پالەستينا

جاڭا جالپىالەمدىك ساياسي, ەكونوميكالىق, مادەني جانە اقپاراتتىق تۇتاستىق قۇرىلۋ ءۇردىسى رەتىندە انىقتالىپ, سولاي سيپاتتالىپ جۇرگەن جاھاندانۋ تەرمينىن ءاۋ باستا عىلىمي اينالىمعا امەريكالىق ەكونوميست ت.لەۆيتا ەنگىزگەنىمەن, جاھاندانۋ ادامزاتتىق ءۇردىس  كۇيىندە باياعىدان بار. ارعى زاماندارداعى الەمدى جاۋلاۋشىلىق جورىقتارىن باستاعان قۇدى­رەت­تى قولباسشىلاردى جاھانگەرلەر دەيتىنىمىز بەكەر ەمەس. ودان بەرىگە كەلسەك, مىسالى, ناپولەون سوعىستارى تەك جاۋلاۋ جولىمەن جاڭا جەر قوسۋدى, جاۋلاۋ جولىمەن توناۋ, بايۋدى عانا ماقسات تۇتپاعانىن, فرانتسۋز يمپە­را­تورى سول ارقىلى  فرانتسۋز مادەنيەتىنىڭ نەگىزىندە بىرتەكتى الەم قۇرۋدى دا كوز­دەگەنىن, كوكسەگەنىن كورەمىز. ودان دا بەرىگە تۇسسەك, كەشەگى كەڭەستىك بول­شە­ۆيكتەردىڭ الەمدىك رەۆوليۋتسيا يدەياسى دا جاھاندانۋعا جاقىندايدى. ءتىپتى, كۇن كوسەمىمىزدىڭ ۆلاديمير دەگەن ەسىمىنىڭ وزىندە بۇكىل الەمدى باعىندىرۋ («ۆلادەت ميروم») نيەتى تۇرعانى تالاسسىز. سول جاھاندانۋ بۇگىندە باسقا سيپاتقا اۋىسىپ بارادى. مادەني جاھاندانۋ, ەكونوميكالىق جاھاندانۋ, اۋماق­تىق جاھاندانۋ, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق جاھاندانۋ, ەتنوس­تىق جاھاندانۋ سياقتى تارام-تارامعا ءبولىنىپ, تامىر جايا تۇسكەن بۇل قۇبىلىستىڭ بۇگىندە ءبىزدىڭ سانامىزعا دەندەپ ەنىپ كەتكەنى كۇمانسىز. بۇل ارا جاھاندانۋدىڭ جاقسىسى مەن جامانىن تالداپ-تارازىلاپ جاتاتىن جەر ەمەس. ءبىز تەك جاھاندانۋدىڭ سانانىڭ ساياسيلانۋىنا, ءاربىر ەلدىڭ  ادامزات قوعامىنىڭ بولشەگى, ءاربىر كىسىنىڭ ادامزات بالاسىنىڭ وكىلى ەكەندىگىن سەرگەك سەزىنۋگە سەپتەسىپ جاتقانىن عانا ايتپاقپىز.      اپتانىڭ ءبىر كۇنىندە ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىندە ءدارىس وقىپ تۇراتى­نى­مىز بار. وسى سارسەنبىدە ءبىرىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرىنە «جۋرناليستيكاعا كىرىسپە» ءپانى بويىنشا دارىستە ولار تاڭداعان ماماندىقتىڭ قوعامدىق قۇبى­لىس رەتىندەگى سيپاتىن اڭگىمەلەگەن كەزدە بۇل كۇندەردە الەمدىك باق بەتىندەگى قانى تامىپ تۇرعان تاقىرىپتار جايىنداعى سۇراعىمىزعا جاستاردىڭ ءبىرازى سالعان بەتتەن-اق «پالەستينانىڭ پروبلەماسى» دەگەندى ايتتى. الدىڭعى كۇنى استاناداعى «دۋمان» ويىن-ساۋىق كەشەنىنىڭ جانىندا, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ كورمە-جارمەڭكەسى باستالار الدىندا سىر بويىنىڭ ءبىر توپ سىيلى ازاماتتارىمەن از-كەم اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ قالعانبىز. سول جەردە دە ءسوز ارناسى ءبىر ساتتە وزىنەن ءوزى جاڭاعى ماسەلەگە – پالەس­تينانىڭ تاۋەلسىزدىك الۋ-الماۋىنا اۋىسىپ جۇرە بەردى. پرەزيدەنتتىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-سەسسياسىنا قاتىسقان جۇمىس بابىنداعى ساپارىنا بايلانىستى نيۋ-يوركتەن قايتقالى ءالى باسى اشىلا قويماعان وسى ماسەلەگە وراي جازساق پا, جازباساق پا  دەپ ەكى ويلى كۇيدە كەلگەنىمىز راس ەدى. مىنا اڭگىمەلەر بۇل تاقىرىپتىڭ وقىرماندارىمىز ءۇشىن قىزعىلىقتى, بالكىم ءتىپتى كوكەيكەستى بولارىنا سەنىمىمىزدى نىقتاي ءتۇستى. سونىمەن, بۇگىنگى اڭگىمەمىزدىڭ ارقاۋى – پالەستينا داۋى. بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-سەسسياسىنداعى باستى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى دە وسى بولدى. ءبىز نيۋ-يوركتەن جولداعان «سەمسەردەن سوقا سوعۋ» اتتى ماقالامىزدا («ەق», 23 قىركۇيەك) پالەستينا اۆتونومياسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى رياد ءال-ماليكي پالەستينا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تاۋەلسىز پالەستينا مەملەكەتىن 1967 جىلى شەكاراسىندا تانۋ عانا