سەناتورلار ۇكىمەتتىڭ جانە رەسپۋبليكالىق ەسەپ كوميتەتىنىڭ 2016 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى جونىندەگى ەسەپتەرىن قارادى.
قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلى بيۋدجەت تۇسىمدەرى 100,2 پايىزعا ورىندالىپ, 7 تريلليون 760 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى, شىعىستار 8 تريلليون 501 ميلليارد تەڭگە, نەمەسە 98,3 پايىزعا شىقتى. بيۋدجەت تاپشىلىعى 741 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى نەمەسە ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 1,6 پايىزى بولدى.
رەسپۋبليكالىق ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆ 2016 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى جونىندەگى ۇكىمەتتىڭ ەسەبى تۋرالى مەكەمەنىڭ قورىتىندىسىمەن تانىستىردى.
ۇلتتىق بانكى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الپىسباي احمەتوۆ 2016 جىلعى اقشا-نەسيە ساياساتىن ىسكە اسىرۋ قورىتىندىلارى تۋرالى دەپۋتاتتاردى حاباردار ەتتى.
نەگىزگى قارجى قۇجاتىن تالقىلاۋ بارىسىندا قىزۋ پىكىرتالاس ورىستەدى. سەناتورلار وسى سالا بويىنشا ەسكەرتۋلەردى, ۇسىنىستار مەن وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالدى.
سەناتور س.ءبىلالوۆ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. دەپۋتات جىل سايىن قارجى بولىنسە دە اگرارلىق سالادا وڭ كورىنىستەر بايقالماي وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
ساۋالدارعا جاۋاپ بەرە كەلىپ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مىرزاحمەتوۆ پارلامەنتشىلەرگە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ جونىندەگى جاڭا باعدارلامانى كورسەتۋگە ازىرلىگىن ايتقاندا سەنات توراعاسىنىڭ سىنىنا ىلىكتى.
«جاڭا مينيستر قابىلداعان ءاربىر مەملەكەتتىك باعدارلاما – يگى تىلەكتەردىڭ باعدارلاماسى. 2020 جىلى تاعى ءبىر باعدارلاما تۋىنداۋى مۇمكىن. ونىڭ جاقسىلىعى دا جان-جاقتى جەتكىزىپ ايتىلاتىن بولادى. 60 مىڭ توننا ەتتى ەكسپورتقا شىعارۋ جونىندەگى جوسپار سولاي بولدى. پارلامەنتتە ونىڭ مۇمكىن ەمەستىگى ايتىلعان بولاتىن. باعدارلامانى ءبىز دە جازا الامىز. ول قيىن ەمەس. باستىسى پارمەندى ءىس-ارەكەت, ناقتى شەشىم قابىلداۋ كەرەك», - دەدى ق.توقاەۆ.
سەناتور گ.كيم قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ بىرىڭعاي ستاتيستيكاسىن ەنگىزۋگە ءمينيستردىڭ نازارىن اۋداردى. بۇل ماسەلە ەلباسىنىڭ قىتاي باسشىسىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋىندە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ورىستەتۋدى تالقىلاۋ اياسىندا كوتەرىلگەن بولاتىن. ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىن سەنات باسشىسى دا اتاپ ءوتتى.
«جوعارى دەڭگەيدەگى كەلىسسوزدەردە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ستاتيستيكاداعى قايشىلىقتاردى ايتۋىنىڭ ءوزى – حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءىرى ءجايت. قازىر ءسىز ادىستەمەلىك قايشىلىقتار ماسەلەسىن ءبىرىنشى ورىنعا قويىپ وتىرسىز. مەن بولسام, كونتراباندا مەن كولەڭكەلى ەكونوميكا ماسەلەلەرىن ءبىرىنشى ورىنعا قويار ەدىم. بۇل جەردە اقيقات تولىققاندى ايتىلۋى كەرەك», - دەدى توراعا قارجى ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆقا.
قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ مۇشەسى سەرگەي ەرشوۆ قوسىمشا بايانداماسىندا سەناتورلاردىڭ بىرقاتار سىن-ەسكەرتپەلەرىن جاريا ەتتى. ول جالپى سوماسى 36 ميلليارد تەڭگە يگەرىلمەگەن قارجىنىڭ وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەردەن ەداۋىر ارتىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بيۋدجەت ۇدەرىستەرىندەگى كوپتەگەن ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتارعا نازار اۋدارىلدى. «ەسەپ كوميتەتى جۇرگىزگەن اۋديتورلىق شارالاردىڭ ناتيجەسىندە تەكسەرىلگەن سومانىڭ 46 پايىزىندا ءتۇرلى ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتار بار ەكەنى انىقتالدى», - دەپ اتاپ ءوتتى س.ەرشوۆ.
