ومىرگە قۇشتار جان ەدى...

ومىردەن وزعان ادامداردىڭ ىشىندە جان-دۇنيەڭە ەرەكشە جاقىن, ءبىتىم-بولمىسى بولەك, ىستەگەن ىستەرى ەرەك كىسىلەر بولادى. وسىدان 40 كۇن بۇرىن جاقىندارىن قيماستىقتان ەڭىرەتە جىلاتىپ, ەستىلەردى ەسەڭگىرەتىپ ومىردەن وزعان مەشىتباي مۇقان­ ۇلى اعامىز سونداي جان ەدى. ول 1946 جىلى 25 مامىردا بۇ­رىنعى تورعاي وبلىسىنىڭ جان­­گەلدين اۋدانىنداعى ۇلى جى­لان­شىق وزەنىنىڭ جاعاسىنداعى «اق مەشىت» دەگەن ەلدى مەكەندە جارىق دۇنيەنىڭ ەسىگىن اشقان. اتا-اناسى مۇقان سارى ۇلى مەن ايشاگۇل بايبوسىنقىزى مىنەزگە باي, ەلگە سىيلى, اعايىندارىمەن الالاماي ارالاسقان مەيىرىمدى جان­دار بولاتىن. ولاردىڭ مەيى­رىم­­دىلىگىن, اعايىن-تۋىسقا جاناشىر­لىقپەن قاراعاندارىن جەرگىلىكتى حالىق ءالى كۇنگە دەيىن اۋىزدارىنىڭ سۋى قۇرىپ, جىر قىلىپ ايتىپ ءجۇر. شوقشا ساقالدى, شىمىر دەنەلى مۇقان اقساقال بەلدەسكەننىڭ جاۋىرىنىن جەر يىسكەتكەن مىقتى پا­لۋان بولعان. ول جايىندا قازاقتىڭ كورنەكتى جازۋشىسى, تاريحشى ق.سالعارا ۇلى اعامىزدىڭ ءبىر ەڭ­بەگىندە جازىلعانى دا ەستە. ەلدىڭ بىرلىگىن, اعايىننىڭ امان­دىعىن تىلەگەن ولار وتتارىنىڭ الدى, سۋلارىنىڭ تۇنىعى سەرىك­باي ات­تى ۇل مەن بەيبىت اتتى قى­زىن «قۇ­داي­دىڭ الدىندا دا, ادام­نىڭ الدىندا دا سۇراۋسىز» دەپ «ءومىر­­دەن ۇرپاقسىز وتەمىز بە؟!» دەپ سارى ۋايىمعا سالىنىپ ءجۇر­گەن ەكى اعايىنىنىڭ باۋى­رىنا سالىپ بەرىپتى. وسىلاي جاقىن تۋىستارىنا جاقسىلىق جاساپ, كوڭىلدەرىنىڭ كەرەگەسىن كەڭگە جايعان مۇقان اقساقال مەن ايشاگۇل اجەمىزدىڭ نيەتتەرىنە وراي جاراتقان يەمىز ولارعا مەشىتباي اتتى ۇل مەن كۇلماي اتتى قىز بەرىپتى. مەشىتباي اعامىز 1953 جىلى ارالباي اۋىلىنداعى قىزىل­اسكەر ورتا مەكتەبىنىڭ تابالدىرى­عىن اتتاپ, ونى 1963 جىلى ءبىتى­رىپ شى­عادى. ەڭبەككە ارالا­سىپ, كەڭشاردا قولىنا تراكتور­دىڭ, ماشينانىڭ تىزگىنىن ۇستايدى. ءسويتىپ جۇرگەن­دە, قۇرىلىس­شى­ ماماندىعىنا اڭسا­رى اۋادى. تسەلينوگراد قالاسىندا­عى قۇرى­لىس شەبەرلەرىن دايارلاي­تىن مەك­تەپتى ءتامامداپ, ماستەر بولىپ قىز­مەت اتقارادى. 1972 جىلى تسە­­­ل­ي­­نوگراد­تاعى قۇرىلىسشىلار دايار­­لايتىن (تسيسي) ينستيتۋتقا وقۋ­عا تۇسەدى. ينستيتۋتتا وقىپ ءجۇرىپ, قۋانىش جەڭگەمىزبەن تاع­دىرلارىن توعىستىرادى, ومىرگە 5 قىز بەن الماس اتتى ۇل كەلەدى. بارلىعىنا جوعارى ءبىلىم الۋ­لا­رىنا جاعداي جاسايدى. اتال­مىش ينس­تيتۋتتى 1976 جى­لى اياق­تاپ, ينجەنەر-قۇرى­لىس­­شى ما­ماندىعىن الىپ شىعا­دى. ارقا­لىق قالاسىنا كەلىپ, كوم­مۋنال­دىق كاسىپورىن كومبيناتىنا, كەيىنىرەك «قۇرى­لىستىق جوندەۋ» باسقار­ما­سىنا باسشىلىق جاسايدى. 