلىسىنا سول كىتاپتار كومەكتەسكەندەي. ولاردىڭ ءبارىن بىرتىندەپ وقي باستايدى. سودان ماعلۇماتى كەڭەيەدى. ءتىپتى, توعىزىنشى سىنىپتا جۇرگەننىڭ وزىندە ينستيتۋتقا ءتۇسۋ باعدارلامالارىمەن تانىسىپ, ىزدەنە باستايدى. مۇنىڭ ۇستىنە ول سپورتتىڭ ءتۇر-تۇرىمەن شۇعىلدانادى. ەڭ سوڭعى توقتاعانى – بوكس. سونىمەن بىرگە ونى ءمۇسليما اپايى مۋزىكاعا باۋلىعىسى كەلىپ, سكريپكاعا بەرەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە مامان سكريپكاشى بولماعانمەن, نوتا ساۋاتىن ۇيرەنەدى.
اسقاردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا ۇمتىلىسى دا ونى قيلى-قيلى جولدارعا الىپ شىقتى. 1955 جىلى مەكتەپ بىتىرگەن ەر بالالار ءۇشىن كەرەمەت وقۋ ورنى سانالاتىن گورنىي ينستيتۋتىنا قۇجات تاپسىرادى. بارلىق پاندەردەن جوعارى باعا الادى. سودان وقۋعا ءتۇستىم دەپ جۇرگەندە اسقاردىڭ كوڭىلى سۋ سەپكەندەي باسىلادى. قاجەتتى بالدى جيناپ, ۇيگە قۋانىشپەن كەلگەن ابيتۋريەنت اسقاردىڭ الدىنان ء«سىزدىڭ ءومىربايانىڭىزدا «حالىق جاۋىنىڭ» بالاسى دەگەن كىنارات بار ەكەن. سوندىقتان, ءسىزدى ءازىر وقۋعا قابىلداي المايمىز» دەيدى قابىلداۋ كوميسسياسى. سودان كوڭىلى قالعان سوڭ قۇجاتىن الادى دا, الماتىداعى بايلانىس تەحنيكۋمىنا اپارىپ تاپسىرىپ, ەمتيحانسىز قابىلدانادى. بۇل جاعدايدى ەستىگەن اعاسى ەسەت, قاتتى اشۋلانىپ قۇجاتتارىن بارىپ قايتارىپ الادى دا, «اكەڭ قىزمەت ەتكەن كازپيدە سەنى ەشكىم «حالىق جاۋىنىڭ» بالاسى دەپ ايتپايدى» دەيدى دە, ينستيتۋتتىڭ سول كەزدەگى رەكتورى مالىك عابدۋللينگە الىپ بارادى. ادالدىق پەن ادىلەتتىڭ ولشەمىندەي ابىرويعا يە م.عابدۋللين بالانىڭ جوعارى باعالارىن كورىپ, سوزگە كەلمەي, اسقارعا قاراپ: «ەرتەڭ پاحتارال سوۆحوزىنا ماقتا جيناۋعا كەتەسىڭ» دەپ ءبىر-اق شەشەدى. مۇندا فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىنە تۇسكەنىن ول اۋىلشارۋاشىلىق جۇمىسىنان قايتقاندا ءبىر-اق بىلەدى.
ءسويتىپ, اسقار جۇبانوۆ 1960 جىلى ينستيتۋتتى ءبىتىرىپ ورتا مەكتەپتىڭ فيزيكا, ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى دەگەن ماماندىق الىپ شىعادى. ينستيتۋتتى ۇزدىك بىتىرگەنىن ەسكەرىپ ونى الماتىداعى مەملەكەتتىك اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىنىڭ جوعارى ماتەماتيكا كافەدراسىنا جولداما بەرەدى. الايدا اسقاردىڭ كوكەيىنەن اكەسىنىڭ جۇرگەن جولى كەتپەي قويادى, ياعني, ول اينالىسقان قازاق ءتىلى ماسەلەلەرى ونىڭ ويىن الاڭداتا تۇسەدى. ءسويتىپ جۇرگەندە, 1961-1962 جىلدارى ول اسكەري بورىشىن دا وتەپ شىعادى.
اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىنىڭ جوعارى ماتەماتيكا كافەدراسىندا ەەم-گە باعدارلاما جاساۋ ساباقتارىن جۇرگىزۋ اسقاردىڭ عىلىمعا دەگەن ىقىلاسىن كۇشەيتە تۇسەدى. اسىرەسە, جاس مامان رەتىندە ودەسسا قالاسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىندا وتكەن بۇكىلوداقتىق 3 ايلىق مۇعالىمدەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ كۋرسىنا قاتىسقانى ونىڭ بولاشاعىن ايقىنداعانداي ەدى. ال ونىڭ عىلىمعا دەگەن ىقىلاسى جانە قازكسر عا-نىڭ ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنا ماسكەۋ, لەنينگرادتىڭ ءىرى عالىمدارى كەلىپ, ءتىل ءبىلىمىنىڭ جاڭا ءبىر سالاسى «ماتەماتيكالىق لينگۆيستيكادان» ءدارىس وقۋىنا وراي مۇلدە جاڭا ارناعا تۇسكەندەي بولدى. بۇل حاباردى ول ەسەت اعاسىنان ەستيدى. ول «تىڭداپ كورسەڭ قايتەدى, اكەڭ باستاعان ءتىل ءبىلىمى سالاسى عوي» دەپ كەڭەس بەرەدى. ەسەت ونى ۇنەمى وسىلاي تۋرا جولعا سالىپ وتىرادى.
تاعدىر ونى بۇكىلوداقتىق «ستاتيستيكا رەچي» توبىن باسقاراتىن ءىرى فيلولوگ-پروفەسسور رايموند گەنريحوۆيچ پياتروۆسكي جانە قازاقستاندىق ماتەماتيك-عالىم قالدىباي بەكتاەۆپەن كەزدەستىرەدى. اسقار بۇلاردىڭ دارىستەرىن ىقىلاسپەن تىڭداپ, ولارمەن تىلدەسەدى. ونىڭ ەڭبەك جولىمەن تانىسقان سوڭ بۇل پروفەسسورلار اسقارعا ماتەماتيكالىق ستاتيستيكا مەن ىقتيمالدىلىق تەورياسى ادىستەرىمەن زەرتتەۋ جولىن تاڭداۋعا كەڭەس بەرەدى. ولار ق.جۇبانوۆتىڭ ەڭبەكتەرىمەن دە تانىس ەكەنىن ايتىپ, اكە جولىن جالعاستىرۋدىڭ وسىلايشا ءساتى ءتۇسىپ تۇرعانىن, سوندىقتان, كۇندىزگى اسپيرانتۋراعا ءتۇسۋدىڭ قاجەت ەكەنىن ۇقتىرادى.
بۇل تۇستا اسقار ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ سول كەزدەگى ديرەكتورى اكادەميك ىسمەت كەڭەسباەۆتىڭ دا قاتتى اسەر ەتكەنىن ەسىنە الادى, «ونىڭ بايسالدى, بىلگىر اڭگىمەلەرى ءوز اكەمدى تىرىدەي كورگەندەي اسەر ەتتى», دەيدى اسقار. سەكەڭ ق.جۇبانوۆ جونىندە بار بىلگەنىن بايانداپ, اسقارعا ءتۇبى ءتىل جاعىنان كەڭەسشى بولۋعا دايىن ەكەنىنە دەيىن ىقىلاسىن بىلدىرەدى. شىنىندا دا, سولاي بولدى. ينستيتۋتتا قۇدايبەرگەن جۇبانوۆتىڭ شاكىرتتەرى ايتۋلى ءتىل ماماندارى م.بالاقاەۆ, ع.مۇساباەۆ, سونداي-اق قۇدەكەڭنىڭ شىعارماشىلىعىمەن اينالىسىپ جۇرگەن رابيعا سىزدىق ءتارىزدى مامانداردىڭ قىزمەت ىستەيتىنى اسقاردى ارقالاندىرىپ جىبەردى. «اكەڭ ولسە دە, اكەڭدى كورگەندەر ولمەسىن» دەگەن ءسوزدىڭ تەرەڭ ماعىناسىن بىلىڭكىرەي تۇسكەندەي بولدى. اكەڭدى بىلەتىن ادامداردىڭ ورتاسىندا ءجۇرۋدىڭ ءوزى ادامعا رۋح بەرەدى ەكەن.
