عالىمداردىڭ بولجامى بويىنشا, الەمدە 2030 جىلعا تامان بۇگىنگى قولدانىستاعى 57 ماماندىق تۇبىرىمەن جويىلىپ, 186 جاڭا ماماندىق دۇنيەگە كەلەدى ەكەن. وتكەن جىلعى داۆوس ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ بايانداماسىندا 2020 جىلى الەمدەگى ينتەللەكت پەن روبوتتى تەحنيكانىڭ دامۋى ناتيجەسىندە 2 ملن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلاتىندىعى, بىراق تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەردىڭ ءدال وسى مەرزىمدە 7 ملن-نان استام جۇمىس ورنىن قىسقارتۋعا الىپ كەلەتىندىگى اتاپ كورسەتىلدى. قازىر مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەن وقۋشىلاردىڭ 63 پايىزى تاياۋ بولاشاقتا بۇگىن زاتى تۇگىلى, اتى بەلگىسىز ماماندىقتار بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن بولادى. قىسقاسى, ءبىز وراسان زور تەحنولوگيالىق وزگەرىستەر ءداۋىرىنىڭ تابالدىرىعىندا تۇرمىز. ەندەشە, ۇرپاعىمىزدىڭ ەرتەڭى ءبىزدىڭ بۇل قۇبىلىستى قانشالىقتى تۇسىنگەنىمىزگە, بالالارىمىزعا بولاشاق ماماندىق تاڭداۋدا قانشالىقتى ساۋاتتى باعدار بەرە الاتىنىمىزعا تىكەلەي بايلانىستى بولماق.
سونىمەن سۇرانىسى كوپ بولاشاقتىڭ ماماندىقتارى قانداي؟ بۇل تۋرالى دۋالى اۋىز ساراپشىلار دا, ەكونوميكالىق عىلىمداردىڭ مايىن شايقاعان عالىمدار دا «بولاشاقتىڭ تەتىگى ءدال مىنانداي-مىنانداي ماماندىقتارعا تىرەلىپ تۇر» دەگەن ناقتى ءتىزىم بەرە المايدى. دەگەنمەن, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋ باعىتىن باعدارلاۋعا بايلانىستى «بولاشاقتا مىنا سالالاردىڭ ماماندارىنا سۇرانىس ارتۋعا ءتيىس» دەگەن بولجامدار دا بارشىلىق.
ساراپشىلاردىڭ ءبىراۋىزدى پىكىرى بويىنشا, «تسيفرلى ءداۋىر» بولاشاق مامانداردان ۇلكەن يكەمدىلىكتى, ۇيلەسىمدى ىسكەرلىكتى, جەدەل وقۋدى جانە شۇعىل دا ءتيىمدى اقپارات الماسا ءبىلۋدى قاجەت ەتەدى. كەيبىر ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, تاياۋ بولاشاقتا ءىشىنارا جۇمىسپەن قامتىلۋ فورماتى (گيك-ەكونوميكا) باسىمدىق الاتىن بولادى. ناقتى بولجامدار بويىنشا, بولاشاقتا ءىرى كومپانيالاردا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ ۇشتەن ءبىرىن فريلانسەرلەر ( ءارتۇرلى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تاپسىرىستارىن ءبىر مەزگىلدە ورىندايتىن ەركىن مامان) قۇرايتىن بولادى. ولار كراۋدسورسينگتەر ء(بىر تاپسىرمانى ورىنداۋعا جۇمىلعان توپ) ارقىلى بەلگىلى ءبىر كومپانياعا رەسمي تۇردە جۇمىسقا ورنالاسپاي-اق تاپسىرىلعان جۇمىستى اتقارىپ بەرەدى. سونىمەن بىرگە, بولاشاقتا وفيستىك قىزمەتكەرلەرگە دەگەن سۇرانىس كۇرت تومەندەيدى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, الەمدەگى تاياۋ بولاشاقتا قىسقاراتىن 7 ملن-نان استام جۇمىس ورنىنىڭ ۇشتەن ءبىرى وسى وفيستىك قىزمەتكەرلەر بولماق. جالپى, وزىق تەحنولوگيالار زامانىندا وفيسكە دەگەن قاجەتتىلىك تە بارعان سايىن ازايا بەرمەك.
