ون جىلدىق ۇزىلىستەن سوڭ
ادەتتە, الدەبىر ءوندىرىس ورنى جابىلسا, بار مۇلكى ۇستاعاننىڭ قولىندا, تىستەگەننىڭ اۋزىندا, تالان-تاراجعا ءتۇسىپ جاتاتىن. ونىڭ جارقىن ۇلگىسىن الگى ءبىر وتپەلى كەزەڭدە كورسەتكەن شىعارمىز. بىرەۋلەر جۇگەن ۇستاپ قالدى, ەندى بىرەۋلەر... تۇسىنىكتى جاعداي. ال ءبىز باس سۇققان ءبىر كەزدەرى رەسپۋبليكا بويىنشا اتى شىققان «اقسۋ» قانت زاۋىتى ون جىلدان اسا ۋاقىت بار ءىسى توقتالسا دا, قوينى-قونىشىن سۋىق قول ارالاي قويماپتى. ەلباسىنىڭ الماتى وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس, قايتادان قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى قولعا الىنعاندا, كوز جەتكىزگەن ءبىر قۋانىشتى جاعداي وسى بولعانى انىق. قانشا ۋاقىت وتسە دە قۇنىن جويماعان وندىرىستىك ورتالىقتا بۇگىندەرى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.
جوسپار بويىنشا قىركۇيەك ايىندا باياعى ءبىر بەرەكەلى شاعىمەن قايتا تابىسۋعا ءتيىس زاۋىتتى مونتاجداۋ جۇمىسى بەكىتىلگەن كەستە بويىنشا ءجۇرىپ كەلەدى. مۇندايدا ازداعان كەدەرگىنىڭ, ءسال عانا بوگەلىستىڭ ءوزى جۇمىس قارقىنىن باسەڭسىتىپ, ىرعاقتى بۇزاتىنى بولادى. جاڭارۋعا باعىت العان نىساندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ءىستىڭ ءار اۋىسىمى وزىنە ءتيىستى مىندەتتى اتقارماي, قايتپايدى. ازىرگە, بۇل تاراپتا ەشقانداي توقتالۋ بولا قويماعان سىڭايلى. بۇل الدىمەن, جوعارىدا ايتىلعان ءبۇتىن ساقتالۋدىڭ ناتيجەسى. ءاۋ باستا, زاۋىت جۇمىسىنىڭ توقتاۋىمەن – ءوڭىردىڭ نەگىزگى كۇنكورىسىنە اينالىپ ۇلگەرگەن قانت قىزىلشاسى شارۋاشىلىعىنىڭ كۇنى باتقانداي, ەگىستىك القاپ پەن زاۋىت اراسىندا قايناپ جاتاتىن تىرشىلىك كەلمەسكە كەتكەندەي كورىنگەن. ال بۇگىنگى قارقىنىن باقساڭىز, ارادا وتكەن ون جىلدىق «تىنىشتىقتى» قۇردىمعا كەتۋ ەمەس, از ۋاقىتتىق ءۇزىلىس دەپ قانا قابىلداۋ كەرەك سياقتى.
