قۋلىعىنا قۇرىق بويلامايتىن كەدەنشىلەر تاۋىقتىڭ ەتىن «سابىزگە» قالاي اينالدىرىپ ءجۇر؟

كەدەن دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ مالىمەتى بوي­­ىن­شا, بۇگىنگى تاڭدا جامبىل وبلىسىنىڭ سىرتقى تاۋار اينالىمى 997 ملن. 680 مىڭ اقش دوللارىنا جەتكەن. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت 768 ملن. 980 مىڭ اقش دوللارىن, ال يمپورت 228 ملن. 700 مىڭ اقش دول­لا­رىن قۇراعان. دەي تۇرعانمەن, وبلىستا ەكونو­ميكالىق كونتراباندا وزەكتى ءما­سەلەگە اينالىپ وتىر. بۇگىنگە دەيىن وبلىس بويىنشا 49 ەكو­نو­مي­كالىق كونتراباندا  قىلمىسى تىركەلىپتى. ونىڭ ىشىندە كەدەن ور­گان­دارى 34 ملن. تەڭگەگە قاتىستى 15 قىلمىستىق ءىس, قارجى پوليتسياسى ورگاندارى 40 ملن. تەڭگەگە قا­تىستى 23 قىلمىستىق ءىس قوزعاعان. وبلىستىق پروكۋراتۋرا ورگان­دا­رى 15 تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, انىق­تال­عان 28 زاڭ بۇزۋشىلىق بويىنشا 12 ۇسىنىس ەنگىزسە, 21 تۇلعا اك­ىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلعان. سو­نى­مەن بىرگە, ەكونوميكالىق كون­ترا­باندا دەرەگى بويىنشا 250 ملن. تەڭگەگە قاتىستى 12 قىل­مىس­تىق ءىس قوز­عال­سا, ونىڭ ىشىندەگى 2 قىلمىستىق ءىستىڭ كەدەن قىزمەت­كەر­لەرىنە قاتى­سى بار. قازىرگى تاڭدا وكىلەتتى ورگاندار قاراۋ­ىن­دا زاڭ بۇزۋ­شى­لىقتى جويۋ جانە كىنالى لاۋازىم­دى تۇلعالاردى سى­باي­لاس جەمق­ور­لىق بويىنشا جاۋ­اپقا تارتۋ تۋ­رالى 6 ۇسىنىس قارالۋدا. مىنا «قىزىقتى» قاراڭىز. قورداي اۋداندىق پروكۋراتۋ­راسى­نىڭ تەكسەرۋى بارىسىندا «كاز­ەك­سيمگرۋپ» جشس-نە تيەسىلى قوي­ما­لاردان 18 ءىرى جۇك اۆتوكو­لىك­تە­رى­نە تيەلگەن مۇزداتىلعان تاۋىق ەت­تەرى تابىلعان. تاۋار يەلەرى جۇك­تى «قورداي» كەدەن بەكەتى ار­قىلى «ءسابىز» رەتىندە راسىمدەپ, مەملەكەتتىك شەكارادان الىپ ءوت­كەن. الىنعان تاۋاردىڭ ورتاشا قۇ­نى 180 ملن. تەڭگەدەن اسقان. ءبۇ­گىندە بۇل ءىس بويىنشا الدىن-الا تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلۋدە. رەسپۋبليكا اۋماعىنا كونترا­بان­دالىق تاۋارلاردى كەدەندىك بە­كەتتەر باسشىلارىمەن «كەلىسىمگە» كەلۋ ارقىلى عانا ەمەس, سو­نىمەن بىرگە باسقا «جولدار» ار­قىلى دا تاسىمالداۋ ورىن الۋدا. مىسالى, جاقىندا جامبىل اۋ­دا­نىنىڭ اۋماعىندا 1300 كيلو بو­لاتىن ءۇي قۇستارىنىڭ ەتتەرىن تيەگەن «كاسىپكەرلەر» ۇستالدى. اتال­عان تاۋارلاردى ولار گروديكوۆو اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى كانال ار­قىلى تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسى­رىپتى. سونداي-اق, كورشى مەملەكەتكە زاڭسىز جانار ماي تاس­ى­مال­داۋدى پلاستيكالىق قۇبىرلار ار­قىلى جۇزەگە اسىراتىن «شەبەرلەر» دە بار ەكەن. پروكۋراتۋرا ورگاندارى مەن باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ەكونوميكالىق