تارازي تۇلعاسى

بۇگىنگى ۇلتتىق «تابىستى 100 وتباسى» جوباسىنىڭ كەيىپكەرى - مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى, جازۋشى اكىم تارازي. ول ادەبيەتتە ءوزىنىڭ قايتالانباس سارا جولىن سالعان بيىك تۇلعانىڭ ءبىرى. اكىم اعانىڭ ەڭبەك جولى 1955-1956 جىلدارى اۋىل مەكتەبىندە مۇعالىم بولۋدان باستالدى. وسى كەزدە ونىڭ تىرناقالدى «قۇيرىقتى جۇلدىز» پوۆەسى جارىق كورىپ, كەيىن اڭگىمەلەرى مەن پوۆەستەرى, روماندارى وقىرماندارىمەن قاۋىشىپ جاتتى. «ەشكىمگە سانالى تۇردە ز ۇلىمدىق پەن قيانات جاساعام جوق. ءوزىمدى ەشكىمنەن بيىك سانامادىم», - دەيدى اكىم ۇرتاي ۇلى سۇحباتىندا. جازۋشى قالامىنان تۋعان بىرقاتار «كۇلمەيتىن كومەديا», «جاقسى كىسى», «ءاليا», «جولى بولعىش جىگىت», «قوس بوزداق» سياقتى پەسالارى قازاق دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا قويىلدى. دارىندى دراماتۋرگ تۋرالى مەملەكەت قايراتكەرى م.جولداسبەكوۆ تەلەارنادان بەرگەن سۇحباتىندا: «اكىم قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن جازۋشىلاردىڭ بىرىنە اينالدى. ول قوعامداعى قايشىلىقتارعا جانى اۋىراتىن, ادىلەتسىزدىككە توزبەيتىن ادامدار بەينەسىن جاسادى» دەگەن پىكىرىن بىلدىرگەن ەدى. اكىم ۇرتاي ۇلىنىڭ ەڭبەك جولىنىڭ ءبىر قىرى قازاق كينو ونەرىمەن تىعىز بايلانىستا بولدى. ول 1962–1970 جىلدارى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا قىزمەت ەتىپ, كەلەسى ون جىلدا قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعى باسقارماسىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى لاۋازىمىندا جەمىستى شىعارماشىلىقپەن اينالىستى. بۇل كەزەڭدە اكىم اعانىڭ جازعان ستسەناريلەرىنە كينولار ءتۇسىرىلىپ جاتتى. ول – سوۆەت رەجيسسەرى ءشارىپ بەيسەنباەۆ تۇسىرگەن «ارمان-اتامان» (1965), كسرو حالىق ءارتيسى, رەجيسسەر بولوتبەك شامشيەۆ تۇسىرگەن قازاق كينوسىنىڭ جاۋھارىنىڭ ءبىرى «قاراش-قاراش وقيعاسى» (1972), رەجيسسەر ءماجيت بەگالين تۇسىرگەن «تۇلپاردىڭ ءىزى» (1984), س.نارىمبەتوۆ تۇسىرگەن «مۇستافا شوقاي» فيلمدەرى. كەيىپكەر ارقىلى قوعامداعى ۇلكەن وقيعالاردى كورسەتىپ, وزەكتى تاقىرىپتاردى كوتەرگەن بۇل تۋىندىلار ۇزاق جىلدار ىزدەنىسى مەن دامىلسىز وقۋ, وي ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. ءا.تارازيدىڭ ۇستازدىق ۇستانىمىنا توقتالار بولساق, ول ومىرلىك مول تاجىريبەسى مەن جيناعان ءبىلىمىن ستۋدەنتتەرىنە ۇيرەتۋدەن جالىققان ەمەس. «داۋىس كوتەرىپ بالا تاربيەلەمەيمىن» دەگەن جازۋشى «مەن ۇستاز عانا ەمەس, اكە-شەشەلەرىڭمىن, قانداي قيىنشىلىق بولماسىن, جاسىرماي ايتىڭدار» دەپ شاكىرتتەرىمەن قۇرداسىنداي سويلەسسە دە, وقۋعا كەلگەندە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك پەن دايىندىقتى تالاپ ەتەدى. جاستارمەن كەزدەسۋىندە اكىم اعا: «جازۋشىلىق تاعدىردان بولادى. جازۋشى قۇرمەت, ماراپات ىزدەمەي, جانىنىڭ مەرەيىن ىزدەۋ كەرەك. ...جاندارىڭ تازا بولسىن, اللاھ بەرەكەلى باقىتتى جانى تازا ادامعا بەرەدى» دەگەن ەدى. ادەبيەت الەمىندە دە, ونەر مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىندا دا اكىم ءتارازيدىڭ بەرىك ۇستانىمى, ەشكىم قايتالاي المايتىن دارا جولى بار. قادىرلى اقساقال وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ كەلەشەگىنە سەنەدى, قازاق ەلىنىڭ ەرتەڭىنە سەنەدى. باقىت جولدىبايقىزى