مۇنىڭ سىرىن الدىمەن جەر ەمىپ ءجۇرىپ جەتىلگەن اعايىننىڭ قىزىلشادان قول ۇزبەۋىمەن بايلانىستىرۋ كەرەك شىعار. تەسىك مونشاقتىڭ جەردە قالمايتىنى سەكىلدى, تابان اقى, ماڭداي تەرىڭمەن وسىرگەن قىزىلشاڭ دالادا قالا قويماسى انىق. «اقسۋ» جابىلسا, «كوكسۋ» بار دەگەندەي... راس, وڭاي بولماعان. جەر شالعاي, جول الىس. ەگىنشىلىك تە – ءوندىرىستىڭ ءبىر ءتۇرى. ال ءوندىرىستىڭ باستى تالابى – بارىنشا مول پايدا تابۋ. از جەردەن كوپ ءونىم الماق – ءوزىڭنىڭ باعباندىق بىلىگىڭ مەن ەڭبەگىڭە بايلانىستى بولسا, ونى پۇلعا اينالدىرۋ, قالاي ايتساڭىز دا, سىرتقى كۇشتەردىڭ, تۇتىنۋشىلاردىڭ تالابىنا بايلانىستى. ارينە, نارىق بەكىتكەن باعا بار, سوعان وراي تابار پايداڭ انىقتالادى. دەسە دە, سول پايداعا جەتكەنگە دەيىنگى شىعىننىڭ ولشەمى دە ۇلكەن ءرول اتقارادى. ماسەلەن, سارقان اۋدانىنان كوكسۋ قانت زاۋىتى ورنالاسقان بالپىق بي كەنتىنە دەيىنگى قاشىقتىق – 270 شاقىرىم. ءبىر بارىپ كەلە قويارداي ەمەس, ءونىمنىڭ ولشەمىنە وراي وسى ارالىقتى بىرنەشە رەت ءجۇرىپ وتۋگە تۋرا كەلەدى. ءار جولعى قاتىناسقا كەتەتىن تاسىمالداۋ شىعىنىنان بولەك, وسىنشا جەر جۇرگەندە قىزىلشا بۇزىلماسا دا, ءنارى ازايىپ, سالماعى كەميتىنى تۇسىنىكتى. ال, شارۋا قوجالىقتارى ءۇشىن – قىزىلشانىڭ ءار كيلوسى – اقشا. سونشاما جەردى ءجۇرىپ جەتكەندە, زاۋىت الدىنداعى قاپتاعان كەزەكتى تاعى ەسەپتەڭىز. ەڭ جاقىن دەگەن ايماقتاعى جالعىز ءوندىرىس ورنى, ەلدىڭ ءبارى سوندا اعىلادى, كەزەك كوبەيمەي قايتەدى. ۇزاق جول ءبىر كەپتىرگەن ءونىمىن, كەزەك كۇتىپ جاتىپ ەكى كەپتىرىپ, كوڭىلى ورتايىڭقىراپ قايتاتىن ديقاندار ءۇشىن «اقسۋدىڭ» اشىلۋى – بارلىق جاعىنان پايدالى. ادەتتەگىدەي ەكى اي ەمەس, ءونىمنىڭ كوپتىگىنەن ءتورت اي بويى تىنىمسىز جۇمىس ىستەگەن «كوكسۋ» زاۋىتىنىڭ رەكوردتىق كورسەتكىشتەگى قانت وندىرگەنى بىلتىر عانا. دەسە دە, بۇل رەكوردتىڭ وڭاي كۇشكە تۇسپەگەنىن دە ايتپاۋعا بولمايدى. قازىر «اقسۋعا» بارا قالساڭىز, «كوكسۋدان» قالاي دا وزامىز دەگەنگە ۇقساس ءبىر ماقتانىشتىڭ لەبى ەسەدى. باس ينجەنەردىڭ سوزىنەن اڭداعانىمىز, «اقسۋدىڭ» الەۋەتى «كوكسۋدان» ارتىقتاۋ. بۇل ەكى وندىرىستىك ورتالىقتىڭ اراسىنا شي جۇگىرتكەنىمىز ەمەس, وسىنداي ەكى الپاۋىت ءوندىرىستىڭ اراسىنداعى ءوزارا باسەكەلەستىك – ءونىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرادى.
تىرناق ۇشىنداي عانا دانەك قانتقا اينالعانشا ءبىراز ساتىدان ءوتىپ, ءبىراز جولدى ارتقا تاستايدى. سول جولدا كەزدەسەر كەدەرگى نەعۇرلىم از بولسا, سوعۇرلىم پايدا دا مول. ال پايدانى مولىنان تۇسىرگەن ونىمنەن اياۋلى نە بار. قوس زاۋىت جارىسا ىسكە كىرىسسە, قانت قىزىلشاسىنىڭ باعاسى اسا تۇسەرى انىق.
جۇمىس ورنى جابىلىپ قالعان زاۋىت جۇمىسشىلارى وسى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماعانى انىق. دەنى ساۋ, ەسى تۇزىك كىسىنىڭ ەكى قولىنا ءبىر كۇرەك قايدان دا بولسا تابىلادى. ءبىرى – الماتى اسىپ, وزگە ءبىر سالالاردان ناپاقا اجىراتۋعا اۋىسسا, ءبىرى جاقىن ماڭنان ىڭعايلى تىرشىلىك كوزدەرىن قاراستىرۋعا ءماجبۇر بولعان. سولاردىڭ كوبى-اق زاۋىتپەن وتكەن بەرەكەلى كۇندەرىن ساعىنىپ, ەسكى جولداسىمەن كەزدەسە قالعان جەردە ءجيى ءسوز قىلىپ ءجۇرىپتى. بۇل – ءدىلمارسىپ تاپقان قۇرعاق بولجامىمىز ەمەس, قاراپايىم جۇمىسشىلارمەن ازدى-كەم سۇحبات قۇرعاندا اڭداعانىمىز. زاۋىت جۇمىسى ءتيىمدى بولماسا, بايىرعى جۇمىسشىلار العاشقى شاقىرتۋمەن-اق دۇرك كوتەرىلىپ كوشىپ كەلمەس ەدى عوي...
قايتا ورالۋ...
وبلىستىق اكىمدىك پەن «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنىڭ جان-جاقتى قولداۋىمەن ازەلگى قالپىن تاۋىپ جاتقان «اقسۋدا» بۇگىنگى كۇنى 100-دەن استام ادام ءجۇر. اركىمنىڭ ءوز مىندەتى بار. العاشقى مىندەت, ارينە, قالىپقا كەلتىرۋ, جوندەۋ, وڭدەۋ جۇمىستارى. ەسكىرىپ, ىسكە جارامسىز بولىپ قالعان بولشەكتەر بولسا اۋىستىرىلادى, ونىڭ سىرتىندا قانشاما قۇرىلعى زاماناۋي تەحنيكامەن الماستىرىلادى. 82 گەكتار جەردى الىپ جاتقان «اقسۋ» الداعى ۋاقىتتا تەك تەحنيكالىق جاعىنان عانا ەمەس, سىرتقى كورىنىسىمەن دە ادام تانىماستاي وزگەرەدى دەيدى ماماندار. بۇل جەردە نەگىزگى جۇمىستى اتقارىپ جاتقان «ەنەرگوموست» كونسورتسيۋمى. بيىلعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا وبلىس اكىمدىگىمەن ارادا قول قويىلعان مەموراندۋمعا سايكەس, 8 ملرد تەڭگە بولىنگەن «اقسۋ» قانت زاۋىتىن قايتا ىسكە قوسۋ جوباسىنىڭ باستى ارتىقشىلىعى كوپتەگەن مامانداردىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراسىنان تابىلۋى. «اقسۋ» – جانسۇگىروۆتىكتەر ءۇشىن جاي عانا جۇمىس ورنى دەگەن ۇعىمنان جوعارى تۇراتىنى بايقالادى. ءتىپتى, بۇكىل ءومىرىن وسى وندىرىسكە ارناعان, بار عۇمىرى وسى ورتالىقپەن بايلانىستا وتكەن مامانداردى كوپتەپ كەزدەستىرۋگە بولادى. سونىڭ ءبارى ايتار ءبىر ورتاق ءسوز بار: ء«بىز بۇل ءساتتى ون جىل بويى كۇتتىك!». زاۋىت تالايلار ءۇشىن تۋعان ءۇي ۇعىمىمەن استاسىپ كەتكەندەي. سەبەبى, ءبىر كەزدەرى ەگىس القابى 25 مىڭ گەكتارعا (وبلىس بويىنشا) دەيىن جەتكەن قانت قىزىلشاسى شارۋاشىلىعى تۇرعىنداردىڭ تۋعاننان كوزى كورگەن تىرشىلىگى. سول ءۇشىن ىستىق, سول ءۇشىن ەتەنە. «وقۋشى كەزىمىزدە قىزىلشا سەبىلگەن القاپقا بارىپ, جۇمىس ىستەيتىنبىز» دەگەن ءسوزدى وسى ايماقتا تۋعان كىم-كىمنىڭ دە اۋزىنان ەستۋگە بولادى. جۇمىس باسىنان وسىعان دەيىن جول قۇرىلىسىندا ىستەپ كەلگەن بىرنەشە ازاماتتى جولىقتىردىق. جول قۇرىلىسى – كوشپەلى تيپتەگى جۇمىس, وتباسى اۋىلدا, ءوزى سىرتتا, تابىسى بولعانمەن, مىندەتتى جۇمىستان وزگە دە ماشاقاتى از ەمەس. زاۋىت اشىلماق بولىپ, قايتا قالىپقا كەلتىرۋ جۇمىسىنا شاقىرعاندا ءبىر ءسات تە ويلانىپ تۇرماي, تارتىپ وتىرىپتى. وتباسى – وشاق قاسى, ويلانىپ جاتۋدىڭ رەتى جوق. ونىڭ ۇستىنە, جەرگىلىكتى حالىق قانت قىزىلشاسىن – جەتىسۋدىڭ ءتول داقىلى دەپ باعالايدى. ەگىنشىلىكتى كەنجەلەپ يگەرسە دە, كسرو كەزىنەن باستاۋ العان قىزىلشا شارۋاشىلىعى بۇل جاقتىڭ قازاقتارى ءۇشىن اتا كاسىپ دەڭگەيىندە اسپەتتەلەدى.
