تاۋەلسىزدىك تاڭى اتىپ كەلە جاتقاندا اتامەكەنگە تۇزەلگەن كوشتىڭ ءبۇلدىرشىن بۋىنى بۇگىندە نۇرا اۋدانىنداعى ەڭ استىقتى شارۋاشىلىقتىڭ بەرەكەسى
كوز جەپتەس كوكجيەكپەن كومكەرىلگەن شەتسىز-شەكسىز تەلەگەي ەگىن ءتوسىندەگى بۇل اۋىل قازىر اسا ءبىر الابوتەن قاربالاس شاق الدىندا. اينالاسى سارى التىن شاشىپ تاستاعانداي قىرمان-قىرمان استىقپەن كۇن سايىن اسپانداپ, جارقىراپ كورىنەتىن كەز جاقىن. كەۋدەنى اتىپ بۇرقىراعان ءدان ءيىسى, جۇرەكتەردى بيلەگەن ءتاتتى ءۇمىت قۋانىشى كۇتىلگەن تاماشا ءساتتى سەزدىرەتىندەي. تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننىڭ باتىسىنا دەيىنگى تىزە بۇكپەس ازاماتتاردىڭ ەڭبەگىنە تىلەۋقور تۇرعىلاستارىنىڭ ۇلكەنى قۋانىش شەرۋباي قاريا دا ۇيىندە وتىرا المايدى. تەڭىزدەي تەربەلگەن ىرىس اسىلىنا ۇزاق سۇيسىنە قاراپ, قولىن ىسقىلاپ قويادى. بەرەكە كوزىن جاساۋشىلاردىڭ بەل ورتاسىندا بەس بالاسى بىردەي ءجۇرگەنىنە كوڭىلى ءوسىپ قالادى. وتكەن ەلەستەپ, بۇگىنگىگە كوز جىبەرگەندە ومىرلەرىندەگى وزگەرىسكە قۋانىپ تۇرادى.
ۋاقىت اعىسى دا جىلدام-اۋ. بۇدان جيىرما جىل بۇرىن وسى جاققا تابان تىرەگەندە تاۋ-تاۋ استىقتى العاش كورىپ ەدى. ەندى سونى ءۇيۋشى بالالارى سول كەزدە ەكى-ءۇش جاستاعى بالدىرعان بولاتىن. الپىستان اسقانىندا اتقان ءتاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا ارمانى قابىل بولىپ ۇرپاعىن اتاجۇرتپەن تابىستىردى. بۇل كۇندە اۋىلداعى 800 تۇرعىننىڭ تەڭ جارتىسى ۇلى كوشپەن بىرگە كەلىپ, تامىر تەرەڭدەتكەن كەشەگى تاعدىرلاس اعايىندارى. نۇرانىڭ جالپاق شۇرايلى قيىرىندا تىڭ يگەرۋ ءدۇبىرىندە وتاۋ تىككەن شارۋاشىلىقتىڭ بەت-بەينەسىن وزگەرتىپ, قازاقى قان ءجۇگىرتىپ, التىن بەسىككە اينالدىرىپ وتىرعان وسى قاۋىم ەكەنىنە ەل ءسۇيسىنىسى ەرەكشە.
ءيا, سول وقيعا قالاي ۇمىتىلسىن, ءبارى ەستەرىندە. اتا جەردەن, نۇرا دەگەن وڭىرىنەن ءبىر توپ ازامات ارنايى كەلىپ, باۋىرلار ورتاسىنا ورالۋدى قولقالاعاندا 9 بالالى شاڭىراعىن باستاپ, كوش كەرۋەنىنە بىردەن قوسىلعانداردىڭ ءبىرى بولعان-دى. اتاۋى دا قۇلاققا وعاشتاۋ, تۇرعىندارىنىڭ ءتۇر-ءتۇسى دە وزگەشەلەۋ جاڭا مەكەننىڭ بەلدى جىگىتتەرى ءبىر ءتاۋىرى ءوز قانداستارى ەكەن. سولاردىڭ ىشىندە, اسىرەسە, بايانولگەيدەن بەرگى ساپاردا سىر جاراسىپ كەتكەن قاناتبەك بالتاباەۆ جاناشىرلىعى, كومەك-قولداۋى زور سۇيەنىش ەتىلگەن. ول كەزدە ابدەن السىرەۋگە اينالعان ەكونوميكالىق داعدارىسقا, اركىم كۇنكورىس قامىمەن الەككە قاراماستان اۋىزداعى جىرىلىپ ءتۇتىن باسىنا باسپانا, الدارىنا ءبىر-بىردەن سيىر, جىلقى, بەس-التى قوي مەن ەشكى ءبولىپ بەرىلدى. «تاعى نە بەرەسىڭدەر» دەمەدى. كوپپەن بىرگە قيىندىقتى ءبولىسىپ, ەڭبەككە بەل شەشىپ كىرىسىپ كەتتى ارقايسىسى.
