جارىستىڭ سالتاناتتى جابىلۋ راسىمىندە ءسوز العان «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىنىڭ پرەزيدەنتى شيگەو كاتسۋ اتالعان جارىستىڭ ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلارعا ارنالعان بىرەگەي زياتكەرلىك ورتا قۇرۋدا ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى. اسىرەسە, وقۋ ورنىندا بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن ەڭ دارىندى ستۋدەنتتەردى ىرىكتەۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن مەريتوكراتيا قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەۋدىڭ تىڭعىلىقتى ناتيجەسى ەكەندىگىن اتاپ وتكەن ول, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان ونەرتاپقىش جاس دارىنداردىڭ بولاشاعىنا ساتتىلىك تىلەدى.
بيىل ءۇشىنشى رەت ۇيىمداستىرىلعان ۇلتتىق روبوتوتەحنيكا سايىسىنا ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارى مەن وبلىستارىنان 150 كوماندا قاتىستى. عىلىم, ماتەماتيكا, جاڭا تەحنولوگيالار جانە ينجەنەريا سياقتى باستى اكادەميالىق سالالاردىڭ قۇلاعىندا وينايتىن جاستاردىڭ ەڭبەگىن كورىپ, الەمدىك ەكونوميكاداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىككە ىقپال ەتەتىن STEM (science, technology, engineering and mathematics) ساۋاتتىلىقتىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىنە كۋا بولدىق.
بىلتىر ءۇندىستاننىڭ نيۋ-دەلي قالاسىندا وتكەن روبوتوتەحنيكا وليمپياداسىندا تالدىقورعان قالاسى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى تالعات بەك پەن اناتولي الەكسەەۆ جاساعان «عارىش قالدىقتارىن جويۋعا ارنالعان «روبوتتاندىرىلعان وربيتالىق ستانسا» جوباسى WRO-نىڭ «Creativity Award» جۇلدەسىن جەڭىپ العان ەدى. بەس جۇلدەلى ورىننىڭ تورتەۋىندە جەڭىسكە جەتكەن ورال قالاسى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى وقۋشىلارىنىڭ بيىلعى قارقىنى دا وسال بولماي تۇر. ولار جاساعان قۇرىلعى سۋ اعىنىنىڭ ماگنيتتىك وزگەرىسىن پايدالانۋ ارقىلى 2,5 ۆولت قۋات وندىرە الادى. قورشاعان ورتا مەن تابيعي رەسۋرستار تەپە-تەڭدىگىن ساقتاي وتىرىپ جۇمىس ىستەيتىن تەگەرشىكتى گەنەراتوردىڭ كومەگىمەن ءموبيلدى قۇرىلعىلاردى قۋاتتاۋعا بولادى. اتالعان جوبا كوستا-ريكادا وتەتىن WRO-2017 الەمدىك روبوتتى تەحنيكا وليمپياداسىنا جىبەرىلمەك. عالىمدار ولار جاساعان روبوت پروتوتيپىندەگى ميكرو گەس الداعى جىلدارى يندۋستريالاندىرۋدىڭ باستى نىسانىنا اينالۋى ابدەن مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. ياعني, قازاقستاننىڭ كەي اۋماقتارىنداعى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعىن رەتكە كەلتىرۋدە, سونىمەن بىرگە وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەنىن دامىتۋدا ماڭىزى زور بولماق.
بالالار قۇراستىرعان كورمە اۋماعىن ارالاي ءجۇرىپ, تابيعي قورلارعا زيان كەلتىرمەستەن اۋىل شارۋاشىلىعىن «كوگالداندىرۋ» نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن جوبالاردى كوزىمىز شالدى. مىسالى, قىزىلوردا قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ 9-سىنىپ وقۋشىسى ارايلىم رۋسلانقىزى ۇسىنعان جوبانىڭ ەرەكشەلىگى اۆتوماتتاندىرىلعان روبوتتار ارقىلى توپىراقتى قۇنارلاندىرۋعا بولادى. «روبوت وزدىگىمەن جەر جىرتىپ, ەگىن ەگىپ, تىڭايتقىشتاردى مولشەرمەن سەبەدى. بولاشاقتا وسى جوبالاردى وندىرىسكە ەنگىزگىمىز كەلەدى», دەيدى جاس عالىمنىڭ ءوزى. بۇدان بولەك, استانا قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى جىراققا ساپارلاپ كەتكەندە ۇيدەگى بالىقتاردى تەلەفون ارقىلى تاماقتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا جۇيەنى ويلاپ تاپقان. ال جول-كولىك اپاتىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اقىلدى كوشە جوباسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ فۋنكتسياسى تىپتەن قاراپايىم. ياعني, جولدان وتكەن جاياۋ جۇرگىنشىگە كولىكتىڭ جاقىنداپ كەلە جاتقانىن ءبىلدىرىپ, دابىل قاعىلادى. بۇل جاڭالىققا الماتى قالاسىنداعى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ فيليالى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. وسىنداي كرەاتيۆتى جوبا ءۇشىن الماتى قالاسى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى انەل كارىمعالي مەن ءدىنمۇحاماد بەكجان, ياعني «Fluffy Puppies» توبى Lego Education كومپانياسىنان دەننيس دە ترەيدىڭ قولىنان سىيلىق الدى. چەمپيونات سەرىكتەسى «كازينتەرسەرۆيس» كومپانياسىنىڭ جەتەكشىسى تولەباي تولەنوۆ ارنايى سىيلىق تاپسىردى.
بايقاۋدىڭ ناتيجەسىندە «نەگىزگى», «شىعارماشىلىق» جانە «روبوتتار فۋتبولى» ساناتتارى بويىنشا جەڭىمپازدار انىقتالدى. جەڭىمپازدار جاس ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي ءۇش توپقا ءبولىندى. بۇدان ءارى ءار سانات بويىنشا ءبىرىنشى ورىن العان كوماندالار وقۋ-جاتتىعۋ جۇمىسىنا شاقىرىلاتىن بولادى. وقۋ قورىتىندىسى بويىنشا كوستا-ريكادا وتەتىن WRO-2017 دۇنيەجۇزىلىك روبوتتار وليمپياداسىنا باراتىن كوماندا انىقتالادى.
تسيفرلىق الەمنىڭ عالامدىق پروبلەمالارىن شەشۋدى جانە مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ويلاۋ جاسامپازدىعىن قالىپتاستىرۋدى ماقسات تۇتقان «World Robot Olympiad» – الەمدىك روبوتتار وليمپياداسى 2004 جىلدان بەرى وتكىزىلىپ كەلەدى. بۇگىندە WRO كلۋبىنا 50-دەن استام مەملەكەت, 20 مىڭنان استام وقۋشى مۇشەلىككە ەنگەن. «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى 2014 جىلدان بەرى الەمدىك روبوتتار وليمپياداسىنىڭ قازاقستانداعى روبوتتى تەحنيكادان ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشىسى بولىپ كەلەدى.
ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