قانت زاۋىتىنا قايتا ورالۋ – اتا كاسىپتى جاڭعىرتۋ عانا ەمەس, وتكەن مەن بۇگىننىڭ اراسىن جاقىنداتۋ. سۇحبات قۇرۋعا شاقىرساڭ قاشقالاقتاپ, قاراداي قىسىلىپ تۇرعانداي كورىنەتىن, كوپ سوزگە جوق جۇمىسشىلاردى سويلەتۋ دە وڭاي ەمەس. اسسا, ەكى-ءۇش اۋىز سوزبەن قۋانىشتى ەكەنىن ايتادى. بار عۇمىرى وسى زاۋىتتا وتكەن باس ينجەنەر ۆلاديمير يۋشكوۆتىڭ «جاستىق شاعىمىز وسىندا ءوتتى, وسى جەردە كوگەرىپ, كوكتەدىك. ءارى-بەرى وتكەن سايىن, جابىق تۇرعان زاۋىتقا قارايسىڭ. كوكىرەگىڭدە تالاي قىزىقتار, ەستەلىكتەر وياناتىن. ءىشىڭ اشيتىن. بۇگىن, مىنە, سول ەستەلىكتەرمەن قاۋىشقانداي, جاستىق شاعىڭ قايتا ورالعانداي كۇي كەشەسىڭ. «اقسۋ» – ءبىر كەزدەگى ءبىزدىڭ ءومىرىمىز عوي», دەپ تولقي تۇرىپ ايتقان ءسوزىن زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاي-قايسىسىنا تەلىسەڭ دە جاراسا كەتەردەي.
ايتسە دە, ەسكىنى جوندەپ, كونەكوزدەردى شاقىرتۋمەن بار كەرەگىڭ تۇگەندەلە كەتپەيدى, ول انىق. زاۋىت جۇمىسى ويداعىداي ءجۇرۋ ءۇشىن قازىرگىدەن بولەك, جۇزدەگەن ارنايى مامان قاجەت. بۇل دا ءوز ورايىمەن شەشىلىپ جاتقان شارۋا. جەرگىلىكتى كوللەدج ستۋدەنتتەرى مەن تۇلەكتەرىن جۇمىسقا تارتۋ ءىسى قولعا الىنعان. قانشاما جاسقا جۇمىس تابىلاتىنى ءوز الدىنا, ىسكە قوسىلماق زاۋىت الداعى ۋاقىتتا كوللەدج ستۋدەنتتەرىنىڭ تاجىريبە الاڭىنا اينالادى. بۇل ءوز كەزەگىندە, بىلىكتى مامان دايارلاۋعا اتسالىسىپ قانا قويماي, ءوندىرىس ورتالىعىنىڭ كوكجيەگىن كەڭىتەتىنى ءسوزسىز.
