قازاقستاندا دا وسى سالانىڭ جاي-جاپسارىن جاقسى مەڭگەرگەن ماماندار بار. ولار تەك قازاقستانمەن عانا شەكتەلىپ قالماي, باسقا مەملەكەتتەردەگى ارىپتەستەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءتۇرلى فورۋمدارعا قاتىسىپ, گەرونتولوگيا بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. ەندى وسى باعىتتاعى جۇمىس استانادا جالعاسىن تاپتى. سالانىڭ بىلىكتى ماماندارى گەرونتولوگتاردىڭ ءىى سەزىندە باس قوسىپ, ادامزاتتىڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋىنىڭ العىشارتتارى مەن مۇمكىندىكتەرى جايلى وي-پىكىر الماستى. بۇل شاراعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءىس باسقارماسى مەن وسى باسقارماعا قاراستى مەديتسينا ورتالىعىنىڭ باسشىلىعى, رەسەي, اقش, ۇلىبريتانيا, جاپونيا, ازەربايجان, ۋكراينا, بەلارۋس جانە تاعى باسقا ەلدەردىڭ جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
سەزدە گەرونتولوگيا ماماندارى بەلسەندى جانە ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ, ساپالى تۇرمىس, ساۋىقتىرۋ تەراپياسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى جايلى تاجىريبەلەرى مەن زەرتتەۋلەرىن ورتاعا سالدى. ونىڭ جۇمىسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا قاتىسىپ, قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى.
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, 2025 جىلعا قاراي الەمدە ەگدە ادامدار سانى 1 ملرد 100 ميلليونعا جەتەدى دەگەن بولجام بار. قازاقستاندا دا 2012 جىل مەن 2016 جىل ارالىعىندا جاس مولشەرى 60-تان اسقان ادامداردىڭ ۇلەسى 7 پايىزدان 12 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن. ال ادامداردىڭ ءومىر جاسىنىڭ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى سول ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ حال-احۋالىن باعامداۋعا بولادى. بۇل جونىنەن قازاقستاننىڭ كورسەتكىشى جىلدان-جىلعا جاقسارىپ كەلەدى. قازىر قازاقستاندىقتاردىڭ ورتاشا ءومىر ۇزاقتىعى 72 جاستان استى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ بۇل باستى جەتىستىك ەكەنىن قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا باسا ايتقان ەدى. ويتكەنى, ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى – دەنساۋلىعى مىقتى, ومىرلىك ۇستانىمى جوعارى, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالايتىن قازاقستاندىقتاردىڭ قولىندا. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى ءوز سوزىندە وسىنى تىلگە تيەك ەتتى.
گەرونتولوگتاردىڭ ءىى ەۋرازيالىق سەزىنە قاتىسۋشى مامانداردىڭ وي-كوزقاراسى ءبىر ارناعا توعىستى: ادام ۇزاق جاساۋ ءۇشىن دەنە جاتتىعۋلارى مەن وي بەلسەندىلىگىن كۇندەلىكتى داعدىعا اينالدىرىپ, كۇن سايىن بەلسەندى زاتتار تۇرىندەگى دارۋمەندەر كەشەنىن قابىلداپ, ءوزىنىڭ جاسى مەن دەنەسىنە بايلانىستى سالماق ساقتاۋعا تىرىسقانى ءجون. ءتىپتى, كەرەك دەسەڭىز, تۋعان-تۋىسقان, اعايىن-باۋىرلارىڭىزبەن, سىيلاس ادامدارمەن, دوس-جاراندارمەن, ارىپتەستەرمەن ءجيى ارالاسىپ, شىنايى قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ ءوزى ادام ءومىرىن ۇزارتۋعا بىردەن-ءبىر دانەكەر ەكەن. «جاسىم كەلدى, قارتايدىم» دەپ قارتتىققا مويىنسۇنۋدىڭ ەشقانداي ءجونى جوق. كەرىسىنشە, ادام قاي جاسقا كەلسە دە سالاماتتى ءومىر سالتىنا كوشۋ مەن بەلسەندى قيمىل-قوزعالىس, ءومىر سۇرۋگە قۇشتارلىق پەن تالپىنىس ارقىلى ءوزىنىڭ جاسىن مەيلىنشە ۇزارتا الادى.
قىسقاسى, ادام قاي جاستا بولسا دا, جۇيەلى تۇردە دەنە جاتتىعۋلارىمەن اينالىسۋدى كۇندەلىكتى داعدىعا اينالدىرۋى ءتيىس. بەلسەندى قيمىل-قوزعالىس پەن دەنە جاتتىعۋلارى ارقىلى ادامدار ومىرلىك كۇش-جىگەردى, وزىنە دەگەن سەنىمدىلىكتى مەيلىنشە ساقتاپ قالادى. دەنە بەلسەندىلىگى جاسقا دا, كارىگە دە اۋاداي قاجەت. ال ءومىردىڭ تاعى ءبىر وزەگى – ءتاتتى ۇيقى. 60-تان اسقان ادام جاس بالا سەكىلدى تاۋلىگىنە 10-11 ساعات ۇيىقتاۋى ءتيىس ەكەن.
مىنە, گەرونتولوگتاردىڭ ءىى سەزىندە ماماندار وسىنداي وي-پىكىرلەر مەن تاجىريبەلەردى ورتاعا سالدى. بەلسەندى دەنە قيمىل-قوزعالىسى مەن دۇرىس تاماقتانۋ جانە سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ ءومىردىڭ وزەگى ەكەنى باسا ايتىلدى.
عالىم ومارحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