سونىمەن اسقار قۇدايبەرگەن ۇلى تاۋەكەلدىڭ جەل قايىعىنا ءمىنىپ, 1967 جىلدىڭ 7 ناۋرىزىنان باستاپ ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتى بولىپ شىعا كەلەدى. ول جىلدارى ماتەماتيكالىق لينگۆيستيكا سالاسى ماماندارىنىڭ شوعىرلانعان جەرى مينسك قالاسى بولاتىن. وسىعان بايلانىستى عىلىمي باس-قوسۋلاردىڭ كوبى مينسكىدەگى شەت تىلدەر ينستيتۋتىندا ءوتىپ جاتاتىن. ءبىر جولى ديرەكتسيا شەشۋى بويىنشا اسقاردى وسى ينستيتۋتقا جولدامامەن جىبەرەدى. ول «تاعدىر دەگەن ءسوزدىڭ ماعىناسىنا ءمان بەرسەم, مەنىڭ جولىم بولىپ, تاعدىرىم وسىلايشا باستاما العان ەكەن» دەپ ومىرىنە شۇكىرلىك ايتىپ وتىرادى. تاعدىر دەمەكشى, مينسكىدە ول ءوزى سياقتى ر.گ.پياتروۆسكيدىڭ اسپيرانتى وتە ساۋاتتى الەكساندر ۆاسيلەۆيچ زۋبوۆ دەگەن جىگىتپەن تانىسىپ, ونىمەن دوس بولىپ كەتەدى. ول 7 ءتىل بىلەتىن ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى ەكەن. اسقاردىڭ ديسسەرتاتسيالىق جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلى ورىندالۋىنا وسى زۋبوۆتىڭ سەپتىگى مول بولعانعا ۇقسايدى. ءتىپتى, ول اسقاردىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىنا تاقىرىپ تاڭداپ, عىلىمي كەڭەسشى دە بولادى.
ماتەماتيكا ماماندىعىن يگەرگەن ادامعا ءتىلدىڭ گرامماتيكاسىن مەڭگەرىپ كەتۋ وڭاي بولمايتىنىن اسقار بىردەن اڭعارادى. الايدا, ارعى تەكتەن جالعاسقان العىرلىق ونى دىتتەگەن ماقساتىنا جەتكىزدى. ول اۋەلى قازاق ءتىلىنىڭ مورفولوگيا سالاسىن يگەرۋگە وزىنشە تالاپتانادى. اسىرەسە, ءماتىن ىشىندەگى مورفولوگيالىق بىرلىكتەرگە ايىرىم بەلگى بولاتىن ءتيىستى تاڭبالاردى ەنگىزۋ ارەكەتىن ويلاستىرا باستايدى, ياعني, قازاقشا ماتىندەگى ءار ءسوز تابىنا قاتىستى ءسوز قولدانىستاردى ەەم كومەگىمەن اجىراتىپ, ونىڭ ستاتيستيكاسىن انىقتاۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن, ماتىندەگى ءسوز تاپتارىن اجىراتاتىن شارتتى تاڭبالاردى قويىپ شىعۋ قاجەت بولدى. مۇنداي جۇمىس اسقار ءۇشىن قيىنداۋ بولعانىمەن, مورفولوگيا سالاسىن يگەرىپ الۋعا كوپ سەپتىگىن تيگىزدى.