«اقسۋقانت» جشس-ءنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نۇرلان يمانعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن عيماراتتى جاڭا, زاماناۋي تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋ دە جوسپارعا سايكەس ورىندالادى. ءبىرىنشى قىركۇيەكتەن باستاپ ءونىم قابىلداۋدى جوسپارلاپ وتىرعان زاۋىت تەحنيكالىق جاعىنان تولىقتاي جاڭارادى. نەگىزىنەن ماسكەۋلىك «ينتەرپروم» فيرماسى جاساپ شىعارعان زاماناۋي تەحنيكالار ورناتىلماق ەكەن. ءبىر كەزدەرى بۇكىل وداقتى تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتكەن, بۇگىنگى الەۋەتى دە اسا جوعارى كومپانيا زاۋىتتى تەك تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, كوپ رەتتە كەڭەس بەرىپ, ارىپتەستىك دەڭگەيدە جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
بيىلعى جىلى سىرتقى قاپتاماسىندا «اقسۋ قانت زاۋىتىندا جاسالعان» دەگەن جازۋىمەن العاشقى ءونىمىن شىعارۋدى كوزدەپ وتىرعان وندىرىستىك ورتالىق وكىلدەرى كۇنىنە 3 مىڭ تونناعا دەيىن شيكىزات وندىرۋگە قاۋقارىمىز جەتەدى دەيدى. ءاۋپ دەپ ىسكە كىرىسكەن بيىلعى جىلدىڭ جوسپارىندا 80-100 مىڭ تونناعا دەيىن قانت قىزىلشاسىن وڭدەۋ مەجەسى تۇر.
...قۇستىڭ ساڭعىرىعىنان تازارتۋدان باستالعان جۇمىس قازىر ءوز ىرعاعىن تاپقان. استىق ساقتاۋعا ارنالعان قامبا دا, وڭدەيتىن وزگە قۇرىلعىلار دا رەت-رەتىمەن جوندەلىپ كەلەدى. سوڭعى جىلدارى ء(بىز كورگەندە دە ۇشىپ-قونىپ جۇرگەن) قارعانىڭ مەكەنىنە اينالعان عيماراتتا ەندىگىدە باسقا تىرشىلىك قاينايدى...
ەگىس باسىندا
جىلدان-جىلعا كەڭەيىپ كەلە جاتقان قىزىلشا القابى – وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆتىڭ ۋاقىت قۇرعاتپاي ءجيى كەلىپ, ارالاپ, قاداعالاپ تۇراتىن شارۋاشىلىق الاڭى. ءار كەزدەسۋىندە «قانداي قيىندىق بولسا دا ايتىڭىزدار, كومەكتەسەمىز», دەپ ءجيى ايتاتىن اكىم 2021 جىلعا دەيىن قانت ءوندىرىسىن 30-35 مىڭ تونناعا جەتكىزىپ, 2 ميلليوننان اساتىن تۇرعىنى بار وبلىس جۇرتشىلىعىن قانتپەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتەمىز دەيدى. بۇدان ارعى مەجە – رەسپۋبليكانى قامتۋ. وسى قارقىن كەمىمەسە 2026-2027 جىلعا قاراي بۇل جوسپار دا ىسكە اسادى دەيدى ماماندار. قارقىن دەمەكشى, 2015 جىلى 4 مىڭ گەكتارعا قانت قىزىلشاسى سەبىلسە, بىلتىرعى جىلى بۇل كورسەتكىش 6,2-گە وسكەن. ال بيىل 9 مىڭ گەكتار جەر قانت قىزىلشاسى القابىنا اينالعان.
سۋبسيديا بولۋدە دە بۇرىنعىدان وزگەشەلىك بار. بۇرىن ءار گەكتارعا بولىنسە, ەندىگىدە ءار تونناعا بەرىلەدى. سەبەبى, جەردىڭ كولەمى مەن ءونىمنىڭ سالماعى سايكەس كەلمەي قالىپ جاتاتىن جايتتار ءجيى ۇشىراسادى. ەنگىزىلگەن وزگەرىسكە سايكەس كوكتەمدە ەمەس, كۇزدە, جۇمىسىڭنىڭ ناتيجەسىنە قاراي اقشا الاسىڭ. ناعىز «بالاپاندى كۇزدە سانايدى» قاعيداسى. شارۋالارعا قانت قىزىلشاسىنىڭ ءار تونناسى ءۇشىن 17 مىڭ تەڭگەدەن تولەنبەك. ونىڭ 8 مىڭ تەڭگەسىن زاۋىت تولەسە, 9 مىڭ تەڭگەسىن سۋبسيديا تۇرىندە وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى وتەيدى. سونىمەن قاتار, مينەرالدى تىڭايتقىشقا كەتكەن شىعىننىڭ 50 پايىزى, گەربيتسيدكە جۇمسالعان اقشانىڭ 40 پايىزى, تۇقىم ساتىپ الۋعا كەتكەن قارجىنىڭ 70 پايىزى, سۋ جەتكىزۋگە بايلانىستى شىعىننىڭ 50 پايىزى سۋبسيديالانادى.
