2016 جىلدىڭ 22 ساۋىرىندە قول قويىلعان جاھاندىق كەلىسىمنىڭ قۇرىلۋىنا ءبىر كەزدەرى باراك وباما اكىمشىلىگى بەلسەنە ارالاسقان بولاتىن. ال قازىرگى اق ءۇي باسشىلىعى بۇل كەلىسىمنىڭ ەشقانداي دا پايداسى جوق ەكەنىن ايتىپ, ورتاق قۇجاتتان باس تارتىپ وتىر.
وتكەن اپتا سوڭىندا يتاليادا باس قوسقان G7 مەملەكەتتەرىنىڭ كەزدەسۋىندە الەمدەگى ەڭ قۋاتتى مەملەكەتتەر باسشىلارى بىرقاتار ورتاق كەلىسىمگە كەلگەنىمەن, اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ۇلكەن جەتىلىكتىڭ ساۋدا ساياساتىنان بولەك وسى «پاريج كەلىسىمىنەن» باس تارتاتىنىن مالىمدەگەن ەدى.
بۇل ارەكەتى تۋرالى الەم ەلدەرىنىڭ كوشباسشىلارىنا تۇسىنىك بەرگەن ترامپ اقش كەلىسىمنەن باس تارتقانىمەن, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ساياساتىنان باس تارتپايتىنىن, كەرىسىنشە, قۇراما شتاتتار الەمدەگى ەڭ تازا مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى بولۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. اق ءۇي باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىندا ءار مەملەكەت ءوز بەتىنشە جۇمىس ىستەگەنى ءجون.
ايتا كەتەيىك, اقش-تاعى ءىرى كومپانيالار مەن كاسىپورىندار قازىرگى تاڭدا قورشاعان ورتانى قورعاۋ ساياساتىنا باسىمدىق بەرۋدە. بۇل ءوز كەزەگىندە كليماتتىڭ جىلىنۋىنا قارسى ەل ۇكىمەتتەرىنىڭ ەمەس, ونداعى ءاربىر ازامات پەن كاسىپورىنداردىڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى كەرەك دەگەن قازىرگى امەريكالىق ساياساتتىڭ باعدارىن كورسەتسە كەرەك. ماسەلەن, Space X كومپانياسىنىڭ باسشىسى يلون ماسك پەن سول سەكىلدى ەلدىڭ ءىرى كاسىپكەرلەرى جىل سايىن وسى باعىتتا اۋقىمدى قاراجات جۇمساپ كەلەدى.
قازاقستانعا كەلەر بولساق, وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ەل پارلامەنتى «پاريج كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قر زاڭىن ماقۇلداپ, وعان ەلباسى قول قويعان ەدى. ەل ۇكىمەتى بۇل تۇرعىدا جاھاندىق جىلىنۋ مەن قورشاعان ورتاعا كومىرقىشقىل گازىنىڭ تاراۋىن شەكتەۋ ماقساتىندا بىرقاتار مىندەتتەمەلەر العان. كەلىسىمگە ساي, ەندى كومىرقىشقىل گازىن قورشاعان ورتاعا بەلگىلەنگەن شەكتەن اسىرىپ جىبەرگەن كاسىپورىندار, مەكەمەلەر جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلماق.
جالپى, قازىرگى تاڭدا بۇل كەلىسىمدى الەم بويىنشا 146 ەل راتيفيكاتسيالاپ, 48 ەل قول قويعان. تەك سيريا مەن نيكاراگۋا عانا قوسىلماعان. كەشەدەن بەرى ەندى ولاردىڭ قاتارىنا اقش قوسىلىپ وتىر.
