ەل قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ – جاۋاپتى مىندەت

كەشە ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ, وندا كۇن تارتىبىنە سايكەس جەتى ماسەلە قارالدى. سونىڭ ىشىندە «قارسى بارلاۋ قىزمەتى تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالدى. زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما جاساعان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات قالقاباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا ول ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى ماۋسىمدا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا بەر­گەن تاپسىرماسىنىڭ نەگىزىندە ازىرلەنگەن ەكەن. جاڭا قا­تەرلەردەن ەلدىڭ تىنىشتىعىن ساقتاۋ ماقساتى – قاۋىپسىزدىك شارا­لارىن ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىرۋدى تالاپ ەتەدى. بۇگىنگى كۇنى الىس جانە جاقىن شەت ەل­دەردەگى جاعىمسىز فاكتىلەر­دەن تۋاتىن قاۋىپتەر ارتا تۇسۋدە. ودان ءارى م.قالقاباەۆ قار­سى بارلاۋ قىزمەتى سىرتقى ءتۇرى تانىلماعان, بەلگىسىز, جاسىرىن ۇيىمدارعا قارسى ارەكەت ەتەتىندىكتەن ولاردىڭ جۇمىسى ءارى اۋىر, ءارى قيىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىنداي جاعدايدا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسىن ازىرلەدىك, دەدى ول. سونىمەن قاتار, شەشەن زاڭ جوباسىندا قارسى بارلاۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن ورگاندار قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى, ۆەدومستۆولىق باقىلاۋ مەن پروكۋرورلىق قادا­عالاۋدىڭ ءتارتىبى ايقىن­دالعانىن جەتكىزدى. بايانداما اياقتالعان سوڭ بايانداماشىعا بىرنەشە دەپۋتات سۇراقتار قويدى. سو­نىڭ ىشىندە دەپۋتات بەيبىت مام­راەۆ زاڭ جوباسىنداعى قارسى بارلاۋ قىزمەتى عىلىمي-تەحنيكالىق نەمەسە وزگە دە ارنايى ءبىلىمى بار لاۋازىمدى تۇلعالار مەن مامانداردىڭ كومەگىن پايدالانۋعا قۇقىلى دەگەن بابىنا سۇيەنىپ, اتالعان ادامدار قۇپيا كومەكشىلەرگە جاتا ما دەپ سۇرادى. وعان «جوق» دەگەن جالعىز سوزبەن جاۋاپ بەرىلدى. يرينا ارونوۆا «قارسى بارلاۋ قىزمەتكەرلەرى جەكە ادامداردىڭ ار-نامى­سىنا تيەتىن قىلىقتار جاساسا, قىلمىستىق جولمەن قۋدا­لانادى» دەگەن باپقا ءسىل­تەمە جاساپ, پروكۋراتۋرا ورگاندارى وسىنداي كەزدە بار­لاۋشىلاردىڭ قىزمەتىن توق­تاتىپ, جاۋاپكەرشىلىككە تار­تا الا ما دەپ سۇرادى. وعان پرو­كۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ مۇن­داي جاعدايدا بارلاۋ قىزمەتىن توقتاتىپ, كۇدىكتىگە قارسى قىلمىستىق ءىس قوزعاۋعا قۇقى بار ەكەنى ايتىلدى. زاڭ جوباسى تۋرالى قو­سىمشا باياندامانى حالىق­ارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءمۇ­شەسى جانات جاراسوۆ جاسادى. قورىتىندىسىندا زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. سونىمەن بىرگە, وسى زاڭعا ىلەسپە زاڭ جوباسى دا قارالىپ, تالقىلانىپ, ماقۇلداندى. جالپى وتىرىستا ءماجىلىس «جەر كودەكسىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋ­را­لى 2015 جىلدىڭ 2 قارا­شا­سىندا قابىلدانعان زاڭ­نىڭ جەكەلەگەن نورمالارىن قولدانىسقا ەنگىزۋدى توق­تاتا تۇرۋ تۋرالى» 2016 جىل­دىڭ 30 ماۋسىمىنداعى زاڭ­عا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى قارالىپ, ماقۇل­داندى. بۇل زاڭ جوبا­سىنىڭ ماقساتى – 2015 جىل­عى 2 قاراشاداعى زاڭنىڭ قول­دانىسقا ەنگىزىلۋىن جانە جەر كودەكسىنىڭ جەكەلەگەن نورمالارىنىڭ, اتاپ ايتقاندا, شەتەلدىكتەرگە, ازاماتتىعى جوق ادامدارعا, شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالارعا, سونداي-اق, جارعىلىق كاپيتالىنداعى شەتەلدىكتەردىڭ ۇلەسى 50 پايىز­دان اساتىن زاڭدى تۇلعالارعا اۋىل شارۋا­شىلىعى ماق­ساتىن­داعى جەردىڭ پاي­دالانۋ قۇقىعىن بەرۋگە, سون­داي-اق, جەكە جانە زاڭدى تۇلعا­لارعا مەملەكەت مەنشى­گىندەگى اۋىل­شارۋاشىلىعى جەر­لەرىنىڭ جەكەمەنشىك قۇقى­عىن بەرۋ نورمالارىنىڭ قولدا­نىسىن 2021 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن ۇزارتۋ بولىپ تابىلادى. كۇن تارتىبىنە سايكەس ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسى وسى كۇنى قازاقستان مەن يران رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمىن بەلگىلەدى. سونداي-اق, 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەت زاڭنامالارىنداعى سەنات ەنگىزگەن تۇزەتۋلەرمەن كەلىسىپ, قاۋلى قابىلدادى. ەڭ سوڭعى بولىپ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا قارالىپ, ماقۇلداندى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»