ەمەس, بۇۇ-عا تولىققاندى مۇشەلىك بەرۋ جونىندە ءوتىنىم جاسايتىنىن جازعان بولاتىنبىز. «الايدا, قازىرشە, مۇنداي مالىمدەمە ءمينيستردىڭ دەڭگەيىندە ايتىلىپ وتىر. ماحمۇد ابباستىڭ رەسمي مالىمدەمەسى جاريا ەتىلگەن جاعدايدا عانا (گازەت قولىڭىزعا تيگەنشە سولاي بولۋى دا مۇمكىن, ويتكەنى مۇنداعى جۋرناليستەر, ءبىزدىڭ سويلەسە الاتىنىمىز رەسەيلىك ارىپتەستەر عوي نەگىزىنەن, پالەستينا باسشىسى بۇۇ باس حاتشىسىنا ءوتىنىمدى جۇمادا تاپسىرۋى مۇمكىن دەگەندى ايتىپ جاتىر) بۇل ماسەلە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە رەسمي تۇردە قارالا الادى», دەگەنبىز. ءدال سولاي بولدى. جان-جاقتان قانشا قىسىم جاساسا دا, ماحمۇد ابباس پان گي مۋنعا وتكەن جۇما كۇنى رەسمي ءوتىنىمىن تاپسىردى. وندا پالەستينانى تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە تانۋ, بۇۇ مۇشەلىگىنە قابىلداۋ ماسەلەسىن قاراۋ سۇرالعان. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى پالەستيناداعى اعىلشىن مانداتىن جويۋ, اعىلشىن اسكەرلەرىن ەلدەن شىعارۋ جانە ەل تەرريتورياسىندا تاۋەلسىز ەكى مەملەكەت – اراب جانە ەۆرەي مەملەكەتتەرىن قۇرۋ جونىندە شەشىم قابىلداعان 1947 جىلدان كەيىنگى كەزەڭدى بىلاي قويعاندا, پالەستينانى ازات ەتۋ ۇيىمى قۇرىلعان 1964 جىلدان بەرگى ۋاقىتتىڭ وزىندە بۇل ماسەلە وسىنداي تۇرعىدا بۇۇ-نىڭ الدىندا العاش رەت كوتەرىلىپ وتىر.  بۇل – ەرەكشە قادام. بۇل – الپىس جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى ادامزاتتى الاڭداتىپ, ال بۇكىل تاياۋ شىعىستىڭ تىنىشىن الىپ كەلگەن اسا اۋىر داۋدىڭ جاڭا ساياسي دەڭگەيگە اۋىسۋى. پالەستينا داۋى قانداي داۋ؟ ول قاشان, قالاي باستالعان, قالاي شيەلەنىسكەن, ونىڭ ءتۇيىنى نەگە ءالى كۇنگە تارقاتىلماي كەلەدى؟   «الەمگە ايگىلى» ايدارىنىڭ بۇگىنگى ايتارى وسى جايىندا. الدىن الا ەسكەرتەرىمىز: بۇل ماقالا بەلگىلى ءبىر ساياسي ۇستانىمداردى جاقتاۋ, ماقتاۋ, اقتاۋ, داتتاۋ سارىنىنان ادا سيپاتتا, ەڭ الدىمەن وقىرمانعا تۇيتكىلدى تاقىرىپ تۋرالى تانىمدىق مالىمەت بەرۋدى كوزدەپ جازىلعان. ونىڭ سەبەبى ماقالانى وقۋ بارىسىندا ايقىندالا تۇسەدى.      ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ. ەلدىڭ زاتىنان بۇرىن اتىن ايتايىق. پالەس­تي­نا­نىڭ اتىن ەۆرەيلەر يۆريتشە «پەليشتيم» ءسوزى­نەن شىعارادى. «پەليشتيم»  «سىرتتان كىرگەندەر»  («ۆتورگشيەسيا») دەگەن ماعىنا بەرەدى ەكەن. بۇل جەردى اتام زاماندا مەكەندەگەندەردىڭ فيليستيملياندار اتالاتىنى سوندىقتان. ارابتار ول مەم­لەكەتتىڭ اتىن داۋليات فيلاستىن دەيدى. داۋلەت – مەملەكەت دەگەن ءسوز. قازاق «باي-داۋلەتتى بول» دەگەندە ايتەۋىر بايلىقتى عانا ايتپاعان, بايلىعىڭا ساي ەلدىگىڭ بولسىن دەگەن دە تىلەك بىلدىرگەن. وسى ايدارمەن جاريالانعان يەرۋساليم قالاسى تۋرالى ماقالامىزدا («ەق», 2008, 19 قىركۇيەك): «بۇل وقيعالاردىڭ ءدراماتيزمىن سەرگەك سەزىنۋ ءۇشىن سول وڭىردەگى ەجەلگى حالىقتاردىڭ ءتۇپ-تۇقيانىنا ۇڭىلۋگە تۋرا كەلەدى. ماسەلە مى­نادا: ارابتار دا, ەۆرەيلەر دە ءبىر كىسىنىڭ – ىبى­رايىمنىڭ (اۆراام) بالالارى. ەۆرەيلەر ىبى­رايىم­نىڭ ساراسىنان (ساررا, ساراي) تۋعان ىس­قاق­تىڭ (يسااك), ال ارابتار اجاردان (اگار) تۋعان ىسمايىلدىڭ ۇرپاق­تارى. ەكەۋى دە سەميت­تەر. ەكەۋىنىڭ دە تىلدەرى سەميت-حاميت تىلدىك شوعى­رىنىڭ ءبىر توبىنا – سەميت توبىنا جاتادى. سەميت تىلىندە سويلەيتىن حالىق­تار­دىڭ ىشىندە ەڭ كوپ تارالعانى – ارابتار مەن ەۆرەيلەر», دەپ جازعان­بىز. ۆ.بازانوۆتىڭ: «مى زناەم, چتو سىن اۆرااما وت ەگيپتيانكي اگار (حاگار), يس­مايل, ياۆلياەتسيا رودوناچالنيكوم سەۆەرنىح اراب­سكيح پلەمەن. ەستەستۆەننو, چتو ي سىن وت ساراي يسااك ۆ بولشەي ستەپەني اراب, چەم ەۆرەي. كاك ني ستراننو, نو مات ەۆرەيسكوگو نارودا يمەەت ارابسكۋيۋ كروۆ» دەگەن ءسوزىن دە («تاينى بيبلي ي كورانا», م., «ۆەچە», 2006, 75-بەت)  كەلتىرگەنبىز.  