مىسالى, ترانزيتتىك كولىك الەۋەتىنە يە ءوڭىردىڭ مۇمكىندىگى تراسەكا كولىكتىك ءدالىزى ارقىلى قىتاي-قازاقستان, كاۆكاز, ەۋروپا كولىكتىك باعدارىن قوساتىن, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ سولتۇستىك-وڭتۇستىك باعدارى بويىنشا ەلىمىزدى پارسى شىعاناعى, ءۇندىستان, پاكىستان, يران, تۇرىكمەنستان, رەسەي, ەۋروپا ەلدەرىمەن جالعايتىن ءىرى كولىكتىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلى بولىپ سانالادى. اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز-ساۋدا پورتىن سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ, بورجاقتى-ەرساي تەمىر جول جەلىسى, جىلىنا استىق, مۇناي ونىمدەرى, تىڭايتقىش حيميكاتتار سىندى حالىق شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنان قۇرالعان 4 ملن توننا جۇك وتكىزەتىن قۇرىق پاروم كەشەنى سىندى «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىنداعى كولىكتىك, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ترانزيتتىك الەۋەتتى ءوسىرۋ ارقىلى ەل ەكونوميكاسىنىڭ قۋاتتى, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىنا قول جەتكىزەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2014 جىلعى 11 قاراشاداعى «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان
حالقىنا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قابىلدانعان ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ماڭعىستاۋ وڭىرىندە قارقىندى جۇزەگە اسىرىلا باستاعانىنا قۇرىق كەنتىندەگى ەكى بىردەي جوبا كۋا.
باعدارلامانىڭ تەمىر جول سەكتورىن جانە لوگيستيكانى دامىتۋعا ارنالعان ەكىنشى باعىتى بويىنشا 2015 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قۇرىق پارومدىق كەشەنىنىڭ ءبىرىنشى فازاسىنىڭ قۇرىلىسى باستالعان بولاتىن. كەشەننىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 4,1 ملن توننا جۇكتى تاسىمالداۋعا نەگىزدەلگەن بولسا, جوبانىڭ قۇنى 30,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ودان ءبىر جىل بۇرىن, ياعني 2014 جىلى قۇرىق پورتىن تەمىر جول ماگيسترالىمەن بايلانىستىراتىن «بورجاقتى – ەرساي» تەمىر جول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى باستالىپ, ول 2015 جىلى اياقتالعان بولاتىن. «بورجاقتى – ەرساي» تەمىر جول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى العاشقى بەس جىلدىڭ ىشىندە جىلىنا 8 ملن توننادان استام تاسىمالداۋ كولەمىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى دەگەن مەجە بار.
تەمىر جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ پورتتا تۇراقتى جۇك اعىنىن قامتاماسىز ەتەدى, سونداي-اق, قۇرىق پورتىنىڭ اۋدانىنداعى كەمە جاساۋ جانە كەمە جوندەۋ زاۋىتى, مەتالل قۇرىلعىلارى زاۋىتى سيياقتى دامىپ كەلە جاتقان وندىرىستەرگە كولىكتىك قىزمەت كورسەتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. قۇرىقتاعى پارومدىق كەشەن مەن بورجاقتى-ەرساي تەمىر جول جەلىسى – ەكى جوبا قۇرىلىسىنا 700-دەن اسا ادام جۇمىس-
قا تارتىلدى, ال نىساندار پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن شامامەن 250 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى.
قۇرىق پاروم كەشەنى كاسپي ماڭىنداعى يران, ازەربايجان سىندى كورشىلەس مەملەكەتتەرمەن حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار, جابدىقتار, قۇرىلىس ماتەريالدارى, وزگە دە قاجەتتى جۇكتەردىڭ تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جوقتان بار جاساۋ وڭاي ەمەس. بولاشاعى زور پارومدىق كەشەننىڭ قۇرىلىسى ەكى كەزەڭنەن تۇرادى. جۇمىسى اياقتالعان ءبىرىنشى كەزەڭ 2016 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ەلباسىمەن تىكەلەي تەلەكوپىر ارقىلى ىسكە قوسىلدى.
تەلەكوپىر بارىسىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ قۇرىق پورتى ەلىمىزدىڭ جۇكتەرىن كاۆكاز بەن ەۋروپاعا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن, ۇزاق كۇتكەن جوبا مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن اسا قاجەتتى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. قۇرىق پورتىندا پارومعا جۇك ۆاگوندارىن تيەۋ باستالىپ, مۇندا تيەلگەن العاشقى جۇك كولىگى باكۋگە اتتاندى.
جالپى, پارومعا شامامەن 52 ۆاگون تيەۋگە بولادى. ۆاگوندار كوپىردەن ءوتىپ, ليفت ارقىلى تيەلەدى. بارلىعى 3 قاباتتان تۇراتىن پارومنىڭ ءبىر قاباتىنا 14 ۆاگون ورنالاسادى. قازىرگى تاڭدا وسى كەشەندى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «قۇرىق» پارومدىق كەشەنى» جشس قۇرىلىپ, ولاردا 54 جۇمىس ورنى اشىلدى. جاسالعان جۇمىستار ناتيجەسىندە كاسپي تەڭىزىندە پورتتار ارقىلى جۇكتەردى قايتا تيەۋدىڭ جالپى كولەمى 2020 جىلعا قاراي شامامەن 25 ملن توننانى قۇرايتىن بولسا, ونىڭ ىشىندە قۇرىق پارومدىق كەشەنىنىڭ ۇلەسى 4 ملن تونناعا دەيىن جەتەتىن بولادى. قازىرگى تاڭدا 61 پارومعا قىزمەت كورسەتىلىپ, ولاردا بارلىق سالماعى 234647 توننانى قۇرايتىن 3428 ۆاگون قابىلدانىپ, ءتيىستى مەكەنگە جونەلتىلدى. ناقتىراق ايتساق, سالماعى 114424 توننانى قۇرايتىن 1798 ۆاگون يمپورتقا, 12222 توننانى قۇرايتىن 1630 ۆاگون ەكسپورتقا باعىتتالعان.
قۇرىق پاروم كەشەنىندە قازىر قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ەكىنشى كەزەگى جۇرگىزىلۋدە. بۇل كەزەكتەگى جالپى قۇنى 67,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن اۆتوموبيل كەشەنىنىڭ جۇزەگە اسۋ مەرزىمى 2017-2018 جىلدارعا جوسپارلانعان. اتالمىش كەشەننىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 1,9 ملن توننا جۇكتى قۇراماق.
قۇرىق وڭىرىندەگى ەكى جوبا ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ, قازاقستاندىق پورتتىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن نىساندار بولارى انىق.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
