ايعانىم سارعالداققىزى جايلى ءسوز قوزعاساق, بىردەن عۇلاما عالىم شوقاننىڭ اجەسى ەكەنى ەسكە ورالادى. ول ءوز كەزەڭىندە قوعامدىق-ساياسي ۇدەرىستەرگە بەلسەنە ارالاسقان, ەلگە سىيلى, ىقپالدى بولعان. بىرنەشە شىعىس تىلدەرىن مەڭگەرگەن. سانكت-پەتەربۋرگتەگى ءسىبىر كوميتەتىمەن, رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ازيا بولىمشەسىمەن حات جازىسىپ تۇرعان. مەدرەسە سالدىرتىپ, ونەر-ءبىلىمنىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭ تۇسىنگەن.
قازاقتىڭ داناگوي اناسىنا قاتىستى جاڭا دەرەكتەر جۋىردا رەسەيدەن الىنىپ, جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلدى. ءى الەكساندر پاتشا ايعانىمنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا سىرىمبەتتە قىستاۋ سالدىرتىپ بەرگەنى جايلى ايتىلعانىمەن, جازباشا حاتتالماعاندىقتان, يلاندىرا بەرمەيتىن. اقيقاتتان گورى اڭىزعا كوبىرەك ۇقساپ كەتەتىن. ەندى وسىنداي ولقىلىقتاردىڭ ورنى تولىقتىرىلدى دەسە دە بولادى.
– ەلىمىزدەگى مۇراعاتتاردا ايعانىم حانشا جايلى دەرەكتەر وتە سيرەك كەزدەسەدى, جوققا ءتان. سانكت-پەتەربۋرگتەگى رەسەي مەملەكەتتىك تاريحي مۇراجايىنان اجەمىزدىڭ ومىرىنە, قوعامدىق-ساياسي قىزمەتىنە تىكەلەي قاتىستى الدىرتىلعان وننان استام قۇجاتتار تاريحي ماڭىزدىلىعىمەن نازار اۋدارتادى. كەي جەرلەردە «ايحانشا ابىلاەۆا» دەپ جازىلعانىمەن, ءار جادىگەر قۇندىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. ماسەلەن, ءبىر ىسقاعازدا ايعانىمنىڭ ورتا جۇزگە قىستاۋ, وزىنە قونىس سالۋ كەرەكتىگىن سۇراپ, پەتروپاۆل كومەندانتىنا, رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە 1823 جىلى حات جولداعانى كورسەتىلگەن. الايدا, اجەمىز ءشوبى شۇيگىن, توپىراعى قۇنارلى ايۋتاس دەگەن جەردى قولايلى كورگەنىمەن, «بۇل جەرگە رەسەيدەن قونىس اۋدارۋشىلار كوشىپ كەلەدى. باسقا جەر تاڭدالسىن» دەگەن جاۋاپ العان. سوسىن تاڭداۋ كوكشەتاۋ ۋەزىندەگى سىرىمبەتكە تۇسكەن. قىستاۋعا مەشىت, مەدىرەسە تۇرعىزىلعانى, وندا شوقاننىڭ وقىعانى ءمالىم, – دەيدى وبلىستىق مەملەكەتتىك ءارحيۆتىڭ ديرەكتورى ساۋلە مالىكوۆا.
اراعا بىرنەشە عاسىر سالىپ, كورشى ەلدەن الىنعان تاريحي قۇجاتتاردىڭ ارقايسىسى جەتە زەردەلەپ, وي ەلەگىنەن وتكىزۋدى قاجەت ەتەرى ءسوزسىز.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