ودان باسقا, سەناتور رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى جونىندەگى ەسەپتى قاراۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ورىنداۋ تارتىبىنە كوڭىل تولماۋشىلىعىن ءبىلدىردى. «مۇنداي جاعدايلار ەسەپتەردى شىنايى قاراۋ ۇدەرىستەرىنە كەدەرگى بولۋمەن قاتار, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كەلبەتىنە كولەڭكە تۇسىرەدى», - دەدى سەناتور.
وتىرىستا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا جاعدايىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۋرالى كەلىسىم راتيفيكاتسيالاندى.
كەلىسىمگە سايكەس قازاقستان تاراپى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا ينتەگراتسيالانۋ پروتسەسىنە جاردەمدەسۋ ماقساتىندا قىرعىز تاراپىنا 100 ملن. اقش دوللارىنا بالاما كومەك كورسەتەدى.
كومەك قىرعىز تاراپىنا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قوسىلۋى جونىندەگى «جول كارتالارىندا» كوزدەلگەن
ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋعا, اتاپ ايتقاندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق كەدەندىك شەكاراسىنىڭ قىرعىز ۋچاسكەسىندەگى كەدەندىك ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋعا, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ سانيتاريا, ۆەتەريناريا, فيتوسانيتاريا جۇيەلەرىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تالاپتارىنا سايكەس كەلتىرۋگە بەرىلەدى.
بۇل رەتتە, كومەك ۇكىمەتارالىق جەكەلەگەن حاتتامالارعا سايكەس
كەزەڭ-كەزەڭمەن اقشالاي قاراجات, وقىتۋ بويىنشا كورسەتىلەتىن قىزمەت, تاۋارلار تۇرىندە بەرىلەتىن بولادى.
ۇسىنىلاتىن كومەكتىڭ ورىندى جانە ءتيىمدى جۇمسالۋىن باقىلاۋ ماقساتىندا قازاقستان-قىرعىز ۇكىمەتارالىق كەڭەسى اياسىندا ەكىجاقتى بىرلەسكەن تەكسەرۋ كوميسسياسى قۇرىلادى.
پالاتا «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى.
قۇجات زاڭنامانى ەلىمىز كونستيتۋتسياسىنىڭ جاڭارتىلعان 83-بابىنا سايكەستەندىرۋگە, سونداي-اق پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.
زاڭعا سايكەس, پروكۋراتۋرا قىزمەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا زاڭدا بەلگىلەنگەن شەكتە جانە نىسانداردا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن جوعارى قاداعالاۋدى; سوتتا مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن ءبىلدىرۋدى; مەملەكەت اتىنان قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىراتىن بولادى.
زاڭ جوباسىندا جوعارى قاداعالاۋدىڭ شەگى مەن نىساندارى ايقىندالىپ, نەگىزگى باعىتتارى ناقتىلاندى. قۇجاتتا پروكۋروردىڭ وكىلەتتىكتەرى, ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ناقتى جازىلىپ, پروكۋراتۋرانىڭ مىندەتتەرى انىقتالدى. سونداي-اق, تەكسەرىلەتىن سۋبەكتىلەردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى بەلگىلەنىپ, پروكۋرورلاردىڭ تەكسەرىستەر تاعايىنداۋى ءۇشىن نەگىزدەر, جانە پروكۋرورلاردىڭ تالاپ قويۋمەن سوتقا جۇگىنۋ نەگىزدەرى ازايتىلدى.
مەملەكەت مۇددەلەرىن سوتتا ءبىلدىرۋ جانە قىلمىستىق قۋدالاۋ فۋنكتسيالارى, سونداي-اق پروكۋراتۋرا قىزمەتىنىڭ مەملەكەتتىك قۇقىقتىق ستاتيستيكانى قالىپتاستىرۋدى, ارنايى ەسەپكە الۋدى جۇرگىزۋدى, پروكۋراتۋرا ورگاندارى جۇيەسىندەگى بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كادر ساياساتىن ىسكە اسىرۋدى جانە باسقا دا ەرەجەلەر قامتىلعان وزگە دە باعىتتارى جەكە تاراۋعا شىعارىلدى.
پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى, باس پروكۋروردىڭ وكىلەتتىكتەرى, باس پروكۋراتۋرانىڭ, وبلىس, اۋدان پروكۋراتۋرالارىنىڭ جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن پروكۋراتۋرالاردىڭ قىزمەت اياسى ايقىندالدى.
