ول كەزدە بالالار ساباقتارىن دايىنداپ بولعان سوڭ كوركەم شىعارمالار وقىپ, وقىعان كىتاپتارى تۋرالى ءبىر-بىرىمەن قىزۋ پىكىر الماسىپ جاتاتىن. سالىق وقۋدى جاقسى وقىپ قانا قويعان جوق, سونىمەن بىرگە, ءوزىنىڭ سالماقتى مىنەزىنىڭ ارقاسىندا سىنىپتاستارىنىڭ اراسىندا وتە بەدەلدى بولدى. جولداستارى الدەقانداي ءبىر پىكىرتالاس تۋا قالسا نە ايتار ەكەن دەگەندەي ونىڭ اۋزىنا قارايتىن. ورتالاۋ مەكتەپتى ءبىتىرىپ, ورتا مەكتەپتە وقۋىن جالعاستىرعان كەزدەردە دە ول وزات وقۋشىلار قاتارىندا بولدى. گازەت-جۋرنالدارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى دا وسى جىلدارى باستالدى. كوزىنە تۇسكەن مەرزىمدى باسىلىمداردىڭ بىردە-ءبىرىن قالت جىبەرمەيتىن. سونىڭ ارقاسىندا سول بالاڭ جىگىت كەزىنىڭ وزىندە-اق ومىردە بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردان جان-جاقتى حاباردار بولىپ جۇرەتىن. ونىڭ دۇنيەدە ورىن الىپ جاتاتىن سان ءتۇرلى قۇبىلىستارعا قاتىستى وزىندىك كوزقاراسى قالىپتاسىپ, بولاشاق ماماندىعىن تاڭداۋىنا دا وسىنداي جايتتار سەبەپكەر بولسا كەرەك.
ورتا مەكتەپتى تامامداعان ارمانشىل جاس الماتىعا جول تارتتى. ونداعى ماقساتى – ءوزىنىڭ جۋرناليست بولسام دەگەن كوكەيىندەگى كوپتەن جۇرگەن ويىن جۇزەگە اسىرۋ. اقىرى ول كونكۋرستىڭ ۇلكەن بولعانىنا قاراماستان, ەمتيحانداردى ويداعىداي تاپسىرىپ, س.م. كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستى. مۇندا دا ول ءوزىنىڭ ىزدەنگىشتىگىمەن, بىلىمگە دەگەن ىنتاسىمەن, وقۋدا العىرلىعىمەن كوزگە ءتۇستى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قوعامدىق جۇمىستارىنا بەلسەنە ارالاستى. ەكىنشى كۋرستا وقىپ جۇرگەندە-اق جاس جىگىتتىڭ جازعان ماقالالارى ءتۇرلى رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا جارىق كورە باستادى. سوندىقتان بولار ستۋدەنت سالىقتى «لەنينشىل جاس» (قازىرگى «جاس الاش») گازەتى جۇمىسقا شاقىردى. ەندى وعان وقۋ مەن ەڭبەكتى ۇشتاستىرىپ, وزىنە كورسەتىلگەن سەنىمنەن شىعۋ ءۇشىن بۇكىل قاجىر-قايراتىمەن تىنىمسىز ەڭبەك ەتۋگە تۋرا كەلدى. كەيىن ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن سوڭ وسى گازەتكە جۇمىسقا ورنالاستى. بۇل ارينە, جوعارى وقۋ ورنىن ەندى عانا تامامداعان جاس مامان ءۇشىن ۇلكەن ءومىر مەكتەبى ەدى. جۋرناليستىك قىزمەتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ كوپتەگەن جەرلەرىن ارالاپ, ەڭبەك ادامدارىنىڭ ءومىر جولدارىمەن جاقىنىراق تانىستى, ولار جونىندە كولەمدى وچەركتەر مەن سۋرەتتەمەلەر جازدى.
دەگەنمەن, اسەم استانانىڭ قىزىقتى ءومىرى قانشالىقتى باۋراسا دا ەلدە, الىستا قالعان اتا-اناسى ءجيى-ءجيى ەسىنە تۇسە بەرەتىن. ويتكەنى, ۇيدەگى بالالاردىڭ ۇلكەنى ءوزى بولاتىن. اقىرى, ءارى ويلانىپ, بەرى ويلانىپ, قوي, جاستىقتىڭ قىزۋىمەن سايران سالىپ جۇرە بەرگەنىم جاراماس, اۋىلعا بارىپ, اكە-شەشەمە قولۇشىن بەرەيىن دەگەن توقتامعا كەلدى. ءسويتىپ, الماتىداعى قىزمەتىن تاستاپ ەلگە ورالدى.
كەلگەن بەتتە ءوزى تۋىپ-وسكەن سەميوزەر اۋداندىق «پۋت ك كوممۋنيزمۋ-كوممۋنيزم جولى» گازەتىنە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ جۇمىسقا ورنالاستى. اراعا جىل سالىپ گازەتتىڭ جاۋاپتى حاتشىسى بولدى. تاعى بىرەر جىلدان كەيىن رەداكتوردىڭ ورىنباسارلىعىنا جوعارىلاتىلدى. مۇنىڭ ءوزى ونىڭ ويىندا جۇرگەن كوپتەگەن يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋىنا كەڭ جول اشتى. گازەت بەتىندە وتكىر دە تالدامالىق ماتەريالدار جارىق كورە باستادى. سونىڭ ارقاسىندا قوس تىلدە شىعاتىن اۋداندىق گازەتتىڭ تارالىمى 12 مىڭعا جەتتى. كەيىن گازەتتىڭ اتى «زناميا پوبەدى – جەڭىس تۋى» بولىپ وزگەرتىلدى.