سوندا ۇلكەنى 19-داعى, كىشىسى 2-دەگى بالالارىنىڭ ءبارى بۇگىندە, شۇكىر, ەلمەن بىرگە ەسەيىپ وسكەن, الدى ءۇيلى-باراندى ازاماتتار. ازاتحانى ىنىلەرى تىلەيحان, قادىربەك جانىندا, اۋىل تىرەگى «پرجەۆال» جشس قىرمانىندا سلەسار. كەنجەسى بازارحانى جاقىندا جوعارى ءبىلىمدى مامان اتانادى.
قۋانىش زامانداسى سياقتى بابالارى كىندىك قانى تامعان توپىراققا ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى وتباسىن قوندىرعاندار قاتارىندا جاينار سارىۇبگەن اقساقال دا بولدى. بايبىشەسى بيجامالدىڭ ايتۋىنشا ايگىلى حالحين گول شايقاسىنىڭ ارداگەرى ءتۇپتىڭ تۇبىندە قازاقستاننىڭ ازاتتىق الىپ, ەركىندىك تىزگىنى ءوز قولىنا تيەتىندىگىن بولجاي بىلگەن كورىنەدى. سونداي كۇن تۋعاندا ۇرپاعىنىڭ قامى ءۇشىن بايانولگەي ايماعىنداعى تۇلبا اۋىلىنان اتاجۇرتقا ات باسىن العاش تۇزەپتى, باسقالاردى دا قوزعاپتى. وتانىنا ورالعان سوڭ دۇنيەدەن وتكەن بۇل كىسىنىڭ بەس ۇل, بەس قىزى اكە ارمانى ورىندالۋىن كورىپ وتىر. باۋىرلاردىڭ ۇلكەنى, سول كوش كەزىندە جاسى 40-تاعى قارشىعا قازىر 60-تا. ورتاسىنا قۇرمەتتى, سوزىمەن دە, ىسىمەن دە اۋىلداستارىنا سىيلى جان ەڭبەكتەن قول ۇزە قويماعان. اتامەكەنگە اياق باسقاندا ون جاستاعى ۆولوديا وتىزداعى ازامات ەدى. جوعارىدا اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ بۇكىل ەلەكتر جۇيەسىن ۇيلەستىرۋشى بىلىكتى مامان. اكبار مەن مۇرات جەكە شارۋانى ۇيىرگەن كاسىپكەرلەر. كوش ۇستىندە جورگەكتەگى نارەستە اۋەلبەك قاراعاندى پوليتەحنيكالىق تەحنيكۋمىنىڭ شاكىرتى.
– اتا-انا باقىتى بالالارىنىڭ امان-ەسەندىگى, شات-شادىمان تۇرمىسى عوي. جاراتۋشىنىڭ قۇدىرەتى جازىپ, مەملەكەتىمىز قامقورلىعى, شاپاعاتى ءتيىپ كەلەدى اينالايىندارعا. ءبىز اعايىندار ورتاسىنا قوسىلعاندا اۋىلدىڭ جاعدايى اسا اۋىر بولاتىن. اناۋ جاقتا دا قيىنشىلىقتى از كورمەگەن ەدىك. ءۇيىرىمىزدى قايتا تاپقان قۋانىش ءبارىن باسىپ ەرتەڭگى كۇنگە سەندىردى, جەتەلەدى. سوعان الدىمەن تۋىسقاندىق نيەت, كومەك تىرەك بولدى. سوندىقتان قولدارىنداعىسىن ايانباي بارىنشا باۋىرعا تارتقان تۇرعىلىقتى جۇرتقا, قۇشاعىن جايعان ەلىمىزگە العىسىمىز شەكسىز, –دەيدى «التىن القا» كەۋدەسىندە جارقىراعان بيجامال اجەي اينالاسىندا شۇبىرلەگەن نەمەرە-شوبەرەلەرىن ايمالاي اعىنان جارىلىپ.
