ساڭلاق

داڭقتى ۆولەيبولشى, باپكەر وكتيابر قىدىرباي ۇلى جارىلقاپوۆتىڭ تۋعانىنا – 80 جىل ءدال بۇگiنگi كۇنi ۆولەيبول ءدۇبiرi ەلi­مiزدiڭ حالقىن فۋتبولداي الابوتەن كۇيگە ءبو­لەي الماسا دا, وسى ونەردiڭ ارعى-بەرگi تا­ريحىنا, قازiرگi كۇيiنە جان اۋىرتاتىن جاندار از ەمەس. قازاقستان ەرلەر جانە ايەلدەر قۇراماسىنىڭ الەم چەمپيوناتتارىنا قاتى­سۋى دا بۇل سپورتتىڭ ەلىمىزدە جاقسى دامىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. ال اۋەدوپ ويى­نىن ۇناتاتىن جانكۇيەرلەر وكتيابر جا­رىل­قاپوۆ ەسiمiن ەستiسە, ەلەڭ ەتە قالارى دا كۇ­مانسiز. ويتكەنi, بۇگiنگi ۆولەيبولى­مىز­دىڭ تابىسىن سوناۋ 1950-1960 جىلدارى ءتۇر­­كiس­تان تۇلەگi وكتيابر قىدىرباي ۇلى قالاپ كەتتi. سوعىس كورگەن ۇرپاقتىڭ تاعدىر-تالا­­يىن باسىنان كەشiرگەن وكتيابر اعا 1931 جىلى 25 قازاندا تۋىپتى. ياعني, بيىل تiرi بولعاندا 80 جاسقا تولار ەدi. امال قانشا, قازاق سپورتىنىڭ جارىق جۇلدىزى اللادان ەمەس, ادامنان كەلگەن زاۋال زاردابىنان 38-اق جاسىندا باقيلىق بولدى. شىنى كەرەك, كەيiنگi ۇرپاق جارىلقاپوۆ ەسiمiنەن كوپ حابارسىز. سويتسە دە, بۇل ساڭ­لاقپەن كەزiندە بiرگە جۇرگەن, ءتالiمiن كورگەن جانداردى اڭگiمەگە تارتساڭ, وكتيابر ەسiمiن اۋىزعا العاندا ءبارiنiڭ ءجۇزi نۇرلانىپ, ەرەكشە شابىتتانىپ, سوزگە كiرiسەدi. بiزگە انىق بولعانى, وكتيابر قىدىرباي ۇلى – تالانتتى سپورتشى, بiلiكتi باپكەر, شەبەر ۇيىمداس­تى­رۋشى, ءوز ۇلتىن ەرەكشە سۇيگەن ارىس. ءوزiڭiز قاراڭىزشى, اۋىلدان الماتىعا كەلگەن جاس جiگiت ارادا ساناۋلى جىلدار وتكەندە ۆولەيبولدان قازاق جاستارى اراسىنان شىققان تۇڭ­عىش «كسرو سپورت شەبەرi» اتاندى, وداقتاعى ۇزدiك 24 ۆولەيبولشىنىڭ ساپىنا كiردi. ول كەزدە سپورت شەبەرi اتانۋ تۇرماق, ونى ويلاۋ­دىڭ ءوزi تالايعا ارمان ەدi. وك­تيابر جارىل­قاپوۆ وسى ارماندى جۇزەگە اسى­ردى, ءسويتiپ ارتتاعى iنiلەرiنە تاماشا جول اشتى. ءسويتىپ اسىل اعا الماتىنىڭ ءوز پەرزەنتتەرiنەن جا­ساقتالعان «بۋرەۆەستنيك» كومانداسىن قۇرىپ قانا قويماي, ونىڭ وداق­تىق, ەۋروپالىق دەڭ­گەيگە جەتۋiنە ءول­شەۋ­سiز ەڭبەك