ال 1966 جىلى كوكتەمگى ەگىس ناۋقانى قارساڭىندا اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ بيۋروسى جاسى ءالى وتىزعا دا جەتە قويماعان سالىق مولداحمەتوۆتى گازەتتىڭ رەداكتورى لاۋازىمىنا بەكىتتى. وسى ۋاقىتتاردان باستاپ باسىلىمنىڭ پارمەندىلىگى ارتتى. ونىڭ ءوزى گازەت بەتىندە جاريالاناتىن ماقالالاردىڭ مازمۇندىلىعىنا ءمان بەرۋدىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولدى. اۋدانداعى ەڭبەك وزاتتارىنىڭ ومىرلەرى كەڭىنەن كورسەتىلسە, ورىن العان ولقىلىقتار دا گازەت نازارىنان تىس قالعان جوق. سول جىلدارى ارنايى بەتتەر شىعارۋ ءىسى قولعا الىندى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, اۋىل-سەلو تىلشىلەرىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ولارمەن سەمينار-كەڭەستەر وتكىزۋ تاجىريبەگە ەنگىزىلدى. جاقسى ماقالالارىمەن تانىلعان بەلسەندى قوعامدىق تىلشىلەر ماقتاۋ گراموتالارىمەن, باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالىپ تۇراتىن. بۇل سياقتى شارالار, ارينە, گازەت بەدەلىنىڭ ارتۋىنا ۇلەسىن قوسپاي قالا العان جوق.
وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىنىڭ ورتاسىندا س.مولداحمەتوۆ قوستاناي وبلىستىق «كوممۋنيزم تاڭى» (قازىرگى «قوستاناي تاڭى») گازەتىنىڭ رەداكتورى بولىپ تاعايىندالدى. بۇل جۇمىستا دا ول ءوزىن ناعىز شىعارماشىل, ءوز ىسىنە بەرىلگەن ادام رەتىندە تانىتا ءبىلدى. گازەتتە جاڭا ايدارلار پايدا بولدى, جازاتىن تاقىرىپتار شەڭبەرى كەڭەيدى. ەڭ باستىسى, ول قاراماعىنداعى جۋرناليستەردىڭ ەمىن-ەركىن جۇمىس ىستەپ, قالاعان تاقىرىپتارىن جازۋىنا كەڭ مۇمكىندىك اشتى. سول جىلدارى وبلىستىق گازەت تارالىمىنىڭ ءبىرشاما ءوسۋىن دە رەداكتوردىڭ جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرا ءبىلۋىنىڭ ناقتى كورىنىسى دەپ تۇسىنگەن دۇرىس.
سالىق حالىق ۇلى مىنەزگە باي, اشۋىن ارتتا, اقىلىن الدا ۇستايتىن, جانى جايساڭ جان ەدى. ومىردە, جۇمىستا قانداي ءبىر قيىن جاعدايلار تۋىنداپ جاتسا دا بايسالدى قالپىنان ءبىر تانبايتىن ساكەڭ كەز كەلگەن ماسەلەنى سابىرلىلىقپەن شەشۋگە تىرىساتىن. ەشۋاقىتتا دا داۋىس كوتەرىپ سويلەگەن ەمەس. اڭگىمەلەسە كەتكەن ادامىمەن جەڭىل ءتىل تابىساتىن, سىيلاسقانمەن سىيلاسا بىلەتىن. سوندىقتان دا ول جۇرگەن ورتاسىندا وتە سىيلى بولدى.
ساكەڭنىڭ جۋرناليستىك شەبەرلىگى دە جوعارى بولاتىن. جازعان دۇنيەلەرىندە بوسسوزدىلىك, اسىرەلەۋلەر كەزدەسپەيدى, نەنى بولسا دا سالقىنقاندى, بايىپتى دا شىنايى بايانداۋعا تىرىساتىن جانە ورىس, قازاق تىلدەرىندە بىردەي جازاتىن. وبلىستىق, اۋداندىق گازەتتەرگە باسشى بولعان جىلداردا قاراماعىنداعىلارعا ءادىل قاراۋىمەن, ادال ەڭبەك ەتكەن قىزمەتكەرلەردى لايىقتى باعالاي بىلۋىمەن ەرەكشەلەندى.
وكىنىشكە قاراي, بۇكىل ءومىرىن جۋرناليستيكاعا, ونىڭ ىشىندە گازەتكە ارناعان قالامگەردىڭ عۇمىر جاسى ۇزاق بولا المادى. 1997 جىلدىڭ قىسىندا, ءوزىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتكەننەن كەيىن كوپ ۇزاماي سالىق حالىق ۇلى دۇنيەدەن ءوتتى.
دەگەنمەن, ساكەڭنىڭ ەلى ءۇشىن اتقارعان ەڭبەگى, وبلىستىق, اۋداندىق گازەتتەردىڭ دامۋىنا قوسقان زور ۇلەسى ەسكەرۋسىز قالعان جوق. قىزمەت بابىندا اۋداندىق, وبلىستىق پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ بيۋرو مۇشەسى, اۋداندىق, وبلىستىق كەڭەستەردىڭ دەپۋتاتى بولعان ول بىرنەشە مارتە مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن دە ماراپاتتالدى. ونىڭ قۇرمەتىنە ءوزى ۇزاق جىل قىزمەت ىستەگەن اۋليەكول اۋداندىق گازەتىنىڭ عيماراتىندا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى.
ارىپتەستەرى ساكەڭنىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن ەلى ءۇشىن اتقارعان ەسەلى ەڭبەگىن اركەز ريزاشىلىقپەن ەسكە الا جۇرەدى.
قاناپيا مىرزاعوجين,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