وسىنداعى ورالماندار ومىرىنە ورتاق مۇنداي جايت قاي وتباسىعا دا ءتان. ماسەلەن, مارات ەگەۋباي شاڭىراعى بەرەكە-شۋاعى سونىڭ تاعى ءبىر جارقىن ايعاعى. جاستايىنان اڭساعان ارمانىنا جەتۋگە مۇمكىندىك اشىلعان ماكەڭ لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن بەتتە بابالار جەرىنەن تابىلادى. اتاقتى وقۋ ورنىنىڭ ەلەكترونشى ءتۇلەگى رەتىندە الدىندا ۋلان-باتورعا شاقىرىلعانىمەن جۇرەك ءامىرى قازاق ەلىنە بۇيرەك بۇرعىزادى. مۇندا الىس تۇكپىردەگى اۋىلدا ماماندىعىنا ساي جۇمىس تابىلماعانىمەن جىلدار بويعى ماقسات-اڭسارى جۇزەگە اسقانى ءبارىنەن قىمبات تۇتىلادى. قانداي جۇمىس بۇيىرسا, سوعان ارالاسىپ كەتەدى.
وتىزىندا اتاقونىسپەن تابىسقان ول بىرگە كوشىپ كەلگەن جارى كاسيما ەكەۋى ءۇش بالا تاربيەلەپ, ءوسىرىپ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ونەگەلى ورەندەرى قاتارىنا قوستى. قاراعاندىداعى ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ دارىگەرى بازاربەگى, قارجى مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى ايدوسى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءشاكىرتى روزاسى وزدەرى عانا ەمەس, اۋىل مەرەيىن وسىرگەن جاستار ەكەنىنە ىشتەن شۇكىرشىلىك ەتەدى.
ماراتتىڭ نەگىزگى كاسىبىنىڭ پايداسى شارۋاشىلىققا كومەگىن كوپ تيگىزىپ ءجۇر قازىر. كەيىنگى كەزدە تۇقىم سەبۋگە, ەگىن ەگۋگە كوپتەپ قولدانىلا باستاعان شەتەلدىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ ەلەكترلى جۇيەلەرىن جوندەۋمەن اينالىساتىن جەكە قۇرىلىمنىڭ جەتەكشىسى. تاپسىرمالار تىڭعىلىقتى ورىندالادى. بۇلار قازاقستان ۇكىمەتى كورەگەندىك جاساپ, 1991-92 جىلدارى موڭعوليادان كوشىرىپ الىنعان 44 مىڭ قانداستىڭ ءبىرىنشى لەگىندە كەلگەندەرىن ماقتانىشپەن ايتادى. بۇلايشا ايتۋ ورىندى. شىنىندا الدا نە كۇتىپ تۇرعانى بەلگىسىز, ءتاۋەلسىزدىك جاريالانا قويماعان, ءبارى كۇيرەپ تۇرعان كەزگە قاراماستان ارتقا قارايلاماي اتتانۋ سىرتتاعى اعايىننىڭ ەرلىگى ەدى.
بۇكىل حالىقتىڭ رۋحىن ءدۇر سىلكىندىرگەن بۇل وقيعانىڭ ىقپال-اسەرى قاندايلىق بولعاندىعى ايان. مۇنىڭ ناقتى كورىنىسى جوعارىدا العا تارتىلعانداي وسىناۋ اۋىل تىنىس-تىرشىلىگىنەن بايقالار جاقتارى كوپ. بۇرىن ساۋساقپەن سانارلىق تۇرعىلىقتى جۇرت سانى كۇرت ءوستى. بۇعان دەيىن بولىپ كورمەگەن قازاق مەكتەبى ەسىك اشتى. ۇلتتىق سالت-ءداستۇر, ونەر جاڭعىردى. تاريحي وتاندارىنا قونىس اۋدارعانداردىڭ ورنى جوقتاتىلماي شارۋاشىلىق تاسى ورگە باستى. قات ماماندىقتار مەڭگەرىلىپ, ءىس تەتىگى اعايىنداردىڭ جاس بۋىنىنا اۋىستى. كومپيۋتەرمەن باسقارىلاتىن شەتەلدىك كومبايندار مەن ءدان سەپكىشتەر تىلىندە وينايتىن اباي قۇرمانعازى, حاسەن ەربوكەن ءتارىزدى بەساسپاپ وپەراتور-مەحانيزاتورلار شەبەرلىگىن ۇيرەنۋشى ءىزباسارلار جەتكىلىكتى. ەگىن وراعى ناۋقانىندا جان-جاقتان جۇمىس كۇشىن شاقىرىپ اۋرەگە تۇسەتىن شارۋاشىلىق, مىنە, بىرنەشە جىلدان بەرى سىرت كومەككە ءزارۋ ەمەس. «پرجەۆال» جشس-ءنىڭ نەگىزگى ارقا سۇيەرى دە ورالعان قانداستار ۇرپاقتارى.
