مەديتسينا • 15 ماۋسىم, 2017

كومپيۋتەر وينايتىن بالاعا الاڭدايدى

212 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«وزىنە دەگەن تالابى مەن تالعامى جوعارى بولعان ادام عانا تابىسقا قول جەتكىزە الا­دى». بۇل – دارىگەر ورىن­عالي بالتاي ۇلىنىڭ پىكىرى. قاشان كورسەڭ دە جىلى ءجۇزى­نەن مەيىرىم شۋاعى توگىلىپ تۇرا­تىن دارىگەر ءوز ىسىنە كەلگەن­دە قاتال, تاباندى.

كومپيۋتەر وينايتىن بالاعا الاڭدايدى

سول قاسيەت­تەرى­نىڭ ارقاسىن­دا بولسا كەرەك, ءومىر جولىن­دا ارمان-ماقسات­تارىنا قول جەتكىزدى. بيىل 80 جاسقا تولا­تىن ورىنعالي بالتاي­ ۇلى­نىڭ جۇمىستان جالىققان كەزى جوق. ول ءالى دە قىزمەت ەتەدى. اتىراۋ قالاسىنداعى №7 ەمحانادا پەدياتر-كەڭەسشى. تاجىريبەلى مامانعا قالاداعى عانا ەمەس, الىس اۋىلداعى اتا-انالار دا كوپ كەلەدى. بالا دەنساۋلىعى, ونى ساقتاۋ جول­دارى, دۇرىس تاماقتانۋ جايىندا كەڭەستەر الادى. «قازىر بالالار اۋرۋى كوبەيىپ كەتتى, – دەيدى مەدي­تسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور و.بالتاەۆ. – دۇ­نيەگە جاڭا كەلگەن نارەستە­لەردىڭ وزىندە ءتۋابىتتى اقاۋلار بەلەڭ الىپ تۇر. اسىرەسە, جۇرەك اۋرۋى, اسقازان-ىشەك جۇيە­لەرىنىڭ اۋرۋلارى, قانى از­دىق, تىنىس الۋ جولدارى­نىڭ سىرقاتى ءجيى كەزدەسەدى». 
دۇ­رىس تاماقتانباۋدىڭ اقىرى اۋرۋ­عا الىپ كەلەدى. دۇكەن سورە­لەرىندە قاپتاپ تۇرعان ءتۇرلى اللەرگەندەردىڭ بالا دەن­ساۋ­لىعىنا پايداسىنان زيانى كوپ. الدىنا كەلگەن اتا-انالاردىڭ بارىنە وسىنى ايتىپ وتىراتىن دارىگەر «اۋرۋ – استان» دەگەن بابالار دانا­لىعىنا جەتە ءمان بەرۋىمىز كەرەك» دەيدى. بۇگىنگى بالا­لار­دىڭ كومپيۋتەردەن باس الماي­تىنى دا ورىنعالي بال­تاي­ ۇلىن تولعاندىراتىن تاقى­رىپ. دارىگەر, اسىرەسە, جازعى دەمالىس كەزىندە بالالاردىڭ كوم­پيۋتەردە ساعاتتاپ ءۇزىلىسسىز وتىر­ۋى مي جۇيەسىنە كەرى اسەر ەتە­تى­نىنە الاڭدايدى. «بۇل جاع­داي گيپودينامياعا اكەلەدى, سو­نىڭ كەسىرىنەن بالانىڭ دەنە شى­مى­ر­لىعى السىرەيدى» دەيدى ول. 
ول كومپيۋتەرمەن ەمەس, كىتاپپەن دوس بولعان كەزەڭنىڭ وكىلى. سوندىقتان بولسا كەرەك, دارىگەرلىك كەڭەس الۋعا كەلگەن اتا-اناعا دا, ءجاسوسپىرىم بالاعا دا «وقىعان ادام مۇراتىنا جەتەدى» دەپ ۇنەمى ايتىپ وتى­رادى. شىن مانىندە «اق حالات­تى ابزال جان» دەپ ايتۋعا تۇرار­لىق شيپاگەردىڭ ءومىر جولى دا تاعىلىم مەن تالىمگە تولى. 1964 جىلى الماتى مەم­لەكەتتىك مەديتسينالىق ينس­تي­تۋتىن بىتىرگەننەن كەيىن تۋعان جەرى اتىراۋعا ورالىپ, وب­لىس­تىڭ ەڭ شالعايىندا جات­قان قىزىلقوعا اۋدانىنا پەدياتر-دارىگەر بولىپ باردى. ءۇش جىل ەڭبەك ەتكەن سوڭ, 1967 جىلى ماسكەۋگە اسپيران­تۋرا­عا اتتاندى. 1970 جىلدان 2002 جىلعا دەيىن اقتوبە مەديتسي­نا­لىق ينستيتۋتىندا اسسي­سەنت, دوتسەنت, پەدياتريا كافەد­را­سى­نىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەت­تەرىن اتقار­دى. 1991 جىلى دوك­تور­لىق ديس­سەرتاتسياسىن قور­عاپ, ءبىر جىلدان كەيىن پروفەس­سور اتا­عىن الدى. 2002-2004 جىل­دارى اتى­راۋ وبلىستىق اۋرۋحاناسى باس دارىگەرىنىڭ ورىن­باسارى, 2004-2006 جىلدارى تەمىر جول اۋرۋحاناسى باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى قىز­مەتتەرىن ابىرويمەن اتقار­دى. 2006-2012 جىلدارى اتى­راۋ وبلىستىق بالالار اۋرۋحانا­سىندا پەدياتر-دارىگەر بولدى. 2012 جىلدان بەرى №7 اتىراۋ قا­لا­­لىق ەمحاناسىندا ەڭبەك ەتەدى. 
ورىنعالي بالتاي ۇلىن ءوز كاسىبىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قا­راي­تىن جوعارى دارەجەلى ما­مان رەتىندە ارىپتەستەرى دە قۇر­مەت­تەيدى. 45 جىل بويى دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان اردا­گەر دارىگەردىڭ جاس مامان­دارعا ۇيرەتەرى كوپ. ورىن­عالي بالتاي­ ۇلىنىڭ اقتوبە مەديتسينالىق ينس­تيتۋ­تىن­دا پەدياتريا فاكۋل­­تەتى­نىڭ اشى­لۋىنا كوپ ەڭ­بەك سىڭىر­گەنى ەلگە بەلگىلى. ول قازىر­گە دەيىن ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى رەتىن­دە گاستروەنتەرولوگ, اللەر­گولوگ, نەفرولوگ مامان­دىق­تارى­­نىڭ جاڭا ەمدەۋ ادىستەرىن ۇسى­­نىپ, ناۋقاستارعا ەمدەۋ پرو­تسە­سى­نىڭ دۇرىس بولۋىن قادا­عالاپ وتىرادى. ماراپات پەن ماداقتان دا كەندە ەمەس. سەك­سەن­نىڭ سەڭگىرىنە شىققان دارى­گەردەن «تىلەگىڭىز قانداي؟» دەپ سۇرادىق. «ەڭ باستىسى – بالالار اۋىرماسا ەكەن» – دەدى ول.

باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»

اتىراۋ 

سوڭعى جاڭالىقتار