سiڭiردi. كەيiن قازاق كسر سپورت وداق­تارى مەن ۇيىمدارى وداعى كەڭەسi ءتورا­عا­سىنىڭ ورىنباسارى قىز­مە­تiندە جۇرگەندە دە جارىلقاپوۆتىڭ شاپا­عا­تىن بارلىق سپورت ءتۇرiنiڭ وكiلدەرi كوردi. وك­تيابر اعا 1962 جىلى «قازاق كسر-iنiڭ ەڭبەك سiڭiرگەن جات­تىقتىرۋشىسى», ال 1967 جىلى «كسرو ەڭ­بەك سiڭiرگەن جاتتىقتىرۋشىسى» قۇر­مەتتi اتاعىن الدى. شاكiرتتەرi دە ۇستا­زى­نىڭ جەڭiستi جولىنان تايعان جوق, «بۋرەۆەستنيك» ساپىنداعى «وكتيابرياتتار» الدىمەن 1969 جىلى كسرو چەمپيونى اتاعىن جەڭiپ الدى, ال 1970 جانە 1971 جىلدارى قاتارىنان ەۋروپا چەمپيوندارى كۋبوگىن يەلەندi. وكتيابر قىدىرباي ۇلىنىڭ ءومىر جو­لى­نا ءۇڭىلىپ كورەيىكشى. *   *   * بۇل سۇراققا جاۋاپتى ءبىز جازۋشى سەيداحمەت بەردىقۇلوۆتىڭ «قانات» حيكايا­تىن­داعى «الدىمەن سەنى قۇتتىقتار ەدىك» اتتى بولىمىنەن تابامىز. ءۇزىندىسىن وقيىق: ... «جاسىنان مالساق بالا اتا-بابانىڭ ونەرىن قۋماق ەدى. ون جىلدىقتى تاۋىسىپ, الماتىعا كەلدى. تۇڭعىش رەت تەاتر كوردى. تۇڭعىش رەت... ساناي بەرسە, كوپ-اق. تۇڭعىش رەت ۆولەيبول دەگەن ۇستىندەگى كۇپايكەمەن كيىپ-جارىپ كىرىسەتىن اۋىلداعى اياق-استى ويىن ەمەس, ونەر ەكەنىن سەزدى. مايكىلەرىنىڭ سىرتىندا قاداۋ-قاداۋ تسي­فر­­لارى بار ويىننىڭ ءبىر كەزەڭى بىتپەي, الاڭ­نان شىعىپ قالدى. نامىس كەرنەپ, كو­كى­رەكتەپ قايتا كىرىپ ەدى, توردىڭ ار جاعىنان زەڭبىرەك وعىنداي زۋلاي كەلگەن دوپ قولعا ءجون­دى ىلىكپەي, بەتالدى ۇشىپ جاتتى. تارس-تۇرس, تارس-تۇرس. باسى اينالدى. بۇل جولى ەش­كىم قۋ­مادى, ءوزى شىعىپ كەتتى الاڭنان. كوز الدى مۇنارتىپ, استىنداعى جەر كوشىپ جاتتى. ەكى قۇلاعى تارس بىتەلدى. جاتاق­حا­ناداعى توسەگىنە جەتۋگە اسىق بولدى... 1951 جىلى, ءسiرا, تۇڭعىش رەت بولسا كەرەك, «الماتىدا ۆولەيبول جارىسى بولادى ەكەن» دەگەن جارنامالار iلiندi. كسرو كۋ­بو­گىنىڭ ورتا ازيا ايماعىنداعى اقتىق اي­قا­سى. «دينامو» ستاديونىنا كەلۋشiلەر دە ەدا­ۋiر. جالپى, قازاقستان ۆولەيبول­شى­لارى­نىڭ جۇرت الدىندا بارىن كيiپ, بەلدەمشەسiن اسى­نىپ, شىنداپ شىققانى بۇل ساپار. ابى­روي­سىز­دىق اياق استىنان