– مەن ەلگە ەل قوسىلعان شاقتا 6 جاستا ەدىم. جاڭا اۋىلىمىز كوز الدىمىزدا دامىپ, وركەندەدى. جيىرما جىلداعى وزگەرىسى جەر مەن كوكتەي. ءبىز دە وستىك. ونى وركەندەتۋگە وزىندىك ۇلەسىمىز بارىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. اۋدان ورتالىعىنداعى كاسىپتىك مەكتەپتى ءبىتىرىپ, مەحانيزاتورلىقتى سەرىك ەتكەننەن بەرى ەڭبەكتىڭ بەل ورتاسىندامىن. بيىل 2 ميلليون پۇت التىن ءدان وندىرۋگە ءۇمىتتىمىز. وسى ماقسات ءۇشىن كۇش سالامىز. ويتكەنى, باستى بايلىعىمىز ەسەلەنگەن سايىن ءال-اۋقاتىمىز دا كوتەرىڭكى, – دەگەن قۋانبەك باتىربەكتىڭ ءسوزىن ارىپتەس قۇربىلارى قوستاپ, جاقسى نەسىبە جولىنداعى ىسكە جۇمىلا كىرىسكەندىكتەرىن جەتكىزدى.
جالپى پرجەۆال اۋىلىن قۇتتى مەكەن ەتكەن تۋىسقانداردىڭ قاي-قايسىسى دا بەلسەندى ءومىر ساپىندا. ديقاندار جۇبايلارىنىڭ 13 -ءى مەكتەپتە, 2-ءۋى فەلدشەرلىك پۋنكتتە, 4-ءۋى كلۋبتا, 2-ءۋى كىتاپحانادا جۇمىس ىستەيدى. كاسىپكەرلىكتى دوڭگەلەتۋشىلەر جانە بار. مۇنىڭ وزىنەن ورالماندار 30 وتباسىنىڭ ەكى مۇشەسى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلىپ وتىرعاندىعى بىلىنەدى. تۇراقتى كاسىپپەن قاتار كەزىندەگى 1 سيىر, 1 جىلقى, 5 قويدان وربىگەن ت ۇلىك تۇياعى ءار قورادا ايتارلىقتاي. 20 وتباسىنىڭ جۇردەك جەڭىل كولىكتەردىڭ تاڭداۋلىلارىن ءمىنىپ ءجۇرۋى بەرەكەلى تۇرمىستىڭ ايداي انىق بەلگىسى, ارينە.
ءسوز ورايىندا ىرىس قونعان, ءداۋلەتى نىعايعان اۋىلدىڭ ىنتىماعىن جاراستىرۋشى جان تۋرالى ايتىپ وتپەسكە بولمايدى. ال ونىڭ ەسىمى مەن ەڭبەگى الىسقا تانىمال. اۋدانداعى «امانتاۋ» كەڭشارىنىڭ ديرەكتورى, ۋاعىندا ءبايانولگەيدەن 10 وتباسىنى ءوزى بارىپ, كوشىرىپ اكەلگەن ول اعايىندارعا باۋىرمالدىق قاسيەتىنەن اينىماي كەلەدى. تۋىسقانداردىڭ ۇجىممەن ۇيىسقان بەرەكە-بىرلىگى ءبىر جاعىنان وسى ىقسان تاتتىباەۆتىڭ ازاماتتىق پارىزىنا ادالدىعىنا بايلانىستى دەسەك, ارتىق باعالاعاندىعىمىز بولماس. بۇل جۇرت پىكىرى ەكەنىن بىلەمىز.
ەلباسى قابىلداۋىندا بولىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىنداعى ىزدەنىستەر جونىندە ويىن بولىسكەن ونىڭ باسقارۋىنداعى «پرجەۆال» جشس ەگىن كولەمىن 30 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋشى ايماقتاعى بىردەن-ءبىر استىقتى شارۋاشىلىق رەتىندە ءمالىم. ميلليونەر شارۋاشىلىق دەۋگە بولادى. شىن مانىندە سولاي. قامباسى جىل سايىن 1 ميلليون پۇت سارى بيدايعا تولادى. ال جوعارىدا ديقان جىگىتتەر اتاعانداي, وسى كۇز جەمىسى 2 ميلليون پۇتقا جەتىپ قالۋى مۇمكىن. ءيا, ءساتىن سالعاي.