ءبىز ەگىس باسىنداعى جاعدايمەن تانىسۋ ءۇشىن «كۆيتكو» شارۋا قوجالىعىنا توقتادىق. قوجايىن الەكساندر كۆيتكو بيىل 65 گەكتارعا تۇقىم سەپكەن. ازىرگە ءبارى ويداعىداي. قىزىلشانىڭ بويى تالاپقا ساي جەتىلىپ كەلەدى. سۋبسيديا تاراپىنان ۋايىمى جوق, سەبەبى, بىلتىرعى جىلى اكىمدىك ءوز سوزىندە تۇرعان, ياعني ۋادە ەتىلگەن سوما بولىنگەن. بيىلعى جىلدىڭ ەرەكشەلىگى – ەكى ءتۇرلى تۇقىم سەۋىپتى. بىلتىر فرانتسۋز تۇقىمى عانا سەبىلسە, بيىل نەمىس قىزىلشاسىن قوسا ەككەن. اتالعان ەكى تۇقىم دا بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ مول ءونىم بەرەتىن الەمدىك سۇرىپ. شارۋانىڭ ايتۋىنشا, قازىر باياعىداي قولمەن ىستەيتىن جۇمىس ازايعان. ءبارىن تەحنيكا اتقارادى. ونىڭ سىرتىندا ارامشوپتەرمەن كۇرەسەتىن ارنايى گەربيتسيدتەر بار. كۇنىنىڭ كوپ بولىگى ەگىس القابىندا وتەتىن قاراپايىم شارۋالار ءۇشىن عىلىمداعى جاڭالىقتى دەر كەزىندە ءبىلىپ تۇرۋ دا ماڭىزدى. بۇل تاراپتا جەرگىلىكتى اكىمدىك ۇيىمداستىراتىن عىلىمي كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلاردىڭ ورنى ەرەكشە دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى. جاڭا, پايدالى سۇرىپتى ەگۋ, كۇتىپ-باپتاۋدىڭ, ارامشوپتەرمەن كۇرەسۋدىڭ زاماناۋي تاكتيكالارىنان سونداي جيىندار ارقىلى حاباردار بولۋعا بولادى.
كەلەسى ات باسىن تىرەگەن «داۋلەت-ب» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى داۋلەت بايادىلوۆتە تەحنيكا جەتكىلىكتى. بىراق, جەرىنىڭ كولەمى از. 12 گەكتارعا قىزىلشا ەگىپتى. «بىلتىرعى ءونىم وتە جاقسى بولدى», دەيدى. ءار گەكتاردان 600-650 تسەنتنەردەن ءونىم العان. ەندىگى ماقساتى – جەر كولەمىن ۇلعايتۋ. بىراق, بوس جاتقان جەر جوق, ءبارى ارەنداعا بەرىلىپ قويعان. سونىڭ ءبىر شەشىمى تابىلسا دەيدى. «قانشا گەكتار بولسا دا يگەرۋگە شامام جەتەدى, 17 تراكتورىم بار. تەك ەگىستىك جەر از», دەپ قالدى ءسوز اراسىندا.
...ءار گەكتاردان ورتا ەسەپپەن 650-700 تسەنتنەر ءونىم الۋ ۇلكەن جەتىستىك دەيدى ماماندار. مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, رەسەيدە بۇل كورسەتكىش – 250-300, ۋكراينادا 400-450 تسەنتنەردى توڭىرەكتەپ ءجۇر. دەمەك, قايتا جاندانا باستاعانىنا ءۇش-اق جىل بولعانىنا قاراماستان, جەتكەن جەتىستىكتى سالماقتاساق, «قانت قىزىلشاسىنىڭ وتانى بولامىز» دەگەن ماقسات تا قىر استىندا عانا تۇرعانداي.
الماس ءنۇسىپ,
"ەگەمەن قازاقستان"
الماتى وبلىسى