ال ەندى ماسەلەنىڭ قيى­نى دا وسىندا. ارابتار دا, ەۆرەيلەر دە «اعاي­ىن­نىڭ ازارى بولسا دا, بەزەرى بول­مايدى», «اعايىن وزگەگە قيسا دا, ولىمگە قيمايدى» دەپ ماقالدايتىن, جاقىنداسا تەبىسىپ, الىستاسا كىسىنەسىپ جۇرە بەرەتىن كەڭبالاق قازاقتار ەمەس. اعايىننىڭ  اشىنعانى جامان بولادى. اراسى ءبىر اشىلسا, ارالاسپاي كەتەتىن اعايىن كەيدە قازاقتان دا تابىلىپ قالادى. پالەستينا دەپ گەوگرافيالىق تۇرعىدان تاياۋ شىعىستاعى شامامەن بۇگىنگى گازا سەكتورىن, ءيزرايلدى, گولان قىرقالارىن, يوردان وزەنىنىڭ باتىس بەتىن, يوردانيانىڭ ءبىر بولىگىن قامتيتىن اۋماقتى ايتادى.   بيبلياعا سالساڭىز, ەۆرەيلەر بۇل وڭىرگە ب.د.د. 2-ءشى مىڭجىلدىقتا كەلگەن ەكەن. پاتشالىقتار كىتابىنداعى ساۋل پاتشانىڭ سوعىستارى جايىن­دا بايانداعان تۇستا «يزرايل جەرى» (يۆريتشە – ەرەتس يسراەل) العاش رەت اۋىز­عا الىنعان كورىنە­دى. سول زاماندا يوردان وزە­نى­نىڭ قوس جاعالاۋىندا ساۋل, داۆيد, سولومون اتتى ۇلى پاتشالاردىڭ داۋرەن قۇرعان عاسىرىندا ءبىر­تۇتاس يزرايل  پاتشالىعى قالىپتاسقان. ب.د.د. 930 جىلى داۆيد پەن سولومون دەرجاۆاسى ەكى پات­شالىققا ىدىراي­دى دا, سولتۇستىك جاعىنداعىسى يزرايل, وڭتۇستىك جاعىنداعىسى يۋدەيا اتالا باس­تايدى. «جەتى جۇرت كەلىپ كەتكەن جەر» دەپ ءبىزدىڭ قازاق ايتاتىنداي, پالەستينا جەرىنە دە تالاي جۇرت كەلگەن, بۇل جەردەن دە تالاي جۇرت كەتكەن.  ۆا­ۆي­لوندىقتار ب.د.د. 586 جىلى قۋىپ شىققان ەۆرەيلەر اراعا الپىس ءتورت جىل عانا سالىپ, قايتا ورالعان دا, يەرۋساليم حرامىن قالپىنا كەلتىرگەن. پالەستينا پارسىنىڭ احەمەن اۋلەتىنىڭ دە, الەكساندر ماكەدونسكي قۇر­عان مەملەكەتتىڭ دە, ەگيپەتتىڭ پتولەمەي اۋلە­تى­نىڭ دە, سيرياداعى سەلەۆكي اۋلەتىنىڭ دە قۇ­رامى­نا كىرگەن كەزدەر بولعان.  ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءتورتىنشى عاسىرىندا پالەستينا جەرىن ريمدىكتەر باسىپ الىپ, ءريمنىڭ پروۆينتسياسىنا (يۋدەيا پرو­ۆين­تسياسى) اينالدىرعان. يمپەراتور ادريان 135 جىلى ەۆرەيلەر كوتەرىلىسىن باسىپ-جانشىعان سوڭ جالپى يۋدەي پاتشالىعىنىڭ اتىن جۇرتتىڭ جادى­نان ءبىرجولا ءوشىرۋ ءۇشىن جەرورتا تەڭىزى مەن يوردان وزەنىنىڭ  اراسىنداعى بۇكىل اۋماقتى پالەستينا دەپ اتاتقىزادى. لاتىنشا نۇسقاسى – Palaestina. بۇل جەردى ارابتار 638 جىلى باسىپ العان. پالەستينا اتاۋىنىڭ ارابشا ايتىلۋى تۇرىندە فالاستىن ءسوزىن ورنىقتىرعان. قالاي دەگەندە دە بۇكىل الەم مويىندايتىن شىن­دىق مىناۋ: ءۇش ۇلى ءدىننىڭ – ءيۋدايزمنىڭ, حريستياندىقتىڭ, يسلامنىڭ ۇيىسقان ۇياسى وسى جەر. 2008 جىلى يەرۋساليمگە بارعانىمىزدا بىرەۋ­لەردىڭ كوز جاسى قابىرعاسىنا, بىرەۋلەردىڭ قۇداي قابىرى حرامىنا, بىرەۋلەردىڭ جارتاس مەشىتىنە ءمىناجات ەتىپ جاتقانىن كورگەنبىز, يەرۋ­سا­ليمنىڭ يسلامدا مەككە مەن مەدينەدەن كەيىنگى ءۇشىنشى قالا سانالاتىنىن جازعانبىز. پايعام­بارى­مىز مۇحام­مەد (س.ع.س.) 619 جىلى ميراج تۇنىندە ء(لايلات ءال-ميرادج) وسى جەرگە مەككەدەن ۇشىپ كەلگەن, ءدال وسى جەردەن قاناتتى بۋ­راكقا (قازاق پىراق دەيدى) ءمىنىپ, جەتى قات كوككە كوتەرىلگەن. بۇل جايىندا قۇراننىڭ ءيسىرا سۇرە­سى­نىڭ 1-اياتىندا ايتىلعان. پايعامبارىمىز ساقا­لىنىڭ ءۇش تالى دا وسىندا ساقتاۋلى. پاي­­عامبارىمىز كوك­ك­ە كوتەرىلگەن جەر­گە ءال-اقسا مەشىتى ور­نا­تىلعان. مۇنداي جەر­گە ارابتار نەگە تا­لاسپايدى؟ تالاسادى. سونىمەن بىرگە, ەتنوس رەتىندە ەۆ­رەي­لەردىڭ ب.د.د. 2-ءشى مىڭجىلدىقتا وسى پالەستينا جەرىندە قالىپتاسقانى دا تالاس تۋدىرمايتىن تا­ريحي فاكت. بۇكىل حريس­تيان الەمى قاسيەت تۇ­تاتىن قۇداي قا­بىرى حرامى دا وسىن­دا. حريستوستى كرەس­كە كەرگەن گولگوفا قىرقاسى دا وسىندا. حريستوستىڭ كوككە ۇشىپ كەتەتىن جەرى دە وسىندا. پروكۋرور پونتي پيلات حريستوستى سوتتاي­تىن پرەتوري ورنى دا وسىندا. مۇنداي جەردى ەۆرەيلەر نەگە وزىمىزدىكى دەمەيدى؟ دەيدى. پالەستينا جەرىندە ءيۋدايزمنىڭ, حريستيان­دىق­تىڭ قالدىرعان ءىزى كوپ پە, مۇسىلمانداردىڭ قال­دىر­عان ءىزى كوپ پە دەپ داۋلاسۋدىڭ دا بەرەرى شا­مالى. پالەستينا جەرىندە ومەيا اۋلەتىنىڭ دە (661-750), ابباس اۋلە­تىنىڭ دە (750-969), فاتيما اۋلەتىنىڭ دە (969-1099) ءىزى سايراپ جاتىر. مۇ­سىل­ماندار ءال-قۇدىس دەپ اتاعان بۇل قا­لا­نى ارابتاردان كرەست كەرۋشىلەر قايتا تار­تىپ العان. پا­لەس­تينانىڭ اۋما­عىن كرەست كەرۋشىلەردى تال­قاندايتىن مى­سىر سۇلتانى سالاح ءاد-دين دە, ودان كەيىن مىسىر مەن سي­ريانى قابات بيلەگەن ءوزىمىزدىڭ قان­دا­سى­مىز بەي­بارىس سۇل­تان دا باسقارىپ تۇر­عان. وسىن­داعى ول كەزدە سانى از ەۆرەيلەر تۇرماق, ءبۇ­كىل باتىس الەمىن موڭ­عول اسكەرلەرىنىڭ شاپ­قىن­­شىلىعىنان ولاردى 1260 جىلى اين-جالۋت ءتۇ­بىن­دە­گى ۇلى شايقاستا تال­قانداعان بەيبا­رىس سۇل­تان  قۇتقا­رىپ قال­عان جوق پا؟ وسى جە­ڭىس موڭ­عول­داردىڭ اف­ريكا قۇر­لى­عىنا باسىپ كىرمەك جو­لىن بىردەن كەسىپ تاستا­عان ەدى عوي. وسمان يم­پەرياسى تاريح ساحناسىنا دۇرىلدەپ شىققانعا دەيىن ەگيپەتتىڭ قاراۋىندا كەلگەن پالەستينانى سۇلتان سەليم باستاعان تۇرىك قولى 1517 جىلى باسىپ الىپ, تۇتاستاي ءتورت عاسىر بويى بۇل جەر تۇرىكتەردىڭ قولىنا قاراعان جوق پا؟ ول كەزدە ەل اۋماعى ەكى ۆيلايەتكە ء(ۋالايات) بولىنگەن.  1800 جىلى پالەستينانىڭ بار حالقى 300 مىڭنان اسپاعان ەكەن, مۇنداعى بار ەۆرەيدىڭ سانى 5 مىڭ عانا بولعان ەكەن. جالپى, پالەستيناداعى بارشا حريستياندار سانى نەبارى 25 مىڭ شاماسىن قۇراعان. تاريح تولعان پارادوكس. ءبىر جاماننىڭ ءبىر جاقسىلىعى بار. پالەستيناعا ەۆرەيلەردى ورالت­قان ۇلى يدەيانىڭ اتى – سيونيزم. زامانىندا ءداۋ­رەن قۇرىپ تۇرعان يزرايل پاتشالىعىن اسسي­ريالىقتار, يۋدەي پاتشالىعىن ۆاۆيلوندىقتار تالقانداعان سوڭ نايزانىڭ ۇشىمەن  دۇنيەنىڭ بۇرىش-بۇرىشىنا قاشىپ بارىپ, شاشىراپ كەتكەن (گرەكتىڭ «دياسپورا» ءسوزىنىڭ ماعىناسى – شا­شىراۋ, بىتىراۋ) ەۆرەيلەر, انا ەلدە دە, مىنا ەلدە دە كوزتۇرتكى بولىپ, سوعىلىپ, سابىلىپ جۇرگەن (مىسالى, رەسەيدە «ەۆرەيسكيە پوگرومى» دەيتىن ماسقارا وقيعالار 1917 جىلعا دەيىن جالعاسىپ كەل­گەن, 1904 جىلعى اتاقتى كيشينەۆ «پوگرومى­نان» كەيىن ەلدەن 40 مىڭ ادام پالەستيناعا كوشىپ بارعان) ەۆرەيلەر, گيتلەر گەنوتسيدىنەن 6 ميلليون ادامى اتىلعان, اسىلعان, وسۆەنتسيم, بۋحەنۆالد پەشتەرىندە ورتەلگەن ەۆرەيلەر ەكىنشى دۇنيە­جۇزىلىك سوعىستا ەرەكشە زارداپ شەككەن ەتنوس رەتىندە سول سوعىس بىتە سالىسىمەن جەكە مەملەكەت قۇرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. مۇنىڭ الدىندا, 1917 جىلى پالەستينادا «ەۆرەي حالقىنىڭ ۇلتتىق وشاعىن» قۇرۋعا ۇلتتار ليگاسى (بۇۇ-نىڭ ءىزاشارى) ۋادە ەتكەن بالفۋر دەكلاراتسياسى دا ەۆرەيلەردىڭ ءبىرىنشى دۇنيەجۇ­زىلىك سوعىستا الابوتەن زارداپ شەككەنىنە باي­لا­نىستى قابىلدانعان. ۇلتتار ليگاسى 1922 جىلى پالەستينا اۋماعىن باسقارۋعا ۇلىبريتانيا مان­داتىن بەلگىلەگەن. بريتان بيلىگى تۇسىندا ەۆرەي تۇرعىندار سانى 90 مىڭعا جەتكەن. ەلدەگى نەگىزگى حالىق مۇسىلمان ارابتار بولعانىمەن, سول كەزدىڭ وزىندە يەرۋساليم تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشى­لىگى ەۆرەيلەر ەدى. ال ساياساتتى قاي كەزدە دە قالا جۇرتى ايقىندايدى. ۇلتتى دا قالا قالىپتاس­تىرادى.  