تىرشىلىك زاڭى سولاي. مەكتەپ قابىرعاسىندا ۇلى ابايدىڭ «سۇر بۇلت ءتۇسى سۋىق قاپتايدى اسپان» دەپ باستالاتىن «كۇز» ولەڭىن جاتتاعاندا سول زامانداعى قازاق تۇرمىسىنىڭ كۇڭگىرت تۇسى مەن كۇيزەلىستى كورىنىسى كوز الدىمىزعا كەلۋشى ەدى. قۇرجاڭ قاققان كەمپىر-شالعا, بۇرسەڭدەگەن بالاعا, تىشقان اۋلاپ كەتكەن يتكە بالا جۇرەكپەن ايانىشپەن قاراپ, جىلقى ويناپ, بيە قاشقان, تاي جارىسقان شۇعىلالى شاعىنا تەزىرەك جەتسە ەكەن, قۋانىشتى كۇندەرى كوپ بولسا ەكەن دەپ تىلەيسىڭ. ەسەيە كەلە, جىل مەزگىلدەرىمەن ساناسپاي-اق ەلىڭنىڭ ەڭسەگەي تابىستارىنا, تۋعان اۋىلىڭنىڭ كوشەلەرىنىڭ جوندەلگەنىنە, دوسىڭنىڭ اتىنىڭ بايگەدەن كەلگەنىنە, كورشىڭنىڭ قويىنىڭ قوزداعانىنا شىنايى قۋانا ءبىلۋ كىسىلىكتىڭ, مادەنيەتتىلىكتىڭ, مارتتىكتىڭ بەلگىسى ەكەنىن بىلدىك.
شىنىندا دا قۋانىش جاراتقاننىڭ سىيلاعان ۇلكەن نىعمەتى. اقىن تىلىمەن ورنەكتەسەك, ء«ومىر دەگەن وتە شىعار وتكىنشى, از عۇمىردا كوپ قۋانىپ, كوپ كۇلشى». عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ۇدايى قۋانىپ جۇرەتىن وپتيميستەردىڭ دەنساۋلىعى پەسسيميستەرگە قاراعاندا الدەقايدا مىقتى بولىپ, دەرت-دەربەزدەن امان جۇرەدى ەكەن. سىمداي تارتىلىپ, سىمباتتى بوي تۇزەپ, قارتتىقتىڭ اۋىلىنا دا اسىقپاي اياڭدايدى-مىس. مەديتسينا عىلىمىندا «قۋانىش گارمونى» اتالاتىن سەروتونين ۇعىمى بار. 1948 جىلى اقش-تىڭ كليۆلەند كلينيكاسىندا موريس راپپورت, اردا گرين جانە يرۆين پەيدج سياقتى مىقتى ماماندار انىقتاعان سەروتونين مي قاتپارلارىندا نەيرومەدياتور قىزمەتىن اتقارادى. سەروتونيننىڭ اعزاداعى از مولشەرى, ياكي جەتىسپەۋشىلىگى ادامنىڭ جۇيكەسىن جۇقارتىپ, ومىردەن باز كەشىپ, كۇيزەلىسكە تۇسۋىنە اكەپ سوقتىرادى ەكەن. ال, ادام ءتيىستى مولشەردەگى سەروتونيندى سەزىنۋى ارقىلى ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىن ارتتىرىپ, رۋحىن شىڭداپ, قۋانىشىن ەسەلەپ, كەسە-كولدەنەڭ كەدەرگىلەردى بۇزىپ-جارىپ شىعۋعا دەگەن قابىلەتىن قالىپتاستىرادى.
مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىمىز, كەي داستارقان باسىندا سىيلى مەيمانىمىز دەپ اسپەتتەپ تورگە شىعارعان ءبازبىر جىگىت اعالارى ءسوز ۇستاۋدىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ, ەشبىر دەرەك-دايەككە سۇيەنبەستەن, ەلدە جاسالىپ جاتقان يگىلىكتى ىستەردى جاپپاي جوققا شىعارىپ, قارا اسپاندى ءتوندىرىپ, سامارقاندى سۋعا الدىرىپ, جينالعان جۇرتتىڭ ەڭسەسىن ەزىپ, القالى توپتاعى اقجارقىن قۋانىشتى سۋ سەپكەندەي باسۋدى داعدىعا اينالدىرۋى قىنجىلتادى. ايتاتىندارى جالپىلاما ءسوز. اۋىل ارىدى, قالا قيرادى, دالا توزدىدان ارىعا بارا المايدى. نەگە بۇلاي استام, ارزان سويلەيدى ەكەن دەپ ويلايسىڭ؟ سويتسەك, ول ءوزىنىڭ السىزدىگىنىڭ, ەنجارلىعىنىڭ, بىلىمسىزدىگى مەن بىلىكسىزدىگىنىڭ سالدارىن وزگەدەن ىزدەپ, وكپە ارتىپ, وكتەم سويلەۋ ارقىلى بەدەل جيناعىسى كەلەتىندەي. ويتكەنى, بۇل دۇنيەدە بارلىق نارسە سالىستىرۋ ارقىلى كەلمەي مە؟ قۇدايعا شۇكىر, ەلىڭ امان, جۇرتىڭ تىنىش. تالاي «تار جول, تايعاق كەشۋدى» باستان وتكەرگەن حالقىڭ ەركىندىك الدى, ەڭسە تۇزەدى, الەمگە تانىلدى. ساناڭ تۇلەۋدە, سالتىڭ جاڭعىرۋدا, ءداستۇرىڭ دارىپتەلۋدە. ءبىز كورىپ جۇرگەن اۋىل جۇرتىنىڭ اعىلىپ-توگىلىپ جاتپاسا دا, داستارقانىندا ءدامى, كوڭىلىنىڭ ءسانى, مەيمانىنا شاي بەرەتىندەي ءحالى بار. ودان دا «بۇدان دا جامانىمىزدا تويعا بارعانبىز» دەپ تاۋبەشىلىگىن ۇمىتپايتىن قايمانا قازاقتىڭ بۇگىنگى بەيبىت زامانداعى بەرەكەلى تىرلىگىنە نەگە قۋانباسقا؟ وڭىرلەردىڭ بارىندە سالىنىپ جاتقان سانسىز ۇيلەر مەن عيماراتتارعا, مىڭداعان شاقىرىمدارعا تاقتايداي توسەلگەن جولدارعا كوز ءسۇيسىنتىپ, نەگە شاتتانباسقا؟ قارتتارىمىزعا قامقورلىق جاساپ, كەزەڭ-كەزەڭمەن زەينەتاقىسىن كوبەيتىپ, زەردەلى جاستى شەت ەلدەردىڭ ەڭ ۇزدىك ءبىلىم وردالارىندا وقىتىپ جاتقان ىزگىلىكتى ىستەردى نەگە اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدىرماسقا؟ ۇل-قىزدىڭ ۇنجىرعاسىن ءتۇسىرىپ, ۇرپاقتى جاسىق ەتەر قىزىل ءسوزدى قىزدىرىپ, بوسپە ءسوزدى بوراتقانشا, جاقسى ءسوزدى جارىم ىرىس ەتەر ەلدىكتى, ەڭسەلى ءىستى نەگە ايتپاسقا؟
قۋانىش دەمەكشى, ەلىمىز تاعى ءبىر تاريحي وقيعاعا اياق باسۋدا. جازدىڭ جايدارى كۇنىندە استاناعا الەم جۇرتشىلىعى كوز تىگىپ, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى ءوز جۇمىسىن باستاماق. كۇنى كەشە عانا سياقتانعان, 2012 جىلى قاراشادا پاريجدە وتكەن حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ 152-ءشى سەسسياسىندا قاتىسۋشى 161 ەلدىڭ 103 داۋىسىن جيناپ, تالاي ۇمىتكەردىڭ ىشىنەن وزا شاۋىپ, اقتىق سايىستا كارى قۇرلىقتاعى بەدەلدى ەلدەردىڭ ءبىرى بەلگيانىڭ ءوزىن شاڭ قاپتىرىپ كەتكەن ايگىلى جەڭىسىمىزدىڭ جەمىسىن جەيتىن تۇس. ەلدىڭ تىلەۋىنىڭ, ەلباسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ قوماقتى ناتيجەسىن كورەتىن شاق. دۇنيە جۇزىنەن كىل مىقتىلار اعىلىپ, اباتتى استاناعا كوز تويدىراتىن, بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىنا قاتىستى وزىق باستامالارىمىزدى ورتاعا سالاتىن تاريحي كەزەڭ.
ەندەشە, ەلدىگىمىزدى تاعى ءبىر رەت تانىتاتىن ەڭسەلى تويعا قۋانا بىلەيىك, اعايىن!