ەمەس پە؟! ەپتەپ ەل ارا­سىن­دا اتى ەستiلiپ جۇرگەن جiگiتتەر تاشكەنت ۆولەيبولشىلارىنان مىقتاپ تۇ­رىپ ۇتىل­­دى. جەڭiلگەن جۇرتتا نە كۇي بار؟! ستاديوننان تارقاعانداردىڭ ءبارi وقتى كوزدi قاداپ كەتiپ جاتىر (ول كەزدە ەل كوزiنەن تاسا كيiنۋ-جۋىنۋ بولمەسi بولماي­تىن). قاباعى قا­­تىڭقى توپ­تىڭ ورتاسىنان جى­رىلىپ شى­عىپ, بiر جiگiت اينالسوقتاپ كوپ تۇردى. ۆو­لەي­بول­شى­لار قى­زىل­شەكە بو­لىپ كەرiلدەسiپ, بiرiن-بiرi جەر تابانداتىپ بiتتi. ءجون-جونiنە كەتۋگە اي­نال­دى. الگi جiگiت تارتىنشاقتاپ كەلiپ, ۆولەيبول­شى­لار­دىڭ بiرiن جەڭiنەن تارتتى. – مەنi كوماندالارىڭىزعا قوسپاي­سىز­دار ما؟ – قوستىق دەلiك, نە بiلەسiڭ؟ – ۆولەيبول ويناي بiلەمiن. – قانشا جىل بولدى ويناعانىڭا؟ – بiر جىلدان استى. – ماسقارا مول ەكەن. ايتسە دە مىنا بiز­دiڭ توبىرىمىزعا ەلiمiزدiڭ استاناسىنان ات ارى­تىپ iزدەپ كەپ قوسىلماس ويىنشى. اتىڭ كiم؟ – اتىم – وكتيابر. – وكتيابر؟ – قازاقشاسى دا – وكتيابر. – جارايدى, بiزدiڭ كومانداعا وكتيابر شۇعىلاسى بولا عوي. كوماندا كەلەسi كۇنi جاتتىعۋعا جي­نال­­دى. ويىنشىلاردىڭ اڭدىعان-باققان­دا­رى – جاس جi­­گiتتiڭ قيمىلى. جاتتىعۋ سو­ڭىن­دا وي­ىن­شى­لار­­­دىڭ ءجۇزi جىلىپ سال­عان­داي بولدى. «دوپ وي­نا­عانىڭا قانشا جىل بولدى دەدiڭ سەن؟» بۇل جو­لى وسى تاڭ­دا­نۋ­دان باسقا تەرگەۋ بولعان جوق. ءسويتiپ, 1951 جىلى كۇلكiگە باي, مiنەزگە باي, ءدايiس قۋانىپ جۇرەتiن وكتيابر جا­رىل­قاپوۆ كەلەشەكتە قازاقستان ۆولەيبو­لى­نىڭ كوز قۋانىشى بولۋ ءۇشiن الاڭعا كەلدi. ونىڭ جانكەشتى جاتتىعۋلارىن كور­گەن­دە, نەبىر ەڭبەكقور سپورتشىنىڭ ءوزى جا­عاسىن ۇستادى. تاقتاي دۋالدىڭ ءتۇپ جاعىن الا دوپتى بار پارمەنىمەن سوعىپ, جەر باۋىرلاپ كەلە جاتقاندا اۋەلەتىپ الىپ كەتەتىن وك­تيابر. ءبىر ەمەس, بىرنەشە ءجۇز قاي­تالايتىن. وكتيابردىڭ قاقپان قۇرۋعا شىق­قان كەزىن كورسەڭىز! بۇگىنگى ەڭ زەرگەر ويىن­شىنىڭ ىشىندە دوپ توسقاۋىلدارىنا ودان اسارى كەم­دە-كەم». (س.بەردiقۇلوۆ. تاڭدا­ما­لى. ا: «جا­زۋشى», 1991, 61-62 بەتتەر). *   *   * وكتيابر قىدىرباي ۇلىنىڭ باپكەرلىگى دە اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمە. زامانداستارىنىڭ ەستەلىگىنە وي جۇگىرتسەك, جارىلقاپوۆ سپورت­تىڭ بۇ­قا­رالىق سيپاتى ۋاقىت وتە كەلە اسا جو­عا­رى بو­لاتىنىن سەزىنگەن سياقتى. 1950-60-70- جىل­دارى كسرو-دا سپورت كاسىپقويلىق دەڭ­گەيگە ەندى عانا كوتەرىلە باستادى. سول كەزدىڭ وزىندە وكتيابر اعا ءىرى تابىستارعا جەتۋ ءۇشىن سپورت­شى­نىڭ ءوزىن وسى كاسىپكە تولىقتاي ارناۋى قا­جەت ەكەنىن, جاتتىعۋلاردىڭ ءجيى جانە ينتەنسيۆ­تى بولۋى قاجەت ەكەنىن تولىق تۇسىنگەن. جارىل­قا­پوۆتىڭ داڭقتى شاكىرت­تە­رىنىڭ ءبىرى جانىبەك ساۋ­رانباەۆ ۇستازى جايلى بىلاي دەپ ەسكە الادى: – «بۋرەۆەستنيكتi» قۇرىپ, وداقتىق, حا­لىق­ارالىق دەڭگەيگە جەتەلەگەن – وكتيابر جا­رىلقاپوۆ. ول ءوز ويىن ءتاسiلi بار, ەشبiر كو­مان­داعا ۇقسامايتىن, ەشبiر كوماندانىڭ ورنەگiن قايتالامايتىن كوماندا قۇرۋدى وي­لادى. ارادا 40 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتi عوي, مەن قازiر دە ويلانىپ وتىرىپ, وكتيابر قى­دىرباي ۇلىنىڭ تالانتتى تاڭداۋداعى تا­ل­عامىنا تاڭ قالامىن. ول ءاربiر ويىنشىنىڭ كوزگە كورiنبەيتiن, كو­ڭiلمەن عانا تۇيسiنۋگە بولاتىن دارىنىن ءدال اڭعارا بiلدi. ءايت­پەسە, «بۋرەۆەستنيككە» كەلگەن ءار ويىنشى ءار­تۇرلi بولاتىن, بiر-بiرiنە مۇلدە ۇقساماي­تىن. بiراق بiز الاڭدا جۇ­مىل­عان جۇدى­رىق­تاي قيمىل­داي­تىنبىز. باپ­كە­رi­مiزدiڭ باس­تا­ما­سىمەن بiز العاش اپتاسىنا ءۇش رەت, سوسىن ءتورت, التى, سەگiز, ون رەت جاتتىعاتىن بول­دىق. ول كەزدە ەشكiم مۇنداي جاتتىعۋ ءادiسiن قول­دانبايتىن. وكتيابر قىدىرباي ۇلى ۋا­قى­­تى­نان وزىپ تۋ­عان جان ەدi. ول كiسiنiڭ تۇسىندا «بۋرەۆەستنيكتە» قازاق بالالارى كوپ بولدى. زاڭعار ءجار­كەشەۆ, مارات ءما­دەنوۆ, جانىبەك ساۋرانباەۆ, ەڭسەبەك يمان­عاليەۆ... ۇستا­زى­مىز جاستىعىنا قاراماي, بiزدiڭ قامقور اكە­مiزدەي ەدi. ءوز ارامىزدا «پاپا» دەيتiنبiز. 