ەلدەر اراسىنداєى ىقپالداستىق الەۋەتى

گازەتتىڭ وتكەن نومىرىندە حابارلاعانىمىزداي, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ بريۋسسەلدەگى ساپارىنان كەيىن, لوندون مەن بەرلين قالالارىندا بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. ەرجان قازىحانوۆ ۇلى­­بري­تا­نيا استاناسى – لوندوندا الدىمەن تاياۋ شىعىستى رەتتەۋ ءجو­نىندەگى حالىقارالىق كۆارتەت­­­تىڭ ارنايى وكىلى, وسى ەلدىڭ بۇ­­رىنعى پرەمەر-ءمينيسترى توني بلەرمەن, «ستراتفور» كورپو­را­تسيا­سىنىڭ باس­شى­لا­رىمەن جانە لورد­تار پالا­تا­سىندا وسى ەلدىڭ ءبىر­قاتار بەلدى ساياساتكەرلەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى. قا­زاق­­­ستان ءمينيسترى, سون­داي-اق ءوزى­نىڭ بري­­­تان­دىق ارىپتەسى ۋيليام حەيگپەن كەزدەسۋى وسى كۇنگى ءىس-شارانىڭ ەڭ باس­­تىسى بولدى. ساۋدا-ەكو­­نو­مي­كالىق جانە گۋ­مانيتارلىق سالالار­داعى, پارلا­مەنتارالىق دەڭ­گەيدەگى ءوزارا ىق­پال­داستىق, حالىق­ارالىق سيپات­تا­عى كەڭ كولەمدى ماسەلەلەر بوي­ىن­شا استانا مەن لوندوننىڭ ۇستا­نىم­­دارىنىڭ ۇق­ساس­تىعىن اتاي كەلىپ, ەكى ەلدىڭ سىرتقى ساياسات ۆە­دوم­ستۆو­لارىنىڭ باسشى­لارى ەكى­جاقتى قارىم-قا­تى­ناس­تاردىڭ قا­زىرگى دا­مۋى دەڭگەيىنە شىنايى ري­زا­شى­­لىقتارىن ءبىلدىردى. سون­داي-اق, كەزدەسۋ بارى­سىندا تاراپتار ەكو­­نو­مي­­­كالىق سالاداعى ىن­تىماق­تاس­­­تىققا توقتالا وتىرىپ, ەكى ەلدىڭ ۇكىمەت­تەرى قابىلداعان داعدارىسقا قارسى شارالار ءجو­نىندە پىكىر الماستى. ەكى ەل ەكو­نوميكالارىنىڭ قيىلى­سۋىنىڭ قا­زىرگى جاعدايى ۇلى­بري­تانيانىڭ قازاقستان ەكو­نو­مي­كا­سى­نا ينۆەستيتسيا قۇيىپ وتىر­­عان جەتەكشى ينۆەستورلار قاتا­­­رىن­دا ساق­تالىپ قالۋى­نا مۇمكىندىك بەرۋدە, دەپ اتاپ ءوتتى وسى تۋرالى ەرجان قا­زىحانوۆ. قازاقستان سىرت­قى ىستەر ءمينيسترى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نا­­­زار­با­ەۆتىڭ ۇلىبري­تانيا پرەمەر-ءمينيسترى دەۆيد كە­مەرونعا ەكى­جاق­­تى قارىم-قاتىناس تاري­حىن­دا ال­عاش رەت قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلۋ جونىندە جول­داعان شاقى­رۋىن راستادى. بۇل ەكى جاقتىڭ پىكىرىنشە, ىنتىماقتاس­تىقتىڭ بارلىق سالالارىنا اي­تار­لىقتاي سەرپىلىس بەرەر ەدى. ال ءوز كەزەگىندە ۋيليام حەيگ ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونو­مي­كالىق ىق­پال­داستىقتىڭ زور الەۋەتى بار ەكە­نىن اتاي كەلىپ, لوندون بار ءمۇم­كىن­دىكتى تولىعىمەن قولدانۋعا ۇم­تى­لىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. تا­راپ­تاردىڭ اتاپ وتكەنىندەي, ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ دا­مۋى­نا اعىمداعى جىلدىڭ كۇزىندە استانا مەن لوندوندا قازاق­ستان­دىق-بريتاندىق ساۋدا-ونەركاسىپ­تىك كە­ڭە­سىنىڭ وتىرىسىن جانە قا­زاق­ستان­دىق دامۋ فورۋمىن وتكىزۋ اي­تارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزۋى قاجەت. بۇدان كەيىن ەكى مەملەكەتتىڭ مي­نيسترلەرى ساياسي جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق سالالارداعى بىرلەسكەن جوبالار شەڭبەرىندەگى جۇ­مىس­تىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدا قا­زاقستان مەن ۇلىبريتانيا ارا­سىن­داعى كە­لىسىمدىك-قۇقىقتىق با­زا­سىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىكتەرىن قا­راستىردى. تاراپ­تاردىڭ نازارىنان ەكى ەلدىڭ گۋماني­تار­لىق سالاداعى ىنتىماقتاستىعى دا تىس قالعان جوق. وسىعان باي­لا­نىستى ە.