اڭساعان اتاقونىستا, وندا دا ءدال تورىندەگى, اسەم استانا ىرگەسىندەگى ەگىنى تەربەلگەن شاعىن اۋىلدا ارماندارىنا گۇل بىتكەن كەشەگى ورالماندار, بۇگىنگى وتانداستار تىنىس-تىرشىلىگى وسىنداي. اتا-انالارى باستاپ كەلىپ, قاسيەتتى مەكەنگە قوندىرعان كوبى تاۋەلسىز قازاقستانمەن قۇرداس. ەرتەڭىنە ۇمىتتەرى ءۇلكەن, اسقارالى اسۋلارعا جالىندى جاس بۋىن جەتىلگەنىنە قۋانادى جەرلەستەرى. ەلدەرىنىڭ ءوسىپ, كوركەيە بەرۋىنە وزىندىك ۇلەس قوسۋ ارقايسىسى بويىنداعى بيىك تالاپ. سودان ۇشقىنداعان قايرات پەن جىگەر مول استىق ءۇشىن كۇرەستى ەكپىندەتىپ جاتىر.
قاراعاندى وبلىسى,
نۇرا اۋدانى.
سۋرەتتە: ون بالالى بيجامال انا نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرىنىڭ ورتاسىندا.
ءيا, سول وقيعا قالاي ۇمىتىلسىن, ءبارى ەستەرىندە. اتا جەردەن, نۇرا دەگەن وڭىرىنەن ءبىر توپ ازامات ارنايى كەلىپ, باۋىرلار ورتاسىنا ورالۋدى قولقالاعاندا 9 بالالى شاڭىراعىن باستاپ, كوش كەرۋەنىنە بىردەن قوسىلعانداردىڭ ءبىرى بولعان-دى. اتاۋى دا قۇلاققا وعاشتاۋ, تۇرعىندارىنىڭ ءتۇر-ءتۇسى دە وزگەشەلەۋ جاڭا مەكەننىڭ بەلدى جىگىتتەرى ءبىر ءتاۋىرى ءوز قانداستارى ەكەن. سولاردىڭ ىشىندە, اسىرەسە, بايانولگەيدەن بەرگى ساپاردا سىر جاراسىپ كەتكەن قاناتبەك بالتاباەۆ جاناشىرلىعى, كومەك-قولداۋى زور سۇيەنىش ەتىلگەن. ول كەزدە ابدەن السىرەۋگە اينالعان ەكونوميكالىق داعدارىسقا, اركىم كۇنكورىس قامىمەن الەككە قاراماستان اۋىزداعى جىرىلىپ ءتۇتىن باسىنا باسپانا, الدارىنا ءبىر-بىردەن سيىر, جىلقى, بەس-التى قوي مەن ەشكى ءبولىپ بەرىلدى. «تاعى نە بەرەسىڭدەر» دەمەدى. كوپپەن بىرگە قيىندىقتى ءبولىسىپ, ەڭبەككە بەل شەشىپ كىرىسىپ كەتتى ارقايسىسى.
سوندا ۇلكەنى 19-داعى, كىشىسى 2-دەگى بالالارىنىڭ ءبارى بۇگىندە, شۇكىر, ەلمەن بىرگە ەسەيىپ وسكەن, الدى ءۇيلى-باراندى ازاماتتار. ازاتحانى ىنىلەرى تىلەيحان, قادىربەك جانىندا, اۋىل تىرەگى «پرجەۆال» جشس قىرمانىندا سلەسار. كەنجەسى بازارحانى جاقىندا جوعارى ءبىلىمدى مامان اتانادى.