پالاتا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى زاڭنامانى ەكى وقىلىمدا قاراپ, قابىلدادى.
زاڭ جوباسىمەن الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا تولەنەتىن جارنالار مەن اۋدارىمداردىڭ مولشەرلەمەلەرىن قايتا قاراۋ, ولار ءۇشىن قورعا مەملەكەتتەن جارنالار تۇسەتىن ادامداردىڭ, سونداي-اق قورعا جارنالاردى تولەۋشىلەردىڭ تىزبەسىن كەڭەيتۋ كوزدەلەدى.
زاڭمەن, سونداي-اق 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قوردى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جۇيەسىندە جانە تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە (تمككك) بىرىڭعاي تولەۋشى رەتىندە بەلگىلەۋ; cاپالى دارىلىك زاتتاردى جانە مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساتىپ الۋ جانە تولەۋ, ولارمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بىرىڭعاي ءتيىمدى تاسىلدەردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ساتىپ الۋ جانە دارىلىك قامسىزداندىرۋعا شىعىستاردى تولەۋ جونىندەگى قۇزىرەتتەردى قور مەن جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندار اراسىندا ءبولۋ ۇسىنىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا تۇراقتى تۇراتىن شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامداردىڭ وعان سايكەس تمككك الۋعا قۇقىعى بولاتىن ەرەجەلەردى ەنگىزۋ ۇسىنىلدى.
ءمامس جۇيەسىنىڭ قارجىلىق ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا م ۇلىككە بيلىك ەتۋگە ۋاقىتشا شەكتەۋ بەلگىلەۋگە, م ۇلىكپەن مامىلەلەر جانە وزگە دە وپەراتسيالار جاساۋعا شەكتەۋلەر قويۋعا, بانكتىك شوتتارداعى قوردىڭ اكتيۆتەرىنە تىيىم سالۋعا جول بەرىلمەيدى.
ءمامس جۇيەسىن ەندىرە وتىرىپ, اسكەري قىزمەتشىلەرگە, ارناۋلى مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنە جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ تەتىكتەرى رەتتەلگەن.
ءمامس جۇيەسىن ەندىرۋ الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك, دەنساۋلىق ءۇشىن بىرلەسكەن جاۋاپكەرشىلىك, تۇرعىنداردى جاپپاي قامتۋ جانە قولجەتىمدىلىكتى, ساپا مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋدىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولىمەن مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ قاعيداتتارىن ساقتاي وتىرىپ, الەۋمەتتىك باعدارلانعان ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ورنىقتىلىعىنا جانە سەرپىندى دامۋىنا, سونداي-اق دەنساۋلىعىنداعى كۇردەلى پروبلەمالاردىڭ سالدارىنان تۇرعىنداردىڭ قارجىلىق قاۋىپ-قاتەرىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتەدى.
زاڭ ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ تۇرعىنداردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنىڭ قورعا جارنا تولەۋگە ارنالعان شىعىستارىنا الىپ كەلەدى. ءمامس جۇيەسىنە اۋدارىمداردىڭ مولشەرلەمەلەرىن تومەندەتۋ جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جۇكتەمەسىن تومەندەتۋگە جاردەمدەسەدى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جول ءجۇرىسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا قارالدى.
زاڭ جوباسىمەن «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» كودەكسكە تسيفرلاردى نە ارىپتىك بەلگىلەردى ۇيلەستىرە وتىرىپ مەملەكەتتىك تىركەۋ بەلگىلەرىن بەرگەنى ءۇشىن مەملەكەتتىك باج مولشەرلەمەلەرىن ۇلعايتۋ بولىگىندە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ كوزدەلەدى.
بۇدان باسقا, اسكەري پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جول ءجۇرىسىن رەتتەۋ جونىندەگى قۇزىرەتىنە قاتىستى بولىگىندە جول ءجۇرىسى تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى. قۇجات سەناتورلاردىڭ تۇزەتۋلەرىمەن ماجىلىسكە قايتارىلدى.
سەنات وتىرىسى بارىسىندا سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. سەناتور جابال ەرعاليەۆ ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنان تەاتر, بي ۇجىمدارىنىڭ, حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ پەداگوگ جەتەكشىلەرى مەن مادەني دەمالىس ۇيىمداستىرۋشى ماماندىقتارى بويىنشا جوعارى ءبىلىمدى كادرلار دايارلاۋ بولىمدەرىن اشۋ ماسەلەسىن, اسحات كۇزەكوۆ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ تۋرالى ماسەلە كوتەردى.