كونترابانداعا تىكەلەي قاتىسى بار تۇلعالاردى, سونداي-اق ەل اۋماعىنا كونترا­بان­دالىق جولمەن تاسىمالدانعان تاۋارلاردى ساقتايتىن قويما, ءۇي, اۆتوكولىك تۇراقتارىن دا تەكسەرۋدە. مىسالى, وبلىستىق پروكۋرا­تۋ­رانىڭ جەدەل ىزدەستىرۋ شاراسى بويىنشا قارجى پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جامبىل ستانسا­سى­نىڭ اۋماعىندا «نيكا» جشس-نە تيەسىلى تەمىر جول شەكتەۋىندە مانەۆرلىك تەپلوۆوز جانە ەكى جابىق ۆاگوندى انىقتادى. اتالعان ۆا­گون­داردى قاراۋ كەزىندە, ونىڭ ىشىنەن 122 740 كيلو مۇزداتىلعان قۇس ەتتەرى تابىلدى.  تەكسەرۋ با­رىسىندا اتالمىش مانەۆرلىك تەپلوۆوز ەش­قانداي رۇقسات قۇجا­تىن­سىز جام­بىل ستانساسى اۋما­عىنان شىعىپ, قىرعىزستان ەلى اۋماعىنداعى جۋ­انتوبە ستان­سا­سى­نا بارىپ, اتالعان تاۋارلاردى ەش كەدەرگىسىز تيەپ الىپ كەلگەنى ان­ىقتالدى. جاقىندا كەدەن زاڭناماسىنىڭ ماسەلەلەرى, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەكونوميكالىق كونتراباندا قىلمىستارى مەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ پروفيلاكتيكاسى شارالارىن قول­دا­نۋى  بويىنشا وبلىستىق پروكۋ­راتۋرادا القا ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وندا قۇقىق قورعاۋ ورگان­دا­رىنا, ەكونوميكالىق كونتراباندا «قىزىعىنا» تۇسكەن تۇلعالاردى انىقتاۋ, تاۋارلاردى زاڭسىز تا­سى­مالداۋ جولدارىن, كونترا­بان­دا­­نىڭ جاسالۋىنا كومەكتەسكەن, ىق­پال جاساعان لاۋازىمدى تۇلعال­ار­دى انىقتاۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرى مەن ادىستەرىن  قاراستىرۋعا نۇسقاۋ بەرىلدى. قارجى پوليتسياسىنا اي­ماقتاعى ەكونوميكالىق  قاۋىپ­سىز­دىكتى قامتاماسىز ەتۋى احۋالىنىڭ تومەندىگى اتاپ كورسەتىلدى. وب­لىس­تاعى شەكارالاس اۋدانداردا ور­نالاسقان پوليتسيانىڭ ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلارىنىڭ جۇمىسىن ءتيىمدى   ۇيىمداستىرۋ تالاپ ەتىلدى. رەسپۋبليكانىڭ مەملەكەتتىك شەك­اراسىن قورعاۋدى جۇزەگە اسىرا­تىن اسكەري بولىمدەردىڭ كومانديرلەرىنە, مەملەكەت شەكاراسىن كەسىپ ءوتۋدىڭ كەز كەلگەن ارەكەتىن توقتاتۋدى, ەكونوميكالىق كونتراباندا ماسەلەسى جونىندە وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن تىعىز بايلانىستا بولۋ ايتىلدى. سانيتارلىق-ەپيدەميو­لوگيا­­لىق, ۆەتەرينارلىق جانە سالىق قىزمەتتەرىنە وبلىس اۋماعىنا ءتيىستى قۇجاتتارسىز تاسىمالدانعان تاۋارلار مەن ازىق-ت ۇلىكتەردى ءوت­كىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تەكسەرۋدى جۇيەلەندىرۋ جۇمىستارىن ءجۇر­­­گىزۋگە نۇسقاۋ بەرىلىپ, ولاردىڭ سا­پاسىنا, سالىقتىڭ جانە وزگە دە تولەمدەردىڭ مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە ۋاقتىلى وندىرىلۋىنە باسا نازار اۋدارۋ اتاپ ءوتىلدى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى.