ۇلت تاربيەشىلەرىنىڭ ۇستاحاناسى

ءبىز قاشاننان «دۇنيەنىڭ كىلتى – وقۋ-بىلىمدە» دەگەن اتا ءسوزىن ۇستانعان, تابيعاتىنان جانى بىلۋگە, ۇيرەنىپ-تۇيۋگە قۇمار حالىقپىز. سوندىقتان ءسوزىمدى ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «... ەل بايلىعى دەگەن نە, ول – ءبىلىم, ول – جاڭا تەحنولوگيا, ول – بارىنەن بۇرىن وتانشىلدىق سەزىم» دەگەن ءسوز مارجانىمەن باستاعىم كەلىپ وتىر. حالقىمىز ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ اۋزىنان شىققان وسىناۋ قاداۋ-قاداۋ ويلاردىڭ قاسيەتى ەشقاشان ەسكىرمەيدى. ويلاندىرادى, تولعاندىرادى. جىلدارمەن جاڭالانىپ, زامان تالابىنان كورىنىپ كەلە جاتقان وبلىستاعى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجى. تاريحى دا, تاجىريبەسى دە باي ءبىلىم شاڭىراعى جارتى عاسىر بويى ساپالى كاسىبي ماماندار دايارلاۋ ىسىمەن اينالىسىپ كەلەدى. مۇعالىم دايارلاۋ – مەملەكەتتىڭ الدىڭعى قاتاردا دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى رەسۋرس, سەبەبى مۇعالىم مەملەكەتتىڭ زياتكەرلىك كاپيتالىنىڭ ىرگەتاسىن قالايدى. وسى اكسيومانى جەتە تۇسىنەتىن ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجىنىڭ ۇجىمى 50 جىلدىق تاريحىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنا جيىرما ەكى مىڭعا جۋىق مۇعالىم ماماندار بەردى. حالىق دانالىعىندا «وتكەنىڭدى ۇمىتپاساڭ, بولاشاعىڭ جارقىن بولادى» دەگەن ءسوز بار. ءوزىنىڭ جارتى عاسىرلىق تاريحىندا حالىقتىڭ ىقىلاس-پەيىلىنە بولەنىپ, وبلىسىمىزداعى بەدەلدى وقۋ ورنىنا اينالعان كوللەدج كوپشىلىك سەنىمىنەن شىعا بىلگەن, ەل ومىرىندە وزىندىك قولتاڭباسى قالىپتاسقان ءبىلىم ورداسى. كوللەدج تاريحىن ەكى كەزەڭگە ءبولىپ قاراستىراتىن بولساق, ءبىرىنشى كەزەڭ قۇرىلعاننان ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا دەيىن, ەكىنشى كەزەڭ تاۋەلسىزدىك العاننان بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى كەزەڭدەردى قامتيدى. ەلىمىزبەن تاعدىرلاس ءبىلىم ورداسى مەملەكەتىمىزبەن بىرگە جەتىلىپ, وركەندەپ, جىلدان جىلعا ورىستەي دامۋ ۇستىندە. بۇتىندەي ءبىر ەلدىڭ قانشاما بۋىن ۇرپاعىن تاربيەلەپ شىعارعان كيەلى قارا شاڭىراقتىڭ ەل تاريحىنداعى الاتىن ورنى ەرەكشە. قازاق ەلىنىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتتەرى, كورنەكتى پارتيا جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى دىنمۇحامەت قوناەۆ جانە قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ءماسىمحان بەيسەباەۆ قول قويعان قاۋلى نەگىزىندە 1966 جىلدىڭ 4 مامىرىندا قازاق كسر جوعارعى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ مينيسترلىگىنىڭ № 344 بۇيرىعىنا سايكەس پەداگوگيكالىق ۋچيليششە ءوز جۇمىسىن باستادى. العاشقى تۇلەكتەرىن وقۋعا قابىلداپ, ولارعا 14 وقىتۋشى ءدارىس بەرگەن ەدى. باستاپقى قالىپتاسۋ كەزەڭىندە وقۋ ورنىنىڭ قيىندىعى مەن اۋىرتپالىعىن كوتەرىپ, باسشىلىق جاساعان العاشقى ديرەكتورى ۆ.د.پوموگالوۆ بولدى. ودان كەيىنگى جىلداردا ءبىلىم ورداسىن وركەندەتىپ, كەرەگەسىن كەڭ ۇستاعان ۆلاديمير ساگالوۆ, جۇماقان بۋكاەۆ بولسا, ءبىلىم مەكەمەسىن كەلەسى كەزەڭدەردە ابىرويمەن باسقارعان نۇرحان بەكتاسوۆا, قاسىمالى تەمىرعاليەۆ, توققوجا ەستەنوۆ سىندى باسشىلار كوللەدجگە سىڭىرگەن ۇشان-تەڭىز ەڭبەكتەرىمەن ەل ەسىندە ساقتالدى. جىل وتكەن سايىن ءبىلىم مەكەمەسىنىڭ وقىتۋشىلار قۇرامى ۇلاعاتتى ۇستازدارمەن تولىعىپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جانە وقىتۋ-ادىستەمەلىك مۇمكىندىكتەرى دە ارتا ءتۇستى. ۋچيليششە كەڭەس وداعى كەزىندە دە ورتا كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ اراسىندا بۇكىلوداقتىق جارىستارعا قاتىسىپ, 1984 ج. كسرو وك مەن بوكوك-ءتىڭ اۋىسپالى قىزىل تۋىن جەڭىپ الىپ, وقۋ ورنىن وداققا تانىتقان بولاتىن. ۇلاعاتتى ۇستازدار سالعان سارا جول ءارى قاراي زامان تالابى مەن نارىق سۇرانىستارىنىڭ قاجەتتىلىگىنە ساي ءوز جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. كوللەدجدى قالىپتاستىرۋعا ولشەۋسىز ەڭبەك سىڭىرگەن ديرەكتور, وقۋ-اعارتۋ سالاسىندا ايانباي ەڭبەك ەتكەن ايتۋلى پەداگوگ نۇرحان سۇتتىبايقىزى بەكتاسوۆانىڭ ەسىمى وقۋ ورنىنىڭ شەجىرەسىندە التىن ارىپتەرمەن جازىلدى. بىلىكتى دە ءبىلىمدى باسشى مەملەكەتىمىز ءۇشىن قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا كوللەدجدىڭ تاجىريبەلى وقىتۋشىلارىن, ماتەريالدىق بازاسىنىڭ باسىم كوپشىلىگىن ساقتاپ, اقىلى نەگىزدە وقيتىن توپتاردى اشۋ ارقىلى ۇجىم مۇشەلەرىنە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك جاسادى. سونىمەن قاتار قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان جىلدارى پەداگوگيكالىق ۋچيليششە اتتەستاتسيادان ۇزدىك ءوتىپ, 1993 جىلى پەداگوگيكالىق كوللەدج بولىپ اتاۋى وزگەرتىلۋىنە دە وزىندىك ىقپالىن تيگىزدى. وقۋ ورنى تاريحىنىڭ جارقىن ءبىر بەتى – ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى توققوجا ەستەنوۆتىڭ ەسىمىمەن تىكەلەي بايلانىستى. كوللەدجدىڭ جاڭا ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋى, كوللەدج اتاۋى ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجى بولىپ وزگەرۋى, كوللەدج عيماراتىنىڭ كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتۋى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ نىعايتىلۋى, كوللەدج مۇراجايىنىڭ, «ساق» ديزاين ستۋدياسىنىڭ اشىلۋى – كيەلى شاڭىراققا شىنايى يەلىك جاساعان توققوجا ەستەن ۇلىنىڭ باسشى رەتىندەگى ەرەن ىسكەرلىگىنىڭ جەمىسى. ىسكەر باسشى توققوجا ەستەن ۇلى ەستەنوۆ پەداگوگيكالىق ۇجىمدى زامانۋي ۇردىستەرگە باعىتتاي وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋدىڭ مازمۇنى مەن فورماسىنا جاڭاشىل وزگەرىستەر ەنگىزۋ ارقىلى الەمدىك ءبىلىم بەرۋدىڭ يننوۆاتسيالىق, اقپاراتتىق-تەحنولوگيالىق جۇيەسىنە بەيىمدەۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. قاسيەتتى ءبىلىم شاڭىراعىنا اينالعان كوللەدجدە بولاشاق مامان تاربيەسىنە عۇمىرىن ارناعان, حالقىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن جانىن سالا ەڭبەك ەتكەن ازاماتتار