كوپتەگەن قيىندىقتار كەزىككەنىمەن اسقار 1970 جىلدىڭ 15 ماۋسىمىندا كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعان شىقتى. بۇل جۇمىس 1987 جىلى «عىلىم» باسپاسىنان «كۆانتاتيۆنايا سترۋكتۋرا كازاحسكوگو تەكستا» دەگەن اتپەن باسىلىپ شىقتى. كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا وتە جوعارى باعالاندى.
قىسقاسى, كانديداتتىق ديسسەرتاتسيانىڭ زەرتتەۋ ناتيجەلەرى تىلدىك بىرلىكتەردىڭ جانە ديناميكالىق سيپاتتارىن انىقتاۋدا اسا ماڭىزدى دەپ اتاۋعا بولادى. اتالمىش جۇمىستىڭ باعاسىن چەح عالىمى گ.ل.گرجەۆيچەك حات ارقىلى بىلاي دەپ جازىپ جىبەرىپتى: «بلاگوداريۋ ۆاس زا ۆاشۋ كنيگۋ «كۆانتاتيۆنايا سترۋكتۋرا كازاحسكوگو تەكستا». ونا دليا مەنيا پرەدستاۆلياەت بولشوي تەورەتيچەسكي ينتەرەس ي يا حوچۋ سووبششيت و نەي ۆ ناشەم جۋرنالە».
كانديداتتىق جۇمىستىڭ نەگىزگى زەرتتەۋ نىسانى م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانى بولاتىن. روماننىڭ ەەم ارقىلى قۇراستىرىلعان سوزدىكتەرى 1979 جىلى «عىلىم» باسپاسىنان جارىق كوردى. سوزدىكتى جاساعاندار: ق.بەكتاەۆ, ا.جۇبانوۆ, س.مىرزابەكوۆ, ا.بەلبوتاەۆ. 1978 جىلى پروفەسسور ءا.قۇرىشجانوۆتىڭ قاتىسۋىمەن ەەم ارقىلى «قۋمانشا-قازاقشا جيىلىك سوزدىك» تە قۇراستىرىلىپ «عىلىم» باسپاسىنان شىققان بولاتىن. اسقار قۇدايبەرگەن ۇلىنىڭ عىلىمي ءومىربايانىنا بايلانىستى مىنانداي مالىمەتتەرگە كوڭىل اۋدارامىز: ول 1970 جىلدان بەرى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىندا ستاتيستيكا توبىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرىنەن باستادى, 1976 جىلى اعا عىلىمي قىزمەتكەر, 1986 جىلى جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەر, 1990-1997 جىلدارى ارالىعىندا «قولدانبالى لينگۆيستيكا» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى. ا.جۇبانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن م.اۋەزوۆتىڭ 20 تومدىق تولىق ءماتىنى كومپيۋتەر جادىنا ەنگىزىلىپ, جازۋشى ءتىلىنىڭ ءارتۇرلى جيىلىك سوزدىكتەرى الىندى. 1995 جىلى «م.اۋەزوۆتىڭ 20 تومدىق شىعارمالار تەكسىنىڭ جيىلىك سوزدىكتەرى» جارىق كوردى.
1997 جىلى بەلارۋس رەسپۋبليكاسى عا-نىڭ ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىندا اسقار ءبىر جىل عىلىمي ساپاردا بولادى. بۇل ول ءۇشىن عىلىمي ىزدەنىستىڭ باعىن اشقان جىل بولدى. سونىڭ ارقاسىندا ول 2002 جىلدىڭ 29 قاراشاسىندا «وسنوۆنىە پرينتسيپى فورماليزاتسي سودەرجانيا كازاحسكوگو تەكستا» دەگەن تاقىرىپ بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. دوكتورلىق ديسسەرتاتسيادا قازاق لينگۆيستيكاسىنىڭ قولدانبالى باعىتىنىڭ نەگىزى جاڭاشا تۇردە قالاندى. وسى تۇرعىدان قاراعاندا ديسسەرتاتسيالىق جۇمىستىڭ تەوريالىق دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن ساراپشىلار اتاپ جاتتى.