قازىحانوۆ پەن ۋ.حەيگ قا­زىرگى كۇننىڭ وزىندە بريتاندىق جو­عارى وقۋ ورىندارى قازاق­ستان­دىق ارىپتەستەرىمەن, سونىڭ ىشىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن تى­عىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ وت­ىر­عانىن جانە ۇلىبريتانيانىڭ «بولاشاق» باع­دار­لاماسى بوي­ىن­شا قازاقستاندىق ستۋدەنتتەردى قا­بىلداعان ءىرى رەتسيپيەنت ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ىن­تى­ماقتاستىقتى ءارى قاراي دامى­تۋ­دىڭ زور الەۋەتى بار ەكەنىنە ري­زاشىلىق ءبىلدىردى. كەزدەسۋ بارى­سىندا, سونداي-اق ەكى ەلدىڭ مينيسترلەرى جاھاندىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىمەن قوسا, قا­زىرگى زامانعى حالىقارالىق قا­تى­ناس­تاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بوي­ىنشا دا پىكىر الماستى. اڭگى­مەلەسۋشى تاراپتار ەكى ەلدىڭ يادرولىق قارۋ­سىز­دانۋ جانە ونى تاراتپاۋ جونىندەگى مىندەتتەر بويىنشا ءوزارا ىقپال­داس­تىقتى ودان ءارى نىعايتا بەرۋگە نىق سەنىمدە ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى. سول كۇنى لوندوندا ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قا­زىحانوۆ لوردتار پالاتاسىن­دا­عى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسىپ, ون­ىڭ بارىسىندا قازاقستان مەن ۇلىبري­تانيانىڭ ساياسي جانە ساۋ­دا-ەكونو­ميكالىق سالالارداعى ىن­تىماق­تاس­تىقتىڭ تەرەڭدەۋى جانە كەڭ اۋ­قىم­داعى حالىقارالىق ءما­سەلەلەر تال­قىعا سالىندى. وعان قاتىسۋشى­لار­دىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەن ە.قا­زىحانوۆ قازاقستان­نىڭ يىۇ ءتور­اعا­لىعىنداعى با­سىم­دىقتارىمەن تا­نىستىرىپ, ءوڭ­ىر­دەگى جاعدايعا قاتىس­تى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. بۇل باسقوسۋدا ين­ۆەس­تي­تسيا­لىق ىنتى­ماق­تاستىقتى دامى­تۋعا, قازاق­ستانداعى ىسكەرلىك كلي­ماتتى ودان ءارى جاقسارتۋعا, تەحنولوگيا سالا­سىن­داعى ءوزارا ىقپال­داستىق بولا­شاعىنا باسا نازار اۋدارىلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرت­قى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قا­زىحانوۆتىڭ بەرليندە گەرمانيا فە­دەراتيۆتىك رسەپۋبليكا­سى­نىڭ سىرت­قى ىستەر ءمينيسترى گيدو ۆەستەرۆەللەمەن كەزدەسۋى دە جەمىستى بولدى. تاراپتار ەكى ەلدىڭ دوستىق جانە ءوزارا سەنىمگە قۇ­رىل­عان قاتى­ناستارىنىڭ سوڭعى جىل­دارى جوعا­رى قارقىنمەن دا­مى­عانىن اتاپ ءوت­تى. ويتكەنى, قا­زاق­ستان ەۋروپا ودا­عى ءۇشىن ما­ڭىزدى ارىپتەس بولىپ سانالادى. گيدو ۆەستەرۆەللە ءوز سوزىندە ەكى ەل اراسىنداعى ىقپال­داس­تىق الە­ۋەتتى ارتتىرۋ ءۇشىن ءوزارا قارىم-قاتى­ناس­تاردى دامىتۋ ءوز دەڭ­گەي­ىندە ءجۇر­گى­زىلىپ كەلە جاتقا­نى­نا