قۋانىش زامانداسى سياقتى بابالارى كىندىك قانى تامعان توپىراققا ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى وتباسىن قوندىرعاندار قاتارىندا جاينار سارىۇبگەن اقساقال دا بولدى. بايبىشەسى بيجامالدىڭ ايتۋىنشا ايگىلى حالحين گول شايقاسىنىڭ ارداگەرى ءتۇپتىڭ تۇبىندە قازاقستاننىڭ ازاتتىق الىپ, ەركىندىك تىزگىنى ءوز قولىنا تيەتىندىگىن بولجاي بىلگەن كورىنەدى. سونداي كۇن تۋعاندا ۇرپاعىنىڭ قامى ءۇشىن بايانولگەي ايماعىنداعى تۇلبا اۋىلىنان اتاجۇرتقا ات باسىن العاش تۇزەپتى, باسقالاردى دا قوزعاپتى. وتانىنا ورالعان سوڭ دۇنيەدەن وتكەن بۇل كىسىنىڭ بەس ۇل, بەس قىزى اكە ارمانى ورىندالۋىن كورىپ وتىر. باۋىرلاردىڭ ۇلكەنى, سول كوش كەزىندە جاسى 40-تاعى قارشىعا قازىر 60-تا. ورتاسىنا قۇرمەتتى, سوزىمەن دە, ىسىمەن دە اۋىلداستارىنا سىيلى جان ەڭبەكتەن قول ۇزە قويماعان. اتامەكەنگە اياق باسقاندا ون جاستاعى ۆولوديا وتىزداعى ازامات ەدى. جوعارىدا اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ بۇكىل ەلەكتر جۇيەسىن ۇيلەستىرۋشى بىلىكتى مامان. اكبار مەن مۇرات جەكە شارۋانى ۇيىرگەن كاسىپكەرلەر. كوش ۇستىندە جورگەكتەگى نارەستە اۋەلبەك قاراعاندى پوليتەحنيكالىق تەحنيكۋمىنىڭ شاكىرتى.
– اتا-انا باقىتى بالالارىنىڭ امان-ەسەندىگى, شات-شادىمان تۇرمىسى عوي. جاراتۋشىنىڭ قۇدىرەتى جازىپ, مەملەكەتىمىز قامقورلىعى, شاپاعاتى ءتيىپ كەلەدى اينالايىندارعا. ءبىز اعايىندار ورتاسىنا قوسىلعاندا اۋىلدىڭ جاعدايى اسا اۋىر بولاتىن. اناۋ جاقتا دا قيىنشىلىقتى از كورمەگەن ەدىك. ءۇيىرىمىزدى قايتا تاپقان قۋانىش ءبارىن باسىپ ەرتەڭگى كۇنگە سەندىردى, جەتەلەدى. سوعان الدىمەن تۋىسقاندىق نيەت, كومەك تىرەك بولدى. سوندىقتان قولدارىنداعىسىن ايانباي بارىنشا باۋىرعا تارتقان تۇرعىلىقتى جۇرتقا, قۇشاعىن جايعان ەلىمىزگە العىسىمىز شەكسىز, –دەيدى «التىن القا» كەۋدەسىندە جارقىراعان بيجامال اجەي اينالاسىندا شۇبىرلەگەن نەمەرە-شوبەرەلەرىن ايمالاي اعىنان جارىلىپ.
وسىنداعى ورالماندار ومىرىنە ورتاق مۇنداي جايت قاي وتباسىعا دا ءتان. ماسەلەن, مارات ەگەۋباي شاڭىراعى بەرەكە-شۋاعى سونىڭ تاعى ءبىر جارقىن ايعاعى. جاستايىنان اڭساعان ارمانىنا جەتۋگە مۇمكىندىك اشىلعان ماكەڭ لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن بەتتە بابالار جەرىنەن تابىلادى. اتاقتى وقۋ ورنىنىڭ ەلەكترونشى ءتۇلەگى رەتىندە الدىندا ۋلان-باتورعا شاقىرىلعانىمەن جۇرەك ءامىرى قازاق ەلىنە بۇيرەك بۇرعىزادى. مۇندا الىس تۇكپىردەگى اۋىلدا ماماندىعىنا ساي جۇمىس تابىلماعانىمەن جىلدار بويعى ماقسات-اڭسارى جۇزەگە اسقانى ءبارىنەن قىمبات تۇتىلادى. قانداي جۇمىس بۇيىرسا, سوعان ارالاسىپ كەتەدى.
وتىزىندا اتاقونىسپەن تابىسقان ول بىرگە كوشىپ كەلگەن جارى كاسيما ەكەۋى ءۇش بالا تاربيەلەپ, ءوسىرىپ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ونەگەلى ورەندەرى قاتارىنا قوستى. قاراعاندىداعى ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ دارىگەرى بازاربەگى, قارجى مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى ايدوسى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءشاكىرتى روزاسى وزدەرى عانا ەمەس, اۋىل مەرەيىن وسىرگەن جاستار ەكەنىنە ىشتەن شۇكىرشىلىك ەتەدى.
