جاھاندىق دەڭگەيدەگى بيىك بەدەل

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ شيرەك عاسىرلىق شەجىرەسىندە قازاق ەلى عاسىرلار كەرۋەنى ءجۇز جىلداپ جەتەتىن اسۋلاردى الدى. وسى 25 جىل ىشىندە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ساحنادا جەتكەن جەتىستىكتەرىنىڭ ىشىندەگى شوقتىعى بيىك ءبىر جەڭىسى – الەمنىڭ 161 مەملەكەتى مۇشە بولىپ تابىلاتىن بەلدى ۇيىمنىڭ الامان بايگەسىندە قارا ءۇزدىرىپ, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋ قۇرمەتىن جەڭىپ الۋى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. بۇل جەڭىس – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاھاندىق اۋقىمداعى ساليقالى ساياساتىن, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ «قازاقستان فەنومەنى» اتانعان ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرىن, تورتكۇل دۇنيەنىڭ تولعاقتى تۇيىندەرىن تالقىلايتىن ەلوردامىزدىڭ جاھاندىق ورتالىققا اينالعاندىعىن الەمدىك مويىنداۋ. پاريج قالاسىندا حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ تاريحي تاڭداۋى پاش ەتىلگەن 2012 جىلعى 22 قاراشاداعى شەشىمىنەن كەيىن ەلباسى قازاقستان حالقىنا ۇندەۋ ارناپ, بۇل جاھاندىق جەڭىستىڭ تاۋەلسىز ەلىمىز ءۇشىن تاريحي ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. «ءوزىنىڭ اۋقىمى جونىنەن ول دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋم, ال تۋريستەردى تارتۋ جاعىنان وليمپيا ويىندارى نەمەسە فۋتبولدان وتەتىن الەم چەمپيوناتىمەن پارا-پار شارا بولىپ تابىلادى. ونىڭ ۇستىنە بۇل قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەتىن, دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبەلەردى قازاقستانعا الىپ كەلەتىن, ەلىمىزگە ينۆەستيتسيانى ەسەلەپ تارتۋعا ىقپال ەتەتىن شارا», دەدى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ەكسپو – بۇكىلالەمدىك كور­مە. ونى وتكىزۋ مۇمكىندىگى ەلگە ءجۇز جىلدا ءبىر رەت قانا بەرىلۋى مۇمكىن. كەي ەلدەرگە ءجۇز جىلدا دا بەرىلمەيدى. قازاقستان – وسىن­داي وراسان مۇمكىندىككە تاۋەلسىز دامۋى­نىڭ العاشقى شيرەك عاسى­رىندا-اق قول جەتكىزگەن سيرەك ەلدىڭ ءبىرى. ءيا, ەكسپو-2017 حال­قى­مىزدىڭ قوناقجايلىعىن, اينا­لىپ كەلگەندە ۇلتتىڭ ۇلىلىعىن كورسەتەتىن جوبا. سوندىقتان, ەلباسى حالىقارالىق كورمەنى ءوت­كىزۋگە دايىندىقتى جانە ونى وتكىزۋدى ۇلتتىق جوبا دەپ جا­ريالاعان بولاتىن. ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋگە ازىرلىك جۇمىس­تارى باستالعاننان بەرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرى بۇل ۇلتتىق جوباعا ۇيىمشىلدىقپەن جۇمىلىپ, زور جۇمىستاردى ءىس جۇزىنە اسىردى. ءسانى مەن سال­تا­ناتى تورتكۇل دۇنيەنى تام­سان­دىرعان ارۋ استانانىڭ ورتا­سىنان تاعى ءبىر اسەم قالا – ەكسپو قالاشىعى بوي كوتەردى. ەلوردادا وتەتىن ەكسپو كورمەسى بەدەلىنىڭ جاھاندىق دارەجەدە تانىلۋىنا ونىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى تاقىرىبىنىڭ دا ماڭىزى زور. «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبى بۇگىنگى تاڭداعى ادامزاتتىڭ ەڭ تولعاقتى تۇيىنىنە اينالعان ءداستۇرلى تابي­عي قۋات كوزدەرىنە جاڭعىرمالى بالا­ما تابۋدى جۇزەگە اسىرۋ بو­لىپ تابىلادى. ەلباسىنىڭ بالاماسىز باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ۇلتتىق جوبا اياسىندا ادامزاتتى الاڭداتقان ەنەر­گەتي­كالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى بويىن­شا جاڭا تەحنولوگيالار مەن جاھان­دىق عىلىمي جەتىستىكتەر ومىرگە جولداما الادى. ءيا, استانا ەكسپو-2017-ءنىڭ باستى ۇرانى – «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى». بۇل جۇمىر جەردى مەكەندەيتىن 7 ميللياردتان استام ادامزاتتى تولعاندىرىپ وتىرعان كوكەيكەستى ماسەلە ەكەندىگى داۋسىز. ادامزات بۇگىندە ۇرپاق بولاشاعى بالاما قۋات كوزدەرىنە تىكەلەي بايلانىستى بولاتىندىعىن كۇن تارتىبىنە بارىنشا باتىل قويىپ وتىر. ەندەشە, استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ اياسىندا ادامزات ەرتەڭىنىڭ نەگىزىن ايقىندايتىن ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىنىڭ بولاشاعى شەشىلمەك. تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ كورسەتە­تىن ماسەلە, ەكسپو-2017 كورمە­سىنىڭ حالىقارالىق دارەجە­دەگى بەدەلىنىڭ اسا جوعارى بولىپ وتىرعاندىعى. قازاق­ستان بۇكىل­الەم­دىك جەتىستىكتەر كورمە­سىنىڭ قوس عاسىرلىق تاريحىندا قاتىسۋ­شى مەملەكەتتەردى ەڭ كوپ تارتا بىلگەن ۇشتىكتىڭ قۇرامىنا كىرگەلى وتىر. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن كورمەگە قاتىساتىن 140 مەملەكەتتى تارتقان پورتۋگاليا كوشباسشى بولسا, ەكىنشى ورىندى 121 مەملەكەتتى تار­تقان قىتاي يەلەنەدى. بۇگىن­گى كۇنگە دەيىن استانادا وتە­تىن ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسا­تىندىعىن الەمنىڭ 112 مەملەكەتى رەسمي تۇردە راستادى. ءالى دە قاتى­سۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىرعان ەلدەر بارشىلىق. بۇل دا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ الەمدىك ساحناداعى ايشىقتى بەدەلىن ايعاقتاسا كەرەك. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»