يننوۆاتسيالىق دامۋ بىلىكتىلىكتى قالايدى

ءبىزدىڭ كوپتەن بەرى ويلاس­تى­رىپ, بىرتىندەپ ىسكە اسىرا باس­تاعان يدەيامىزعا دەگەن سەنىم پرە­زيدەنتكە ەلدە ىسكە قوسىلعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق نى­سان­داردى كورسەتكەن تەلەكو­پىر­دەن كەيىن بۇرىنعىدان دا گورى نىعايا ءتۇستى. پرەزيدەنت الدىعا تا­عى ءبىر وتە ماڭىزدى مىندەت قوي­دى, ول – «فورسايت» تەحنو­لوگياسىنا (تۋرا ماعىناسىندا «ۋاقىتتان وزۋ» دەگەندى بىلدىرەدى) باعىتتالعان زەرتتەۋ ورتالىعىن قۇرۋ. مەملەكەتتىك باعدارلامالار­دىڭ ۇزاق مەرزىمدى سيپاتقا يە ەكەندىگى بەلگىلى, سوندىقتان ولار­دىڭ ناتيجەلەرى دە ءار جىلداردا كورىنىس بەرىپ وتىرادى. وعان مى­سال رەتىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جات­قان يندۋستريالىق-يننوۆا­تسيا­لىق دامۋ باعدارلاماسىن كەلتىرۋگە بولادى. مەملەكەت باسشىسى زەرتتەۋ ور­تالىعىنىڭ اتقاراتىن فۋنك­تسيا­لارىن دا اتاپ كورسەتتى. ولار­دىڭ قاتارىندا بولاشاعى بار جاڭا ونىمدەردى بولجاۋ, جاڭا ءونىم­دى وتكىزەتىن رىنوكتى, تۇتى­نۋ­شىلاردى, رىنوكتىڭ بولا­شا­عىن, الەۋەتىن, ءونىم ءوندىرۋدى ءتيىمدى مەڭگەرۋدىڭ جولدارىن (تەح­نو­لوگياسىن) انىقتاۋ سياقتى مىندەتتەر بار. بۇلاردىڭ كوپشىلىگى ماركەتينگتەن باستاۋ الادى. بىزدەر, ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى قازۇتۋ-دا مەنەدجمەنت ماگيسترى, يننوۆاتسيالىق دامۋدى ماركەتينگتىك باسقارۋ ماسەلەلەرىمەن كوپتەن بەرى اينالىسىپ كەلەمىز. ين­دۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باع­دارلاماسى قابىلدانعان كۇننەن باستاپ بىزدە ونى جۇزەگە اسىرۋداعى ماركەتينگتىڭ, اسىرەسە, ونەركاسىپتىك ماركەتينگتىڭ ما­ڭى­زى مەن ءرولى ءتۇرلى جاريا­لا­نىم­داردا, كوپتەگەن حالىقارالىق عى­لىمي كونفەرەنتسيالاردا, سيمپوزيۋمداردا كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ كەلەدى. باتىس ەلدەرىندە ونەركاسىپتىك ماركەتينگ قالىپتاسقان اكادە­ميا­لىق ءپان بولىپ تابىلادى. سوڭعى ونجىلدىقتا ونى تمد ەلدەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى دا وقىتا باستادى. قازۇتۋ قا­بىر­عاسىندا بۇل ءپان ەلەكتيۆتى (تاڭ­داۋلى) كۋرس رەتىندە  050511-«مار­كەتينگ» ما­مان­دىعىنىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتتەرىنە وقىتىلادى. ءبىز «ونەركاسىپتىك ماركەتينگ» اتتى ءبىرىنشى وقۋ قۇ­رالىن «ءبىلىم» باسپاسىنان 2004 جىلى رەسەي عالىمدارىمەن ءبىر جىلدا شىعاردىق. ءبىز كۋرستى ماز­مۇندىق جانە ساپالىق تۇرعىدان جاڭارتۋ پرينتسيپىنە جۇگىنە وتى­رىپ, وقۋلىققا ەكى جاڭا تاراۋ ەنگىزدىك. ولار «ساتىپ الۋ ماركەتينگى» جانە «يننوۆاتسيالىق ماركەتينگ» دەپ اتالادى. بۇل ورايدا ءبىز جاڭا جىكتەۋ كريتەريىن پاي­دا­لاندىق, ول – شارۋاشىلىق ءجۇر­گىزۋشى سۋبەكتىنىڭ فۋنكتسيا­سى. فۋنكتسيالىق باعىتى بويىن­شا كاسىپورىندار رىنوگىنىڭ (ونەر­كاسىپتىك رىنوك)  جابدىق­تاۋ­شى كا­سىپورىندار رىنوگى ءجا­نە تۇتىنۋ­شى كاسىپورىندار رىنوگى دەگەن ەكى ءتيپىن ءبولىپ كورسەتتىك. كەز كەلگەن شارۋاشىلىق ءجۇر­گىزۋشى سۋبەكتىنىڭ ءوزىنىڭ ناقتى قىزمەتىندە كاسىپورىندار رىنو­گى­نىڭ ەكى تۇرىمەن دە ىستەس بو­لاتىنى بەلگىلى. ايتالىق, جاب­دىقتاۋشىلار رىنوگىنان ءوندى­رى­سىن جۇرگىزۋگە قاجەتتى بارلىق رە­سۋرستاردى (شيكىزات, ماتەريالدار, تەحنيكا, ەنەرگيا قۋاتى, جۇ­مىس­شى-ماماندار) ساتىپ الادى دا, ءوزى­نىڭ وندىرگەن ءونىمىن تۇتىنۋ­شى­لار رىنوگىنا وتكىزەدى. «ونەر­كا­سىپ­تىك ماركەتينگ» اتالاتىن قول­دانىستاعى كۋرستاردا تەك تۇ­تىنۋشى كاسىپورىندار رىنوگى عانا قاراستىرىلادى, ول بايىرعى ماركەتينگتىڭ بەلگىلى ءبىر مودي­في­كاتسياسى بولىپ تابىلادى, ياع­ني بۇل جاي عانا وندىرىسكە ارنالعان تاۋارلار ماركەتينگى. بىزدەگى جاڭارتىلعان ءارى كە­ڭەي­تىلگەن «ونەركاسىپتىك ماركەتينگ» كۋرسىندا جابدىقتاۋ­شى­لار رىنوگىن زەرتتەۋ «ساتىپ الۋ ماركەتينگى» اتتى ءبولىمنىڭ ءپانى بولىپ تابىلادى دا, يننوۆا­تسيا­لىق دامۋ مەن تسيكلدىڭ بارلىق كە­زەڭ­دەرىن قوسا العانداعى ماسە­لە­لەرى مەن مىندەتتەرى «يننوۆا­تسيا­لىق ماركەتينگ» ءپانىن قۇرايدى. وندىرىلگەن تاۋاردىڭ ماركەتينگتىك كەشەنىن جانە تيىسىنشە ونى رىنوكتا جىلجىتۋ جانە وتكىزۋ ساياساتى مەن ستراتەگياسىن جاساۋ ءوندىرىستى-تەحنيكالىق تاۋارلار مار­كەتينگىنىڭ ءپانىن قاراستى­را­دى. قولدانىستاعى «ونەركىسىپتىك مار­كەتينگتىڭ» نەگىزگى ءمانى دە وسى. جاھاندانۋ,  ينتەگراتسيا جانە باسەكەنىڭ ورىستەۋى جا­ع­دايىندا رى­نوكتاردا تەك جو­عارى ساپالى ءارى باسەكەلەستىك قابىلەتكە يە تاۋار­لارعا عانا سۇرانىس تۋادى.  بۇگىن­گى تاڭدا كاسىپورىندار ءوز ءونىم­دەرى­نىڭ تولىقتاي ساپالى جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىنا ارقا سۇيەۋى ءتيىس, ال ونداي اۋقىمدى مىندەتتى جوعا­رى بىلىكتى, ينتەللەكتۋال-ماماندار عانا جۇزەگە اسىرا الادى. وسى تۇر­عىدان ءبىز­دىڭ ستۋدەنتتەرگە «ءونىم ساپا­سىن جانە باسە­كەلىك قابىلەتىن باسقا­رۋ», «تاۋار­لار­دى سەرتيفي­كاتتاۋ ءجا­نە سارالاۋ» سياقتى ەلەك­تيۆ­­تى كۋرس­تار وقىتى­لا­دى. سول سياق­تى «مەنەدجمەنت», «كا­سىپ­ورىن­دار ەكو­نو­ميكا­سى», «لوگيستيكا» جانە باس­قا دا وسى تۇر­عىلاس پاندەر ونەركاسىپ كا­سىپ­ورىن­دارى جۇمى­سىنا باعىتتالعان. قازاقستاننىڭ تەحنيكالىق كادر­­لار فلاگمانى بولىپ تابى­لاتىن  قازۇتۋ سونىمەن بىرگە ەلدىڭ ين­نوۆاتسيالىق دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا دايىن, قا­زىرگى زا­مانعى نا­رىق قىزمەتكەرلەرىن – مار­كە­تولوگتاردى دايارلاۋى سو­نىڭ اي­عاعى. بۇگىندە وقۋ ورنىن­دا ءبۇ­كىل ەكونوميكالىق مامان­دىق­تار بويىنشا كادرلار ءازىر­لەنەدى. سەيىتجان ساتىبالدى ۇلى, قازۇتۋ-دىڭ ماركەتينگ پروفەسسورى, ايگۇل بايىمبەتوۆا, اعا وقىتۋشى, ماگيستر. الماتى.