ماراتتىڭ نەگىزگى كاسىبىنىڭ پايداسى شارۋاشىلىققا كومەگىن كوپ تيگىزىپ ءجۇر قازىر. كەيىنگى كەزدە تۇقىم سەبۋگە, ەگىن ەگۋگە كوپتەپ قولدانىلا باستاعان شەتەلدىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ ەلەكترلى جۇيەلەرىن جوندەۋمەن اينالىساتىن جەكە قۇرىلىمنىڭ جەتەكشىسى. تاپسىرمالار تىڭعىلىقتى ورىندالادى. بۇلار قازاقستان ۇكىمەتى كورەگەندىك جاساپ, 1991-92 جىلدارى موڭعوليادان كوشىرىپ الىنعان 44 مىڭ قانداستىڭ ءبىرىنشى لەگىندە كەلگەندەرىن ماقتانىشپەن ايتادى. بۇلايشا ايتۋ ورىندى. شىنىندا الدا نە كۇتىپ تۇرعانى بەلگىسىز, ءتاۋەلسىزدىك جاريالانا قويماعان, ءبارى كۇيرەپ تۇرعان كەزگە قاراماستان ارتقا قارايلاماي اتتانۋ سىرتتاعى اعايىننىڭ ەرلىگى ەدى.
بۇكىل حالىقتىڭ رۋحىن ءدۇر سىلكىندىرگەن بۇل وقيعانىڭ ىقپال-اسەرى قاندايلىق بولعاندىعى ايان. مۇنىڭ ناقتى كورىنىسى جوعارىدا العا تارتىلعانداي وسىناۋ اۋىل تىنىس-تىرشىلىگىنەن بايقالار جاقتارى كوپ. بۇرىن ساۋساقپەن سانارلىق تۇرعىلىقتى جۇرت سانى كۇرت ءوستى. بۇعان دەيىن بولىپ كورمەگەن قازاق مەكتەبى ەسىك اشتى. ۇلتتىق سالت-ءداستۇر, ونەر جاڭعىردى. تاريحي وتاندارىنا قونىس اۋدارعانداردىڭ ورنى جوقتاتىلماي شارۋاشىلىق تاسى ورگە باستى. قات ماماندىقتار مەڭگەرىلىپ, ءىس تەتىگى اعايىنداردىڭ جاس بۋىنىنا اۋىستى. كومپيۋتەرمەن باسقارىلاتىن شەتەلدىك كومبايندار مەن ءدان سەپكىشتەر تىلىندە وينايتىن اباي قۇرمانعازى, حاسەن ەربوكەن ءتارىزدى بەساسپاپ وپەراتور-مەحانيزاتورلار شەبەرلىگىن ۇيرەنۋشى ءىزباسارلار جەتكىلىكتى. ەگىن وراعى ناۋقانىندا جان-جاقتان جۇمىس كۇشىن شاقىرىپ اۋرەگە تۇسەتىن شارۋاشىلىق, مىنە, بىرنەشە جىلدان بەرى سىرت كومەككە ءزارۋ ەمەس. «پرجەۆال» جشس-ءنىڭ نەگىزگى ارقا سۇيەرى دە ورالعان قانداستار ۇرپاقتارى.
– مەن ەلگە ەل قوسىلعان شاقتا 6 جاستا ەدىم. جاڭا اۋىلىمىز كوز الدىمىزدا دامىپ, وركەندەدى. جيىرما جىلداعى وزگەرىسى جەر مەن كوكتەي. ءبىز دە وستىك. ونى وركەندەتۋگە وزىندىك ۇلەسىمىز بارىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. اۋدان ورتالىعىنداعى كاسىپتىك مەكتەپتى ءبىتىرىپ, مەحانيزاتورلىقتى سەرىك ەتكەننەن بەرى ەڭبەكتىڭ بەل ورتاسىندامىن. بيىل 2 ميلليون پۇت التىن ءدان وندىرۋگە ءۇمىتتىمىز. وسى ماقسات ءۇشىن كۇش سالامىز. ويتكەنى, باستى بايلىعىمىز ەسەلەنگەن سايىن ءال-اۋقاتىمىز دا كوتەرىڭكى, – دەگەن قۋانبەك باتىربەكتىڭ ءسوزىن ارىپتەس قۇربىلارى قوستاپ, جاقسى نەسىبە جولىنداعى ىسكە جۇمىلا كىرىسكەندىكتەرىن جەتكىزدى.