نازار اۋداردى. ونىڭ اتاپ ءوتۋ­ىن­شە, قازاقستانمەن اراداعى ارىپتەس­تىك, اسىرەسە, شيكىزات سەكتورىندا ەرەكشە ءرول اتقارىپ كەلەدى. «قا­زاق­ستان قۇقىقتىق جاعىنان سەنىمدى, ترانسپورەنتتى جانە ين­ۆەستيتسياعا وتە تارتىمدى. بۇل وتە ماڭىزدى. تەك قانا ەكو­نوميكا, سو­نىڭ ىشىندە شيكىزات سا­لاسىنداعى ارىپتەستىك قانا ەمەس, قازاقستان – گەرمانيا ۋني­ۆەرسيتەتى جوباسى ءبىلىم سالا­سىنداعى ىنتىماقتاستىققا جاقسى مىسال بو­لا الادى», دەدى گيدو ۆەس­تەرۆەل­لە. ول سونىمەن قاتار, وزدە­رىنىڭ دە وسى جوباعا ىنتا تا­ڭىتىپ, ون­ىڭ ناتيجەلى جۇزەگە اسا­تىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. ەرجان قازىحانوۆتىڭ ەۋرو­پا­عا, ونىڭ ىشىندە گەرمانياعا مينيستر رەتىندەگى جاساعان العاشقى ساپارى ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭ­دا قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىندا ايتارلىق­تاي كەلىسىمدىك-قۇقىقتىق بازا قا­لىپ­تاسقان. ەلىمىز قاۋىپسىزدىك سالا­سىندا ءوزارا ىقپالداستىقتى دامى­تۋعا ءمۇد­دە­لى. ءبىلىم بەرۋ, تەحنولوگيا, ينۆەستيتسيا, ساۋدا جانە ءما­دە­نيەت سالا­لارىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناس­تاردىڭ ورناۋى قازاقستاندا تۇ­رىپ جاتقان ەتنوستىق نەمىستەر ەلدەردى بايلانىستىرۋشى بولىپ وتىر. «ءبىز بۇل بايلانىستاردى وتە جوعارى باعالايمىز. بىلتىر گەرمانيا كانتسلەرى ا.مەركەل قازاق­ستان­عا ساپارمەن كەلدى. وسىنىڭ بارلىعى ەكى ەل اراسىنداعى ىنتى­ماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ ءناتي­جە­سى», دەدى ەرجان قازىحانوۆ. مينيستر بۇدان سوڭ ەلىمىزدىڭ 2020 جىلعا دەيىن ىشكى جالپى ءونىمىن ەكى ەسەگە دەيىن ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, 2015 جىلى جان باسىنا شاققانداعى تابىستى 15 مىڭ دول­لارعا جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ قوي­عاندىعىنان حاباردار ەتتى. بۇل جەردە گەرمانيانىڭ قولداۋى وتە ور­ىن­دى بولماق. سوندىقتان دا قا­زاق­ستان كەلەسى جىلدان باستاپ ۆيزالىق رەجىمدى وڭتايلى ەتۋدىڭ جولىن قاراستىرۋعا كىرىسكەلى وتىر. كەزدەسۋ كەزىندە تاراپتار اۋ­عانس­تان ماسەلەسىنە قاتىستى دا پىكىر الماستى. قازاقستان وسى ەلدەگى جاع­دايدىڭ تۇراقتانۋىنا, ەكو­نو­مي­كا­لىق جاعىنان ايىعۋىنا ءمۇد­دەلى ەل رەتىندە ەرجان قازىحانوۆ گەرما­نيا­لىق ارىپتەسىنىڭ وسى ءما­سە­لە­گە بايلانىستى كونفەرەن­تسيا­عا شاقى­رۋىن قابىل الدى. يسلام ىنتى­ماقتاستىق ۇيىمىنا توراعا رەتىندە ەلىمىز ەۋروپامەن, سونىڭ ىشىندە گەرمانيامەن ءوزارا ىق­پال­داساتىن بولادى. وسىلايشا مۇ­سىل­مان الەمى مەن باتىس ارا­سىن­داعى قارىم-قا­تىناستاردى نىعاي­تۋعا اتسالىسا­تىن­دىعىن ايتا كەلىپ, ە.قازىحانوۆ قازاقستان گەر­ما­نيانىڭ بۇۇ قاۋ­ىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى بولۋعا دەگەن ۇمتىلىسىنا قولداۋ بىلدىرەتىندىگىن اتادى. ءسوزىنىڭ سو­ڭىندا قا­زاقستان سىرتقى ساياسات ۆە­دوم­ستۆو­سىنىڭ باسشىسى ءوز ارىپتەسى گ.ۆەستەرۆەللەنى وزىنە ىڭعايلى كەز­دە قازاقستانعا ساپارمەن كەلىپ قاي­تۋعا شاقىردى. اسقار تۇراپباي ۇلى.