از ەمەس. ولاردىڭ ونەگەلى ەڭبەك جولى مەن جارقىن ەسىمدەرىن ءبىز ۇدايى قۇرمەتپەن ەسكە الامىز. كوللەدج ۇجىمى زاماناۋي ۇدەرىستەرگە ءۇن قوسىپ, رەسپۋبليكا دەڭگەيىندەگى جوبالاردى وقۋ ۇردىستەرىنە ەنگىزۋ ارقىلى بولاشاق مامانداردىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن شىڭداپ, رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار اياسىندا تاربيەلەۋگە ەرەكشە نازار اۋدارادى. ماڭگىلىك جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن كەمەل مىنەزدى, ويى, ءسوزى جانە ءىسى بىرلىكتە بولاتىن ادام تاربيەلەۋ – قازىرگى قوعامنىڭ باستى مىندەتى. وسىعان وراي ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ 2014 جىلعى №346 بۇيرىعىنا سايكەس «ءوزىن-ءوزى تانۋ» رۋحاني-ادامگەرشىلىك ءبىلىم بەرۋ قاناتقاقتى جوباسى نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن ۇيىمدارىنىڭ تىزىمىنە ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجى ەنىپ, كوللەدج بازاسىندا «الماتى وبلىسى بويىنشا تاربيە مەن رۋحاني-ادامگەرشىلىك ءبىلىم بەرۋ سەرىكتەستەرىنىڭ قاۋىمداستىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىن قۇرىلىپ, ەڭبەكشىقازاق, رايىمبەك, ۇيعىر اۋداندارىندا جەمىستى جۇمىستارىن باستاپ كەتتى. بۇگىنگى تاڭدا ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجى رەسپۋبليكا كولەمىندە عانا ەمەس, الەمدىك دەڭگەيدە تانىمالدىققا يە بولدى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ونىڭ جارقىن دالەلى – كوللەدجدىڭ تاجىريبە الماسۋ, تاراتۋ ماقساتىندا امەريكا قۇراما شتاتىندا وتكەن «THE SYSTEM OF EDUCATION IN THE USA» اتتى سەمينارعا, 2013 جىلى ۇلىبريتانيادا وتكەن تەوريالىق-پراكتيكالىق سەمينار جۇمىسىنا, سونداي-اق 2015 جىلى فرانتسيادا «كونكورد» حالىقارالىق اكادەمياسى جانە فيدجيپ حالىقارالىق فەدەراتسياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن جازعى كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ, «ءوزىن-ءوزى تانۋ» رۋحاني - ادامگەرشىلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭارتىلعان باعدارلاماسىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە وقىتۋ ەرەكشەلىكتەرى» جوباسىن ۇسىنۋى جانە INSAM جوعارى بيزنەس جانە باسقارۋ ينستيتۋتىنىڭ (شۆەيتساريا) جۇرگىزگەن اناليتيكالىق زەرتتەۋ قورىتىندىسى بويىنشا «ەڭ ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى» «زولوتايا سوۆا» حالىقارالىق قۇرمەت سىيلىعىنا يە بولۋى. سونداي-اق, حالىقارالىق ۇلتتىق بيزنەس-رەيتينگتەر وداعىنىڭ جۇرگىزگەن ساراپتامالىق زەرتتەۋ قورىتىندىسى بويىنشا الەۋمەتتىك جانە زەينەتاقى قورلارىنا سالىقتار مەن اۋدارىمداردى ادال تولەپ, ءوز قىزمەتكەرلەرىنە قامقور بولىپ, كاسىبيلىككە نەگىزدەلگەن ەكونوميكانىڭ جاڭا ءتيپىن قالىپتاستىراتىن كاسىپورىن رەتىندە الماتى وبلىسىنىڭ كاسىپورىندارى ىشىندە التىن رەيتينگ تىزىمىندە جۇلدەلى ءى ورىنعا يە بولىپ, «سالا كوشباسشىسى – 2015» ۇلتتىق سەرتيفيكاتقا يە بولدىق. ال سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە 2 مارتە الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ باستاماسىمەن وتكەن «ۇزدىك كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى» بايقاۋىنىڭ 2010, 2016 جىلعى جۇلدەگەرى اتاندىق. «ۇلت تاربيەشىلەرىنىڭ ۇستاحانا­سى» اتانعان ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجى ءوزىنىڭ 50 جىلدىق دامۋ تاريحىندا ماڭىزدى وزگەرىستەرگە قول جەتكىزدى, جاڭا تۇرپاتتى ءبىلىم ورداسىنا اينالدى. بۇگىندە ءبىلىم ورداسىنان ءتالىم الىپ, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇك­پى­رىنە قانات قاققان ءاربىر تۇلەگىمىز بار جيعان بىلىمدەرىن جاس ۇرپاققا, ءوز حالقىنىڭ يگىلىگىنە ارناعانى اقيقات. وقىتۋشىلار قۇرامى ساندىق ءارى ساپالىق جاعىنان ءوستى. رەسپۋبليكامىزعا تانىمال ىرگەلى ءبىلىم ورداسىندا 162 وقىتۋشى جەمىستى قىزمەت اتقارادى. ولاردىڭ 48-ءى جوعارى ساناتتى, بىلىكتى ۇستازدار, 1-ءى «حالىق مۇعالىمى», 19-ى ى.التىنسارين اتىنداعى مەدال يەگەرى, 4-ءى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى». بولاشاق ماماندارعا ساپالى ءبىلىم الۋعا جاعداي تۋعىزۋ ماقساتىندا كوللەدجدىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى ۇنەمى جەتىلدىرىلۋدە. ءبىلىمدى اقپاراتتاندىرۋ بۇگىنگى تاڭدا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭارتۋدىڭ نەگىزگى جولدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلادى. وقۋ كابينەتتەرى جاڭا تەحنولوگيالىق, اقپاراتتىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. كوللەدجدە 47 كابينەت, 4 زەرتحانا, ءار ماماندىقتىڭ قاجەتىنە ساي بولىنگەن 300 كومپيۋتەر, ينتەرنەت كلاسس, 30 ينتەراكتيۆتى تاقتامەن جابدىقتالعان وقۋ جانە مۋلتيمەديا كابينەتتەرى, ينتەرنەتكە قوسىلۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن wi-fi نۇكتەلەرىمەن كەڭىنەن پايدالانىلۋدا. سونىمەن قاتار كوللەدج اسحاناسى, سپورت كەشەنى بار. وقۋ عيماراتىنىڭ كىرە بەرىسى مەن ءماجىلىس زالىندا زامانۋي LED ەكراندار ورناتىلعان. اتالمىش قۇرىلعىلار تاربيە مەن وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدا. جۇمىس بارىسىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىز ۇلگىلى ۇستازدارىمىزدىڭ, ۇجىمنىڭ ەرەن ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسى. «ۇيىمداسا بىلگەن – ۇتادى» دەگەن حالقىمىزدىڭ ءتامسىل سوزىنە دەن قويساق, جۇمىسى جۇيەلى جوسپارلانعان, الار مەجەسى انىق ايقىندالعان جەردە جەڭىس تە, جەمىس تە بولاتىنىن باعامدايمىز. سوندىقتان ءبىلىم سالاسىنداعى اتقارىلۋعا ءتيىستى ءتۇرلى ءىس-شارالاردى جۇيەلەپ, زەردەلەي وتىرا جۇرگىزسەك, ءالى دە تالاي بيىكتەرگە كوتەرىلەتىنىمىز انىق. گۇلنار جوشيباەۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, ى.التىنسارين ءتوس بەلگىسىنىڭ يەگەرى, بەيبىتشىلىك الەمى حالىقارالىق «حالىق مۇعالىمى» مەدالىنىڭ يەگەرى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, «ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجى» مقك ديرەكتورى