1985-1987 جىل­دارى امان­توعاي اۋدانىندا جىلجىمالى مەحا­ني­­كالان­دىرىلعان كولون­نا­نىڭ باس­تىعى, 1987-2004 جىل­دارى وبلىستىڭ «ۆتوررە­سۋرسى» مەكە­مەسىندە ديرەكتور بو­لىپ, ەلگە ەڭبەگىن ءسىڭىردى. مەشىت­باي مۇ­قان ۇلى قازاق­ستان رەس­پۋب­ليكا­سى تۇڭعىش پرەزيدەن­تى­نىڭ ساي­لا­ۋ­ىندا سەنىمدى وكىلى بولىپ, ەلبا­سىمىزدان العىس حات الدى. ول 2005 جىلى استانا قالا­سى­نا قونىس اۋدارىپ, «كەرەگە» ءپا­تەر­لەر يەلەرى كووپەراتيۆىنىڭ ءتور­اعا­سى بولىپ سايلاندى. 11 جىل وسى پيك-ءتى باسقارعاندا, تۇرعىن­دارعا ەكسپلۋاتاتسيالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ 1 شارشى مەترگە شاق­قاندا 25 تەڭگە تۇراتىن ءتاريفىن وزگەرتۋسىز قالدىرادى. استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى رەتىندە بۇل ءتاريفتىڭ باسقا پيك-تەردە 4-5 ەسەگە وسكەنىنەن حابارىمىز بار. مەشىتباي مۇقان ۇلىنىڭ قازاسىنا جينالعان جۇرتتىڭ قاراسى قالىڭ بولدى. ونىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگى دە جۇرتتىڭ ەسىندە. سوڭعى دەمى بىتكەنشە «ۇركەر» شاعىن اۋدانىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسى باستاۋىش ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى, استانا قالاسىنىڭ ەسىل اۋدانى ارداگەرلەر ءانسامبلىنىڭ مۇشەسى بولدى. كەنەتتەن كەلگەن كەسەل كەۋدە­سىن قىسىپ, اجالمەن ارپالى­سىپ جاتقاندا ىشكى ىستەر مينيستر­لىگىندە جۇمىس ىستەيتىن جالعىز ۇلى الماسقا وفيتسەرلىك پودپولكوۆنيك شەنى بەرىلىپ, العىس حات تابىستالىپتى. ۇلىنىڭ وسى جەتىستىگىن كوزىمەن كورگەن اكە باس بارماعىن جوعارى كوتەرىپتى. اۋىر ناۋقاستان ءتىلى بايلانىپ جاتقان مەشىتباي مۇقان ۇلىنىڭ بۇل قيمىلىن بىرەۋلەر ۇلىنا «جارايسىڭ» دەگەن بەلگى دەپ ۇقسا, بىرەۋلەر «مەن تۇتەتكەن ءتۇ­تىندى ءتۇزۋ شىعارعا» جورىپتى. «شا­ڭى­راق­قا يە بولىپ قالاتىن, ۇلدىڭ اتى ۇل عوي, شىركىن, قاشاندا» دەپ ولەڭ جولدارىندا ايتىلاتىنداي, ونىڭ كوزى تىرىسىندە ءتۇتىنىنىڭ ءتۇزۋ شىعاتىنىنا كوزى جەتىپ, كوزىن جۇمدى. ۇل-قىزدارىنان وربىگەن 17 نەمەرەسى مەن 1 شوبەرەسىن ايالاپ وتىرعان مەشىتباي مۇقان ۇلى ومىرگە قۇشتار جان ەدى.  اسقاربەك بەكتەمىسوۆ, جەرلەس ءىنىسى ءارى ارىپتەسى