پولشاداعى, ۆەنگرياداعى انتيسەميتيزم ەسىرىگىنەن كەيىن (1924-1929) پالەستيناعا 82 مىڭ ەۆرەي قاشىپ كەلسە, گەرمانياداعى  ناتسيستىك يدەولوگيا قىسپاعى گيتلەردەن باس ساۋعالاعان 250 مىڭ ەۆرەيدى پالەستيناعا جەتكىزگەن. قىسقاسى, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالعاندا پالەستي­ناداعى ءاربىر ءۇشىنشى ادام ەۆرەي بولاتىن. وسىدان كەيىن-اق پالەستينا جەرىندەگى ۇلتارالىق قاتىناس شيەلەنىسە ءتۇستى.  1947 جىلى بريتانيا ۇكىمەتى پالەستينا مانداتىنان باس تارتتى. نەگىزگى سەبەبى – ارابتار مەن ەۆرەيلەردىڭ ماسەلەسىن شەشە الماعاندىعى. ءبىز  نيۋ-يوركتەگى بۇۇ عيماراتىنان «ۆوپروس و پالەستينە ي ورگانيزاتسيا وبەدينەنىح ناتسي» دە­گەن كىتاپشا الا قايتقان ەدىك. سونىڭ قاي بەتىن وقىپ قاراساڭىز دا  مىنە الپىس جىلدان استام ۋا­قىت­تان بەرى  پالەستينا بۇۇ-نىڭ باستى باس اۋرۋ­لا­رى­نىڭ بىرىنە اينالىپ كەلە جاتقانىنا كوز جەتكىزەسىز. 1947 جىلعى 29 قاراشادا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى پالەستينانى ءبولۋ جوسپارىن (بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ № 181 قارارى) قابىلدادى. ول جوسپار بويىنشا پالەستينا ەكى مەملەكەتكە –  ارابتار جانە ەۆرەيلەر مەملەكەتتەرىنە بولىنەتىن بولىپ شەشىلدى. يەرۋساليم بۇۇ باسقاراتىن حالىقارالىق قالا رەتىندە بەلگىلەندى. ەۆرەيلەر بۇل شەشىمگە شاپ ەتە ءتۇسىپ, بىردەن-اق قابىل الدى. اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ليگاسى جانە اراب جوعارعى كەڭەسى بۇل جوسپاردى بىردەن-اق كەرى سەرپىپ تاستادى. وسىنىڭ سەبەبىن ءتۇسىندىرۋ قيىننىڭ قيىنى. ەركىن ەنتسيكلوپەديا – ۆيكيپەديانىڭ انىقتامالىق ماتەريالىندا ءدال سول كەزدە پا­لەستينانىڭ جوعارعى كوميسسارى كولونيالار ىستەرى جونىندەگى مينيسترلىككە جولداعان قىزمەتتىك جازبادا اراب مەملەكەتىن قۇرۋعا ارنالعان اۋماق اراب ەلدەرىنىڭ اراسىندا بولماي قويمايتىن سو­عىس­تىڭ ناتيجەسىندە سيريانىڭ, ترانسيوردا­نيا­نىڭ جانە ەگيپەتتىڭ ءوزارا بولىسىنە تۇسەدى دەگەن بولجام جاسالعانىن ايتادى. ەگەر وسى ءسوز شىن­دىققا جاقىنداسا, وندا پالەستيناداعى اراب مەملەكەتىن قۇرۋ ىسىنە ءاۋ باستا ارابتاردىڭ ءوزارا الاۋىز­دىعى كەدەرگى كەلتىرگەن دەمەسكە ءاددىڭ قالمايدى. ارابتار مەملەكەت قۇرمادى ەكەن دەپ مۇنداي تاريحي مۇمكىندىكتەن ەۆرەيلەر باس تارتقان جوق. 1948 جىلعى 14 مامىردا مانداتقا قاراستى پالەستينانىڭ قالعان اۋماعىندا يزرايل مەملەكەتى قۇرىلاتىنى جاريالاندى. ەرتەڭىندە, 15 مامىردا ارابتىڭ جەتى مەملەكەتى (ەگيپەت, سيريا, ليۆان, ترانسيوردانيا, ساۋد ارابياسى, يراك پەن يەمەن) جاڭا قۇ­رىل­عان ەلگە باس سالدى. ءبىرىنشى اراب-يزرايل سوعىسى سولاي باستالدى. ەۆرەيلەردىڭ ارابتارعا قارسى قوياتىن ەكىنشى كىناسى  وسى – سوعىستى ال­دىمەن باستاعاندىعى. جەتى جاقتاپ شابۋىلعا شىققانىمەن, ارابتار جابىلىپ ءجۇرىپ  ءبىر ءيزرايلدى جەڭە المادى. ونىڭ دا سەبەپتەرى بەلگىلى. ءبىر جاعىنان, اراب ەلدەرىنىڭ اسكەري قۋاتى­نىڭ السىزدىگى, ءوزارا ءىس-قيمىل بىرلىگىنىڭ نا­شار­لىعى, ەكىنشى جاعى­نان, حالىقارالىق سيونيزم كۇشتەرىنىڭ يزرايلگە قۋاتتى قولداۋ كور­سەتۋى. اقىرى جىل بويعى سوعىس ارەكەت­تە­رى­نەن كەيىن ءبىتىم جاسا­لىپ, ۋاقىتشا شەكارالار بەلگىلەندى. ترانسيوردانيا باتىس جاعالاۋ مەن شىعىس يەرۋساليمدى يەلەنىپ, ەگيپەت گازا سەكتورىنا باقىلاۋ ورناتقانى بولماسا, پا­لەس­تينانىڭ اراب مەملەكەتى قۇرىلماعان كۇيى قالا بەردى. ونىڭ ەسەسىنە وسىنداي باسى اشىل­ماعان جاعدايعا قاراماستان, سول سوعىستىڭ ارتىن­شا, 1949 جىلعى 11 مامىردا يزرايل بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مۇشەلىگىنە قابىلداندى. پالەستينا ماسەلەسىن 1967 جىلعى جانە 1973 جىلعى اراب-يزرايل سوعىستارى ودان سايىن ۇشىندىرا ءتۇستى. اسىرەسە, 1967 جىلعى التى كۇن­دىك سوعىس اراب الەمىنىڭ ابدەن ارا-دارا كۇيدە ەكەنىن, اراب جۇرتىنىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا, اسكەري تۇرعىدان دا ابدەن كەنجەلەپ قالعانىن كوز جەتكىزە كورسەتىپ بەردى. سول التى كۇننىڭ ىشىندە يزرايل اراب ەلدەرىنىڭ بار تەحنيكاسىن تالقان­داپ (اسكەري اۋەجايلارعا, تانك كولوننالارىنا اۆياتسيا سوققىلارى ءدايىم ناماز كەزىندە جا­سال­عان, ول كەزدە اراب سولداتتارى, ۇشقىشتارى نە بول­سا دا  ساجدەدەن باسىن المايتىن), بۇرىنعى مان­داتتىڭ بارلىق اۋماعىنا ءوز باقىلاۋىن ورناتىپ ۇلگەردى,  ەگيپەت اسكەرىن گازا سەكتورىن تاستاپ شىعۋعا, سيناي تۇبەگىنە شەگىنۋگە ءماج­بۇرلەدى, يوردانيا اسكەرلەرىن يوردان وزەنىنىڭ ار جاعىنا ىسىرىپ تاستادى. ماحمۇد ابباستىڭ پا­لەستينانىڭ تاۋەلسىز­دى­گىن 1967 جىلعى شەكا­را­سىندا تانۋ قاجەتتىگىن ايتىپ جۇرگەنى سون­دىق­تان. پالەستينا مەملەكەتى 1988 جىلعى 15 قاراشا­دا الجيردە پالەستينا ۇلتتىق كەڭە­سى­نىڭ (پالەس­تينانى ازات ەتۋ ۇيىمىنىڭ جوعارى كەڭەس ور­گا­نى) سەسسيا­سىن­دا جاريالانعان. 1994 جىلى وسلودا يزرايل مەن پالەستينانى ازات ەتۋ ۇيىمى ارا­سىندا قول جەتكەن كەلىسىمگە سايكەس پالەستينا ۇلتتىق اكىمشىلىگى قۇ­رىل­عان. بۇل كەلىسىم بوي­ىنشا ووپ يزرايلمەن تۇپكىلىكتى ۋاع­دا­لاستىققا قول جەتكەنگە دەيىن پالەستينا تاۋەل­سىزدىگىن جا­ريا­لاۋ­عا موراتوري بەلگىلەۋگە جانە ءوزىن رەسمي تۇردە پالەستينا ۇلتتىق اكىم­شىلىگى دەپ اتاۋعا ءتيىستى بولاتىن. مەملەكەتتىك قۇرى­لىم­داردىڭ جارىم-جارتى­لاي عانا قالىپتاستى­رىل­عانى, ارميانىڭ جوق­تى­عى شىن مانىندە پالەستينا مەملەكەتى قازىرگى كۇنگە دەيىن تولىققاندى كۇيدە قۇرىلماعانىن كور­سەتەدى. ءبىر كەزدە اراب مەملەكەتىن قۇرۋعا ءبو­لىنگەن اۋماق اركىمنىڭ يەلىگىندە: يوردان وزەنى باتىس جاعالاۋىنىڭ باسىم بولىگىن  يزرايل ارمياسى باقىلاپ تۇر, شىعىس يەرۋساليمدى يزرايل باسىپ العان, گازا سەكتورى مەن يوردان وزەنىنىڭ باتىس جاعالاۋى يزرايل اۋماعى ءبولىپ جاتقان ەكى انكلاۆ – ءبىر جاعىنا حاماس (يسلام قارسىلىق قوزعالىسى), ءبىر جاعىنا فاتح (پالەس­تينانى ۇلتتىق ازات ەتۋ قوزعالىسى) يەلىك ەتۋدە. وسى ەكى ۇيىم ءبىر-بىرىمەن قارۋلى قاقتىعىسقا دا ءتۇسىپ تۇرادى. ءار انكلاۆتىڭ ءوز ۇكىمەتى بار. وعان حاماس-تى ءبىراز ەلدە لاڭكەستىك ۇيىم دەپ با­عا­لايتىنىن قوسساڭىز, ءبىراز نارسەنىڭ باسى اشى­لادى. لاڭكەستىك دەمەكشى, وسى جاعداي پالەستينا پروبلەماسىن شەشۋدەگى باستى قيىندىقتاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىرعانىن ايتپاسقا بولمايدى. پالەستينا باسشىلىعىنداعى ارا-دارالىق, ءبىر كەزدە جىبەرىلگەن ساياسي قاتەلىكتەر ول ەلدىڭ حالقى تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋعا قۇقىلى ەمەس دەگەندى استە دە بىلدىرمەيتىنى بەلگىلى. سوندىقتان دا, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ باسىم بولىگى (125 مەملەكەت) پالەستينا مەملەكەتىن رەسمي تۇردە تانىپ وتىر. ەلدى تانۋدان (قازىرشە دەپ قويايىقشى) بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ءۇش تۇراقتى مۇشەسى (اقش, ۇلىبريتانيا مەن فرانتسيا), سونداي-اق ەۋرو­وداق­تىڭ كوپتەگەن ەلدەرى, جاپونيا باسقا دا مەملەكەتتەر باس تارتۋدا. بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-سەس­سيا­سى­نىڭ قارساڭىندا وسى ماسەلە ەرەكشە كوكەي­كەس­تى­لەنە ءتۇستى. ماحمۇد ابباس بۇۇ-عا پالەستينا مەملەكەتىن تولىققاندى مۇشە رەتىندە تانۋ تۋ­را­لى ءوتىنىم تۇسىرەتىنى بەلگىلى بولعاننان-اق سەس­سيا­داعى پىكىرتالاستىڭ باستى تاقىرىبى ايقىندالىپ قالعان ەدى. باراك وبامانىڭ سەسسيا باستالاردان بۇرىن ەگەر پالەستينا بۇل ماسەلەنى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قاراۋىنا شىعارسا, وندا اقش كەڭەستىڭ تۇراقتى مۇشەسى رەتىندە ۆەتو قويۋ قۇقىن