19 مامىر, 2017

«قازاق» گازەتىندە جاريالانعان «بوستاندىق مەكتەبى» اتتى ماقالاعا 100 جىل تولدى

403 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتى ۇيىمداستىرۋىمەن الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا 2017 جىلدىڭ 20 مامىرى كۇنى ۇلت ۇرانى – «قازاق» گازەتىنىڭ 1917 جىلعى 11 ماۋسىمداعى №233 سانىندا جاريالانعان «بوستاندىق مەكتەبى» اتتى ماقالانىڭ جارىق كورگەنىنە ءارى «بوستاندىق» مەكتەبى اشىلۋىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق سەمينار وتەدى.       

«قازاق» گازەتىندە جاريالانعان «بوستاندىق مەكتەبى» اتتى ماقالاعا 100 جىل تولدى

كونفەرەنتسيا جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتى وقۋ عيماراتىنىڭ 112-اۋديتورياسىندا (استانا قالاسى, يانۋشكەۆيچ كوشەسى, 6 ءۇي) وتەدى. باستالۋى ساعات 11:00-دە.

قازاق جۋرناليستيكاسى تاريحىندا تۇڭعىش رەت اتالىپ وتىلەتىن ماقالا جاريالانۋىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان عىلىمي-تاجىريبەلىك سەمينارعا كورنەكتى قوعام قايراتكەرلەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرلەرى, الاشتانۋشى-عالىمدار, ۇلت زيالىلارى, «بوستاندىق» مەكتەبىنىڭ باسشىلارى مەن تۇلەكتەرى جانە ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسور-وقىتۋشىلارى مەن ءبىلىم الۋشىلارى قاتىسادى. 

جاريالانعانىنا 100 تولعان ماقالانىڭ اۆتورى المۇحاممەد وسپان ۇلى – اعارتۋشى, اقىن ءارى جۋرناليست. ول 1886 جىلى تورعاي ۋەزى, توسىن بولىسىنىڭ 4-ءشى اۋىلىنا قاراستى «بەستاۋ», «سۋىقبۇلاق» مانزالىنداعى «ساسىقسور» قىستاۋىندا دۇنيەگە كەلگەن. 12 جاسىنا دەيىن اۋىل موللاسىنان وقىپ, ساۋاتىن اشادى, 13 جاسىندا تورعاي قالاسىنداعى 4-كلاستىق ورىس قولونەر مەكتەبىنە ءتۇسىپ, «اعاش ۇستاسى» دەگەن ماماندىق الىپ شىعادى. سودان كەيىن 17 جاسىندا وسى تورعاي قالاسىنداعى 6 جىلدىق ورىس مەكتەبىنىڭ 4-كلاسىنا قابىلدانىپ, ونى 1905 جىلى بىتىرەدى. 1911 جىلى ترويتسك قالاسىنداعى زەينوللا يشان سالدىرعان «راسۋليا» مەدىرەسەسىنە ءتۇسىپ, ءدارىس الادى. وقي ءجۇرىپ, وسى قالادا ۇلى اعارتۋشى مۇحامەدجان سەرالين اشقان قازاقتىڭ تۇڭعىش جۋرنالى «ايقاپتىڭ» جۇمىسىنا ارالاسادى, مۇندا المۇحاممەدتىڭ «قازاعىما» دەگەن ولەڭى, باسقا دا شىعارمالارى باسىلادى. «راسۋليانى» 1916 جىلى ءبىتىرىپ, تورعايعا ورالادى. 1917 جىلى كەڭەس وكىمەتى ورناعانان كەيىن تۋعان جەرى – «بەستاۋ», «سۋىقبۇلاق», ء«شيلى» ماڭىنداعى «ۇشقاراسۋ» باسىنداعى مەشىتتى «بوستاندىق» مەكتەبى دەپ اتاپ, اۋىل بالالارىنا ورىسشا-قازاقشا ءبىلىم بەرە باستايدى.

"بوستاندىق" مەكتەبىندە كورنەكتى اقىن قاينەكەي جارماعامبەتوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى سماعۇل مۇقانوۆ, شەجىرەشى احمەتقان ابىقاەۆ ساۋات اشتى, ۇلى وتان سوعىسىنان كەيىنگى جىلدارعى مەكتەپ تۇلەكتەرى وتاندىق عىلىم مەن ءبىلىمدى, ادەبيەت پەن ونەردى دامىتۋعا سۇبەلى ۇلەس قوستى.

