تەرەك قارعاباەۆ,
ەڭبەك ارداگەرى:
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان ماقالاسىندا ادام بالاسىنىڭ رۋحاني دىڭگەگى – ۇلتتىڭ وزىندىك بولمىس-ءبىتىمىن ساقتاي وتىرىپ, جاڭا زامانعا ساي العا دامۋى جونىندە ءسوز قوزعاعانى وتە قۇپتارلىق دەپ ويلايمىن.
«حح عاسىرداعى باتىستىق جاڭعىرۋ ۇلگىسىنىڭ بۇگىنگى زاماننىڭ بولمىسىنا ساي كەلمەۋىنىڭ سىرى نەدە؟ مەنىڭشە, باستى كەمشىلىگى – ولاردىڭ وزدەرىنە عانا ءتان قالىبى مەن تاجىريبەسىن باسقا حالىقتار مەن وركەنيەتتەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەي, بارىنە جاپپاي ەرىكسىز تاڭۋىندا», دەيدى ەلباسى. راسىندا دا حالقىمىزدىڭ بولمىسىنا مۇلدەم ۇيلەسپەيتىن باتىستىڭ قاڭسىق دۇنيەلەرىن تاڭسىق ەتۋ ءۇردىسى كەيىنگى ۇرپاقتى رۋحاني جۇتاڭدىققا ۇشىراتۋدا. بۇگىنگى جاستار سول ورىنسىز ەلىكتەپ-سولىقتاۋدىڭ زاردابىن تارتىپ وتىر. مىنە, وسىنداي ۇلتتىڭ تامىرىنا بالتا شاباتىن كەلەڭسىزدىكتەردەن ءبىز تەك رۋحاني بايلىعىمىزدى, تەرەڭنەن تامىر تارتقان سالت-داستۇرلەرىمىزدى قارسى قويۋ ارقىلى عانا ارىلا الامىز.
ماقالادا ەلباسى «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن قولعا الۋدى ۇسىندى. تۋعان جەرگە, ونىڭ مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرلەرىن جاڭعىرتۋعا ايرىقشا ىڭكارلىكپەن اتسالىسۋ – شىنايى ءپاتريوتيزمنىڭ ماڭىزدى كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى. بۇل ءبىزدىڭ وبلىسىمىزدا, ونىڭ ىشىندە اۋدانىمىزدا سوڭعى جىلدارى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان «تۋعان جەرگە تاعزىم» اكتسياسىمەن ۇندەسەتىن دۇنيە.
ەلباسى ۇسىنعان بۇگىنگى زامانداستارىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىن كورسەتەتىن «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسى دا مەيلىنشە قىزىقتى. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءجۇرىپ وتكەن جولىندا جاسالعان جۇمىستاردىڭ ماڭىزى مەن اۋقىمى اسا زور. وسى قىرۋار ءىستى اتقارعان, ەل دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرىن جارىققا شىعارىپ, كوپكە جاريا ەتۋ – ارينە قۇپتارلىق ءىس. ماقالادا باسقا دا ماسەلەلەردىڭ قاتارىندا «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ وڭىرلىك نۇسقاسىن جاساۋ دا ۇسىنىلعان. دۇرىس. ىرعىز ءوڭىرىنىڭ دە تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى 100 جاڭا ەسىمىن جارىققا شىعارايىق, وزىمىزگە دە, وزگەگە دە تانىتايىق دەگىم كەلەدى.
راحيا وماروۆا,
ىرعىز اۋداندىق ورتالىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى:
– «مەن ەلىمىز مىقتى ءارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولاشاققا قالاي قادام باساتىنىمىز جانە بۇقارالىق سانانى قالاي وزگەرتەتىنىمىز تۋرالى كوزقاراستارىمدى ورتاعا سالۋدى ءجون كوردىم», دەپ ءوز ماقالاسىنىڭ كىرىسپەسىندە كەلتىرگەنىندەي, ەلباسى شىنىمەن دە كوپ ماسەلەنى تەرەڭنەن قوزعاپ, ايقىنداپ بەرگەندەي.
ماقالانىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ تۋراسىنداعى ءۇشىنشى بولىگىندە وتە ساليقالى اڭگىمە قوزعالادى. كەز كەلگەن سانالى ادامدى سەلت ەتكىزەردەي. ءوزىم مادەنيەت سالاسىندا كوپ جىلداردان بەرى قىزمەت جاساپ كەلە جاتقان مامان رەتىندە مۇنى جانىما جاقىن قابىلدادىم. ەلدىك تۋراسىندا, مادەنيەت جايىندا كوپ نارسەنى كەمەڭگەرلىكپەن كەلتىرگەن.
ماقالانىڭ تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەردى ايقىنداعان ەكىنشى ءبولىمىن وقي وتىرىپ, قايدا بارامىز, باعىتىمىز قانداي, نە ىستەيمىز دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ العانداي بولدىم. سەبەبى, پرەزيدەنتىمىز ۇكىمەتكە الداعى ۋاقىتتا اتقارار بىرنەشە جاڭا جوبالار مەن باعدارلامالاردى تاپسىرعان. مۇنىڭ بارلىعى جاھاندانىپ جاتقان الەمنىڭ جىلدامدىعىنان قالىپ قويماس ءۇشىن كوزدەگەن ماقساتتارعا جەتۋ جولىنداعى باعىتىمىز بولماق دەگەن ويدامىن.
ەربول ەرماحانوۆ,
اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ەكسكۋرسيا جەتەكشىسى:
– ەلباسى باعدارلامالىق ەڭبەگىندە حالىقتىڭ ساناسىنا جالپىۇلتتىق قاسيەتتى ورىندار ۇعىمىن ءسىڭىرۋ كەرەكتىگىن باسا ايتىپ, بۇل ءۇشىن «قازاقستاننىڭ قاسيەتتى رۋحاني قۇندىلىقتارى» نەمەسە «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسىن جاساۋ كەرەكتىگىن كورسەتىپتى.
جالپى, ءاربىر ءوڭىردىڭ وزىنە ءتان كيەلى جەرلەرى بار. ءبىزدىڭ تۋعان ولكەمىز دە رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتاردان كەندە ەمەس. ىرعىز دا قازاقتىڭ قاستەرلى وڭىرلەرىنىڭ قاتارىنان. ونىڭ شەجىرەسى قازاق تاريحىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ تابىلاتىنى داۋ تۋدىرمايدى. ولكەمىزدەگى المات مازارى مەن جانىس بي كەسەنەسىن, دۇيسەنبى, يساتاي مەشىتتەرى مەن تاعى باسقا تاريحي ماڭىزى بار ورىندارعا كەلۋشىلەر كوپ. بۇلار قازىرگى تاندا جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا, سىرتتان كەلگەن قوناقتارعا اۋدانىمىزداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ارقىلى ناسيحاتتالۋدا.
«قازاقستان كيەلى جەرلەرى گەوگرافياسىنىڭ» جوباسى جاساقتالعان جاعدايدا, ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە اۋدانىمىزداعى جانىس بي كەسەنەسىن وسى جوباعا قوسۋعا ۇسىنا الامىز. ويتكەنى, كەسەنە سيرەك كەزدەسەتىن تاريحي ەسكەرتكىش رەتىندە مەملەكەت قاراۋىنا الىنىپ, 2009-2011 جىلدار ارالىعىندا «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا جوندەۋدەن ءوتتى. جالپى, قازىرگى تاڭدا المات مازارى مەن دۇيسەنبى, يساتاي مەشىتتەرىنىڭ سالىنعانىنا 100 جىلدان اسا ۋاقىت بولىپ توزىعى جەتىپ تۇر, بۇل نىساندار قازىرگى تاڭدا كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا بۇل نىساندار ارنايى تىزىمگە ەنىپ, كۇتىمگە الىنسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
دايىنداعان
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە وبلىسى,
ىرعىز اۋدانى