ىزدەنۋشىنىڭ نەگىزگى ماماندىعى ماتەماتيكا سالاسى بولا تۇرىپ قازاق ءتىلىنىڭ كەلەلى ماسەلەلەرىن ماتەماتيكالىق ادىستەرمەن زەرتتەۋى دە جۇمىستىڭ قۇندىلىعىن ارتتىرا تۇسكەن.
اسقار جۇبانوۆتىڭ تاعى ءبىر ەرەكشە قاسيەتى, ونىڭ تىنباي ەڭبەكتەنەتىنى. وعان دالەل, ينستيتۋتتا ونىڭ تاعى ءبىر كۇردەلى دە قىزىقتى ماسەلەمەن اينالىسا باستاۋى. ول «قازاق ءتىلىنىڭ كومپيۋتەرلىك قورىن جاساۋ». بۇل تىلدىك بىرلىكتەردىڭ كومپيۋتەرلىك بازاسىن قۇراستىرۋ دەگەن ءسوز. جۇمىس اۋەلى «قازاق ءتىلىنىڭ كارتوتەكالىق قورىنىڭ كومپيۋتەرلىك بازاسىن» جاساۋدان باستالادى. جيناقتالعان قور قازىر شامامەن 5 ميلليونداي. ەڭ الدىمەن, بۇلاردى سان مەن ساپا جاعىنان سۇرىپتاپ, ء«تىل – قازىنا» دەگەن اتپەن كارتوتەكالىق قوردىڭ كومپيۋتەرلىك بازاسى جاسالادى.
اتالعان كومپيۋتەرلىك بازالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى قازاق ءتىلىنىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتە تۇسۋگە مۇمكىندىك تۋدىرادى. اسقار ءوزىنىڭ عىلىمي جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرىن كەيىنگى جىلدارى جوعارى وقۋ ورنىمەن بايلانىستى جۇرگىزە باستادى. ماسەلەن, ءال فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى پروفەسسور ە.د.سۇلەيمەنوۆا ونى قولدانبالى ءتىل بىلىمىنەن ءدارىس بەرۋگە شاقىردى. ول ءدارىس بەرەتىن پاندەردىڭ اتى مىنانداي: «قولدانبالى لينگۆيستيكا», ء«تىلدى لوگيكالىق تالداۋ», «كومپيۋتەرلىك لينگۆيستيكا», «لينگۆيستيكاداعى فورمالدى مودەلدەر». ۋنيۆەرسيتەتتە ساباق بەرە باستاعانىنا 6 جىل بولدى. مول تاجىريبە جيناقتادى. دۇنيەگە كەلگەن 6 كۇننىڭ بىرىندە عانا اكە الاقانىندا بولعان ءسابي قازىر ءوسىپ جەتىلىپ, تولىسىپ اكە جولىن قۋعان ناعىز ءتىل مامانىنا اينالدى. ول قازىر احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ بەلدى دە بەدەلدى قىزمەتكەرى ەسەبىندە قازاق ءتىلىنىڭ وتە كۇردەلى ماسەلەلەرىمەن شۇعىلدانىپ وتىرعان سيرەك مامان. ول ءومىردىڭ نەشە الۋان سوقتىقپالى-سوقپاقتى اۋىر جولدارىنان قايسارلىقپەن شىڭدالا ءوتىپ, كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى ونەگە تاستاپ وتىرعان ماعىنالى دا ءماندى ءومىردىڭ يەسى. بۇگىندەرى سەكسەننىڭ ورەلى بيىگىنە بايىپپەن, باپپەن كوتەرىلگەن دوسقا ساپالى دا ۇزاق عۇمىر تىلەيمىن!
ومىرزاق ايتباي ۇلى,
احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇعا اكادەميگى