1920 جىلى ورىنبورداعى اعارتۋ ءبولىمى مەشىتتى قازاق تىلىندەگى باستاۋىش مەكتەپكە اينالدىرىپ, وسىندا ءۇش ايلىق كۋرس ۇيىمداستىرادى, تورعاي ۋەزى بويىنشا وسى «بوستاندىق» مەكتەبىنەن 75 ادام مۇعالىمدىك كۋالىك الىپ شىعادى. المۇحاممەد سول كۋرستا ا. بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەملەسىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى  بولىپ قولدانىپ, ساباق بەرەدى. 1923 جىلى اقتوبە قالاسىندا اشىلعان مۇعالىمدەر كۋرسىندا ءبىلىمىن ودان ءارى جەتىلدىرىپ, «بوستاندىق» مەكتەبىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ تاعايىندالادى. سونىمەن قاتار گۋبەرنيالىق باسقارماعا ءوتىنىش بەرىپ, «ۇشقاراسۋ», ء«شيلى» باسىنان كووپەراتسيا اشىپ, ونى ءبىر جىل وزى باسقارادى.

ال, 1925 جىلدىڭ اياعىندا تورعاي قالاسىندا ۇلكەن ءدىني جينالىس بولىپ, سول ماجىلىستە جالپى حالىق المۇحاممەد وسپان ۇلىن ءبىراۋىزدان مۇحتاسيف ەتىپ سايلايدى. 1926 جىلى ۋفا ءمۋفتيىنىڭ شاقىرۋىمەن بارىپ, مۇحتاسيفتىك جارلىعىن الادى. 1929 جىلعا دەيىن تورعاي قالاسىنىڭ ورتالىعىندا مۇحتاسيفتىك قىزمەت اتقارادى. سول كەزدە المۇحاممەد وسپان ۇلىنىڭ قاراۋىندا 54 مەشىت بولعان. 1929 جىلى المۇحاممەد «مۇحتاسيف بولدى» دەگەن جالامەن 10 جىلعا سوتتالادى. بىراق تۇرمەدە جاتىپ ىزدەنۋدىڭ ناتيجەسىندە 1930 جىلى بوساتىلادى. 1931 جىلى قايتا قۋدالانىپ, تاعى دا 10 جىلعا سوتتالىپ, قوستانايدىڭ  تۇرمەسىنەن ءبىر-اق شىعادى. 1934 جىلى  مەرزىمى بىتكەن سوڭ تۋعان اۋىلى «شيلىگە» قايتا ورالادى. 1935 جىلى قايتادان «بوستاندىق» مەكتەبىندە مۇعالىم بولادى. بالا وقىتۋمەن قاتار «شيلىدەن» بوگەت سالدىرادى.

1937 جىلعى زوبالاڭ باستالعاندا, المۇحاممەد وسپان ۇلى «اۋرۋدىڭ الدىن الىپ», ترويتسكىگە كوشىپ كەلەدى. 1939 جىلى قوستاناي وبلىسىنىڭ كومسومول (بۇرىنعى قارابالىق) اۋدانىنداعى «ماعىناي» مەكتەبىنىڭ ينتەرناتىندا مەڭگەرۋشى بولىپ ىستەيدى. ال, 1940-1941 وقۋ جىلىندا «بوزكول» مەكتەبىندە ورىس بالالارىنا قازاق تىلىنەن ساباق بەرەدى. وسىندا جۇرگەنىندە «حالىق جاۋى» رەتىندە ۇستالىپ, ءۇشىنشى رەت تۇرمەگە وتىرادى.  1948 جىلى بوساپ شىعىپ, پايعامبار جاسىنا كەلگەندە ەلگە ورالىپ, جۇرتشىلىقتى يماندىلىققا ۇندەيدى. المۇحاممەد وسپان ۇلى تۋعان جەرى «شيلىدە»  1966 جىلدىڭ 18 شىلدەسى كۇنى تۋرا 80 جاسىندا قايتىس بولادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

مۇناي باعاسى كۇرت تومەندەدى

ەكونوميكا • بۇگىن, 10:33

«عاليا» كىتاپحاناسىنىڭ ءمورى

جادىگەر • بۇگىن, 09:05

كوكشە كوشەتىمەن كورىكتى

تالبەسىك • بۇگىن, 08:55

جارىس كۇندەلىگى

سپورت • بۇگىن, 08:52

ءابىشتىڭ قولتاڭباسى

ميراس • بۇگىن, 08:50

ومىرزاقتىڭ ونەگەلى جولى

رۋحانيات • بۇگىن, 08:48