وسى ورايدا «تسيفرلى ءداۋىر» ماماندارىنىڭ بويىنان ءبىرىنشى كەزەكتە تابىلۋعا ءتيىس قاسيەتتەر مەن داعدىلاردى ەسكە سالا كەتكەن ءجون بولار. بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن يكەمدىلىك پەن ىسكەرلىككە ەرەكشە باسىمدىق بەرىلەدى. سونىمەن بىرگە بولاشاقتىڭ ماماندارىنىڭ بويىنان قالىپتاسقان احۋالعا جىلدام بەيىمدەلۋ جانە سابىرلىلىق, جۇمىسقا بارىنشا يكەمدىلىك كورسەتە وتىرىپ, تۇراقسىزدىقتىڭ الدىن الا ءبىلۋ, ءبىلىمىن ارتتىرۋعا ۇنەمى ۇمتىلا بەرۋ, جان-جاقتى قابىلەتتى بولۋ سياقتى قاسيەتتەر مەن داعدىلار قاجەت ەتىلەدى. ەرتەڭگى ينتەللەكتۋالدى بولاشاق ماماندىعىنىڭ نەگىزگى تۇعىرى – جان-جاقتى ساپالى ءبىلىم. تۇراقتى جانە جەدەل وقۋ ءتاسىلى بىلىكتى مامان دايارلاۋدىڭ باستى ۇستانىمدارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالماق. بۇل رەتتە ەلىمىزدەگى بۇگىنگى قاپتاعان جوعارى وقۋ ورىندارى ەكونوميكامىزعا قاجەتتى بولاشاق ماماندىقتارعا باۋليتىن ورتالىقتار بولا الا ما؟
قازىر قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى 200-دەن استام ماماندىق تۇرلەرى بويىنشا كادرلار دايارلايتىن كورىنەدى. بۇل ماماندىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنە قازىردىڭ وزىندە سۇرانىس جوق. ەلىمىزدەگى 131 جوعارى وقۋ ورنى جىل سايىن 330 مىڭنان استام باكالاۆرلار دايارلايدى ەكەن. ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن وسىنشا باكالاۆر قاجەت پە؟ ماسەلەن, جىل سايىن جوو-لاردى بىتىرۋشىلەردىڭ 27 پايىزىنا جۋىعى ەكونوميستەر. ال ەلىمىزدىڭ ەڭبەك رىنوگىندا ءارتۇرلى ەكونوميكالىق ماماندىقتار بويىنشا جۇمىس ىستەيتىندەر سانى 13 پايىزدان اسپايدى. سوندا قۇر ديپلوم الۋ ءۇشىن 4-5 جىل التىن ۋاقىتتى شىعىنداۋ نە ءۇشىن قاجەت؟ ەكونوميكالىق ماماندىقتاردىڭ سيپاتى بۇگىندە قاس-قاعىم ساتتىك جىلدامدىقپەن وزگەرۋدە. عارىشتىق جىلدامدىق بەلەڭ العان ناق وسىنداي كەزەڭدە ەڭبەك رىنوگىنا قاجەتسىز ماماندىقتارعا باۋلۋ ءۇشىن 5 جىل وقۋ مەرزىمىن بەلگىلەۋ ارتىق. قازىر الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى اقىل-ويى ءبىلىم الۋ مەرزىمىن بارىنشا قىسقارتۋ تاسىلدەرىن ويلاستىرۋدا. ال ءبىزدىڭ جەكەمەنشىك جوو-لار ايتەۋىر وقۋ مەرزىمىن ساقتاپ, بىلىمگە ۇمتىلعان جاستاردىڭ قارجىسىن يەلەنىپ قالۋدى عانا كوكسەيدى. سول جوو-لارداعى كوزى اشىق, دۇنيەتانىمى كەڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلاردىڭ بولاشاق ۇرپاقتى قاجەتسىز ماماندىققا باۋلىپ, ەرتەڭگە قيانات جاساپ جاتقاندارىن تۇسىنەتىن ۋاقىتى جەتتى. سوندىقتان بۇگىنگى سانى كوپ, ساپاسى از جوو-لار الەم تاجىريبەسىنەن ءتالىم الىپ, بولاشاقتىڭ ماماندىقتارىن مەڭگەرۋگە شۇعىل بەتبۇرىس جاساۋى قاجەت.