پايدالانادى دەپ مالىمدەۋى ونىڭ بۇۇ-داعى سوزىنە قىزىعۋشىلىقتى ءتىپتى كۇشەيتىپ جىبەردى. رەسەي دە, قىتاي دا پالەستينانى قولداي­تىنىن الدىن الا-اق اڭعارتقان. شىنىن ايتقان­دا, اقش باسشىلىعى ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قال­دى. رەسەيدىڭ «نوۆوستي» اقپاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ ساياسي شولۋ­شى­سى اندرەي فەدياشين ينتەرنەتتە: «اۋعان­ستانداعى, يراكتاعى, ليۆياداعى سوعىسقا, سيريا­عا «شۇيىلۋگە» ەندى كەلىپ پالەستيناعا قارسى ۆەتو قوسىلسا, وندا يسلام الەمىنىڭ جاڭا را­ديكاليزمى دايىن دەي بەرىڭىز», دەپ جازدى.  «نيۋ-يورك تايمس» گازەتىندە بىلاي دەدى: «اقش پا­لەس­تي­نانىڭ تاۋەلسىزدىك جاريالاۋ ءجو­نىندەگى ءوتىنىمىن قولداۋعا ءتيىس... ويتپەگەن كۇندە ولار اراب الە­مىن­دەگى سەنىمنىڭ قالعانىنان دا ايرىلادى». اقش پرەزيدەنتى الەمنىڭ باس مىنبەرىنەن مىنانى ايتتى: «وسىدان ءبىر جىل بۇرىن مەن پالەس­تينانى تاۋەلسىز كۇيدە كورگىم كەلەتىنىن ايتقان ەدىم. مەن پالەستينا حالقى ءوزىنىڭ مەملەكەتىن قۇرۋعا لايىقتى ەكەنىنە سەنگەنمىن جانە سەنەمىن. كوپتەگەن ادامداردىڭ بۇل ىستە ىلگەرىلەۋ جوقتىعىنا الاڭدايتىنىن بىلەمىن. مەن دە الاڭ­دايمىن. الايدا, ماعان سەنىڭىزدەر, ونداعان جىل­دار­عا سوزىلىپ كەلە جاتقان قاقتىعىستىڭ تەز تا­بىلا قالاتىن شەشىمدەرى بولماق ەمەس. بەيبىتشىلىككە قول جەتكىزۋ – قيىن مىندەت, بەيبىتشىلىككە بۇۇ-نىڭ دەكلاراتسيالارىمەن نەمەسە قارار­لا­رى­مەن قول جەتە سالمايدى. ەگەر ءبارى وڭاي بولسا, بەيبىتشىلىك باياعىدا-اق ورنار ەدى. ءبىز ۇمتىلاتىن بولاشاقتا پالەستينالىقتار ەگەمەن مەملەكەتتە ءومىر سۇرەتىن بولادى. ولاردىڭ مۇنى كوپتەن كۇتىپ جۇرگەنىن كورمەۋ مۇمكىن ەمەس. سونىمەن بىرگە, امەريكانىڭ يزرايل قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە بەرىك بەيىمدىلىگى بۇلجىمايتىنىن دا ءتۇسىنۋ كەرەك». فرانتسيا پرەزيدەنتى نيكوليا ساركوزي پالەستينا ۇسىنىسىنا امەريكالىق ۆەتو قويىلسا, مۇنىڭ ءوزى تاياۋ شىعىستا شيەلەنىستى كۇشەيتە ءتۇ­سەتىنىن ەسكەرتە كەلىپ, پالەستيناعا بايقاۋشى ەل­دىڭ وتپەلى مارتەبەسىن بەرۋدى, يزرايل مەن پالەس­تينانىڭ اراسىندا بەيبىت شارت جاساۋ ءۇشىن ءبىر جىلدىق كەستە دايىنداۋدى ۇسىندى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇۇ-داعى سوزىندە پالەستينا مەملەكەتىنىڭ قۇ­رى­لۋىن قولدايتىنىن باسىن اشا ايتتى. سونىمەن بىرگە, وڭىردەگى بارلىق مەملەكەتتەرمەن جاقسى قا­رىم-قاتىناس ورناتقان ەل رەتىندە قاقتىعىستىڭ ادىلدىكپەن, سونىڭ ىشىندە تىكەلەي پالەستينا-يزرايل كەلىسسوزدەرى ارقىلى رەتتەلۋىن جاقتايتىنىن اتاپ كورسەتتى. ءبىز نيۋ-يوركتە بولعان كۇندەرى قازاقستان يسلام ىنتىماقتاس­تىعى ۇيىمىنىڭ توراعا ەلى رەتىندە تاعى ءبىر ىرگەلى ءىس تىندىردى. ەرجان قازىحانوۆتىڭ توراعا­لى­عى­مەن وتكەن يىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ جىل سايىنعى ۇيلەستىرۋ كەزدەسۋى  جايىندا گازەتىمىزدىڭ كەشەگى نومىرىندە جا­ريالانعان «قىركۇيەكتەگى قاربالاس كۇندەر» اتتى ماقالادا بىلاي دەلىنگەن: «يىۇ دەلە­گات­تارى پالەستينانىڭ جاعدايىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, قازاقستان تاراپىنىڭ ۇسىنىسىمەن 57 مەملەكەتتىڭ مينيسترلەرى الدىندا پالەستينا پرەزيدەنتى ماحمۇد ابباس ءسوز سويلەدى. وسى ما­ڭىزدى جينالىستىڭ سوڭىندا ۇيىم ءبىر اۋىزدان پالەستينا مەملەكەتىنىڭ بۇۇ-عا مۇشەلىگىن قول­داۋ جونىندە ساياسي قارار قابىلدادى. قازاقستان توراعالىعى ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەن وسىنداي ساياسي اۋىزبىرشىلىك مۇسىلمان جانە حالىقارالىق قاۋىمدار ءۇشىن وتە ماڭىزدى سەرپىلىس بولدى».    پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ  پالەستينا ماسەلەسى بويىنشا بۇۇ-داعى ءسوزى, ونىڭ ارتىنشا وتكىزىلگەن يىۇ-عا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ۇيلەستىرۋ كەزدەسۋىندە قول جەتكەن اۋىزبىرشىلىك ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ يسلام الەمىندەگى ورنىن بۇرىنعىدان دا قوماقتىلاندىرا تۇسەتىنى تالاسسىز. ءبىز الەم جۇرتىنىڭ الدىندا, جىلدىڭ باستى جيىنىندا پالەستينا حالقىنىڭ ءوز تاع­دى­رىن ءوزى ايقىنداۋعا, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋعا, بۇۇ مۇشەلىگىنە قابىلدانۋعا زاڭدى قۇقىن اشىق قولداۋ ارقىلى پالەستينالىقتار مەن يزرايلدىكتەر اراسىنداعى كەلىسسوز الەۋەتىن بارىنشا تولىق پايدالانۋدى, پالەستينالىق بوسقىندار ماسەلە­سىن ءادىل شەشۋدى, باسىپ الىنعان تەرريتوريا­لار­داعى دەموگرافيالىق قۇرامدى كۇشتەپ وزگەرتۋگە قارسىلىعىمىزدى, لاڭكەستىكتىڭ قانداي ءتۇرىن دە ايىپتايتىنىمىزدى, سونىمەن بىرگە ءيزرايلدىڭ قاۋىپسىز ءومىر سۇرۋگە ۇمتىلىسىن قولدايتىنى­مىز­دى ءبىلدىرىپ وتىرمىز. پالەستينانى جاقتاۋ ءتىپتى دە يزرايلگە قارسى شىعۋ ەمەس. يزرايل حالقىنىڭ دا اينالاسىنداعى ەلدەرمەن بەيبىت قارىم-قاتىناس جاساعىسى, بەيقۇت ءومىر سۇرگىسى كەلەتىنى تالاسسىز.   پالەستينانى جاقتاۋ – ءبىر كەزدە دەربەس مەملەكەت قۇرۋ مۇمكىندىگىن سان ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى قولدان شىعارىپ العان, تاريحتىڭ ءون بويىندا كوپ قيىندىق كورگەن حا­لىقتىڭ تابيعي تىلەگىن جاقتاۋ.   1948 جىلعى سوعىس قيمىلدارىنان كەيىن 750 مىڭ پالەس­تي­نا­لىق اتامەكەنىن تاستاپ, باتىس جاعالاۋدا, گازا سەك­تورىندا, كورشىلەس اراب ەلدەرىندە باس ساۋعا­لاپ, بوسقىن بولىپ كەتتى. 1967 جىلعى سوعىس قي­مىلدارىنان كەيىن بۇل قاتارعا تاعى دا پالەس­تي­نالىق 500 مىڭ بوسقىن قوسىلدى. ءبىز نيۋ-يوركتە جۇرگەنىمىزدە بۇۇ-دا پالەستينالىق بوسقىندارعا كومەك كورسەتۋ جونىندە تاياۋ شىعىس اگەنتتىگى بار ەكەنىن بىلدىك. سۇراستىرىپ قاراساق, ول اگەنتتىك قازىر... 3,9 ميلليون پالەستينالىق بوسقىندى تىركەپ وتىر ەكەن! ولاردىڭ ەكەۋىن – اتاسى مەن نەمەرەسىن مىنا سۋرەتتەن كورەسىز. ونداعان جىلدار بويى پالەس­تينالىق بوسقىنداردىڭ بار باس­پا­ناسى كادىمگى كەنەپ شاتىر. سول كەنەپ شاتىر­لار­دا تۋعان بالالاردىڭ بالالارى تۇرماق, ەندى نەمە­رەلەرىنىڭ الدى دا كەنەپ شاتىرلاردا دۇنيەگە كەلە باستادى... سۇمدىق قوي. قازىرشە بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلە قويمايتىنىن ايتۋعا تۋرا كەلەدى. بۇۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى پالەستينا ءوتىنىمىن قاراپ, بۇل ماسەلەنى جەرىنە جەتە تەكسەرۋدى ءتيىستى كوميتەتكە تاپسىردى. كوميتەت ماسەلەنى بىرنەشە اي بويى قاراۋى مۇمكىن. ول كوميتەت قانداي شەشىم شىعارعاندا دا قازىرگى  ساياسي جاعدايدا اقش قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە ۆەتو قۇقىن پايدالاناتىندىعى انىق. دەمەك, تاياۋ شىعىستاعى شيرلەنگەن ءتۇيىن تاياۋدا, وڭايلىقپەن تارقاتىلا قالمايتىنى دا انىق. الايدا, ءبىز پالەستينا بوس­قىندارىنىڭ ايانىشتى احۋالى ءدايىم وسىلايشا جال­عاسا بەرمەيتىنىنە سەنەمىز. تاياۋ شىعىستا  ءتۇپ­كىلىكتى بەيبىتشىلىك ورنايتىن كۇن كەلەرىنە سەنەمىز. ءبىز بۇل ماقالانى يزرايل-پالەستينا جانجا­لى­نا تورەلىك جاساۋ ءۇشىن, ارتىق-اۋىس اقىلى­مىزدى ايتىپ قالۋ ءۇشىن جازعان جوقپىز. ونداي ماقالانى اعىلشىن تىلىندە جازساڭىز دا, قازىر بۇل ماقساتىڭىزعا جەتە المايسىز. ءبىز بۇل ماقا­لانى بەيبىتشىلىككە اپارار  جولدىڭ قاندايلىق تايعاق كەشۋلى ەكەنىن كورسەتۋ ءۇشىن, بارىنەن دە بۇرىن جاقىندا 20 جىل تولاتىن اتىڭنان اي­نالايىن تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيەتىن ءوز اعايى­نىمىزعا بىلگىزە ءتۇسۋ ءۇشىن جازدىق.