جالپى پرجەۆال اۋىلىن قۇتتى مەكەن ەتكەن تۋىسقانداردىڭ قاي-قايسىسى دا بەلسەندى ءومىر ساپىندا. ديقاندار جۇبايلارىنىڭ 13 -ءى مەكتەپتە, 2-ءۋى فەلدشەرلىك پۋنكتتە, 4-ءۋى كلۋبتا, 2-ءۋى كىتاپحانادا جۇمىس ىستەيدى. كاسىپكەرلىكتى دوڭگەلەتۋشىلەر جانە بار. مۇنىڭ وزىنەن ورالماندار 30 وتباسىنىڭ ەكى مۇشەسى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلىپ وتىرعاندىعى بىلىنەدى. تۇراقتى كاسىپپەن قاتار كەزىندەگى 1 سيىر, 1 جىلقى, 5 قويدان وربىگەن ت ۇلىك تۇياعى ءار قورادا ايتارلىقتاي. 20 وتباسىنىڭ جۇردەك جەڭىل كولىكتەردىڭ تاڭداۋلىلارىن ءمىنىپ ءجۇرۋى بەرەكەلى تۇرمىستىڭ ايداي انىق بەلگىسى, ارينە.
ءسوز ورايىندا ىرىس قونعان, ءداۋلەتى نىعايعان اۋىلدىڭ ىنتىماعىن جاراستىرۋشى جان تۋرالى ايتىپ وتپەسكە بولمايدى. ال ونىڭ ەسىمى مەن ەڭبەگى الىسقا تانىمال. اۋدانداعى «امانتاۋ» كەڭشارىنىڭ ديرەكتورى, ۋاعىندا ءبايانولگەيدەن 10 وتباسىنى ءوزى بارىپ, كوشىرىپ اكەلگەن ول اعايىندارعا باۋىرمالدىق قاسيەتىنەن اينىماي كەلەدى. تۋىسقانداردىڭ ۇجىممەن ۇيىسقان بەرەكە-بىرلىگى ءبىر جاعىنان وسى ىقسان تاتتىباەۆتىڭ ازاماتتىق پارىزىنا ادالدىعىنا بايلانىستى دەسەك, ارتىق باعالاعاندىعىمىز بولماس. بۇل جۇرت پىكىرى ەكەنىن بىلەمىز.
ەلباسى قابىلداۋىندا بولىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىنداعى ىزدەنىستەر جونىندە ويىن بولىسكەن ونىڭ باسقارۋىنداعى «پرجەۆال» جشس ەگىن كولەمىن 30 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋشى ايماقتاعى بىردەن-ءبىر استىقتى شارۋاشىلىق رەتىندە ءمالىم. ميلليونەر شارۋاشىلىق دەۋگە بولادى. شىن مانىندە سولاي. قامباسى جىل سايىن 1 ميلليون پۇت سارى بيدايعا تولادى. ال جوعارىدا ديقان جىگىتتەر اتاعانداي, وسى كۇز جەمىسى 2 ميلليون پۇتقا جەتىپ قالۋى مۇمكىن. ءيا, ءساتىن سالعاي.
اڭساعان اتاقونىستا, وندا دا ءدال تورىندەگى, اسەم استانا ىرگەسىندەگى ەگىنى تەربەلگەن شاعىن اۋىلدا ارماندارىنا گۇل بىتكەن كەشەگى ورالماندار, بۇگىنگى وتانداستار تىنىس-تىرشىلىگى وسىنداي. اتا-انالارى باستاپ كەلىپ, قاسيەتتى مەكەنگە قوندىرعان كوبى تاۋەلسىز قازاقستانمەن قۇرداس. ەرتەڭىنە ۇمىتتەرى ءۇلكەن, اسقارالى اسۋلارعا جالىندى جاس بۋىن جەتىلگەنىنە قۋانادى جەرلەستەرى. ەلدەرىنىڭ ءوسىپ, كوركەيە بەرۋىنە وزىندىك ۇلەس قوسۋ ارقايسىسى بويىنداعى بيىك تالاپ. سودان ۇشقىنداعان قايرات پەن جىگەر مول استىق ءۇشىن كۇرەستى ەكپىندەتىپ جاتىر.
قاراعاندى وبلىسى,
نۇرا اۋدانى.
سۋرەتتە: ون بالالى بيجامال انا نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرىنىڭ ورتاسىندا.