1969 جى­لى تۇڭعىش رەت كسرو چەمپيونى اتا­عىن جە­ڭiپ الدىق. سول جىلى وكتيابر جا­رىل­قاپوۆ دۇنيەدەن وزدى. بۇل كەزدە ول كiسi سپورت كو­مي­تەتi باس­شى­سىنىڭ ورىن­با­سارى بولىپ قىز­­مەت iستەيتiن. ونىڭ باستاعان iسiن ءشا­كiرت­تەرi, الدىمەن مارات مادەنوۆ, بiر جىلدان كەيiن زاڭعار جاركەشەۆ جالعاس­تىرىپ اكەتتi. *   *   * ومiرزاق جولىمبەتوۆ, سپورت جۋرناليسi: – وكتيابر جارىلقاپوۆ سپورتشى رەتiن­دە دە, ۇيىمداستىرۋشى رەتiندە دە وتە مىق­تى ادام ەدi. ءوزi – تۇركiستاننىڭ پەرزەنتi. قا­زiرگi ساتتار ەرۋباەۆ اتىنداعى ورتا مەك­تەپتi, سول كەزدەگi تەمiر جول مەكتەبiن بi­تiر­گەن. كورەر كوزگە سۇيكiمدi, كەلبەتتi كiسi ەدi. بويى شامامەن 185-186 سم, سالماعى 80-85 كيلو, سىم­بات­تى بولاتىن. 38-اق جاسىندا ءدۇ­نيەدەن وزدى... مەن وكتيابر قىدىرباي ۇلىمەن قىزمەت بارىسىندا كوپ كەزدەستiم. كورگەن سايىن كi­سi­لiگiنە, كiشiلiگiنە, ادامگەرشiلiگiنە, پارا­سا­تىنا ءتانتi بولاتىنمىن. ول ءوز iسiنiڭ بiلگiرi ەدi. 1967 جىلى ماسكەۋدە كسرو حالىق­تا­رى­نىڭ IV سپارتاكياداسى ءوتتi. ول كەزدە جا­رىلقاپوۆ – رەسپۋبليكالىق سپورت كوميتەتi باسشىنىڭ ورىنباسارى. جارىس سپورتتىڭ 25-26 تۇرiنەن ءوتiپ جاتتى. كۇن سايىن باع­دار­لاماعا سايكەس جارىستار كەش اياقتالسا دا, و.قىدىرباي ۇلى تۇنگi 1-2-لەردە جاتتىق­تىرۋشىلارمەن جينالىس وتكiزەتiن. سپورت كوميتەتiنiڭ سول كەزدەگi باسشىسى قاركەن احمەتوۆ ەدi, ول كiسi ءوزi سپورتشى بولماعان, سوندىقتان سپورتتىڭ iشكi استارىن بiلە بەر­مەيتiن-دi, نەگiزiنەن ۇيىمداستىرۋ شارۋا­لا­رىن موينىنا الاتىن. سونداي جينالىس­تار­دىڭ بiرiندە ق.احمەتوۆ وكتيابردiڭ سوزiنە جيi ارالاسىپ, «انانى ءۇيتۋ كەرەك, مىنانى ءبۇيتۋ كەرەك» دەپ بۇيiردەن قوسىلا بەردi. اقىرىندا ونى وكتيابر اعا توقتاتتى. «سiز يدەولوگسىز. سپورتشىلارعا رۋحاني دەم بەر­سەڭiز دە جەتەدi. بۇل ارادا دەماگوگيانىڭ كە­رەگi جوق. سپورتتا تابىسقا جەتۋ ءۇشiن ناقتى نارسەلەر ايتۋ كەرەك, ناقتى قاتەنi كورسەتۋ كەرەك», دەدi. بايقاۋىمىزشا, وكتيابردiڭ بەتiنە ەشكiم قارسى كەلمەيتiن. ابزال ازامات ءوز ۇلتىن ەرەكشە سۇيەتiن ەدi. ونىڭ باسشىلىعىمەن ۆولەيبولعا, جال­پى سپورتقا قازاق جاستارى كوپتەپ تارتىلدى. ز.جاركەشەۆ, م.مادەنوۆ, ە.يمانعاليەۆ, ج.ساۋرانباەۆ, ا.سۇلتانوۆ, ت.احمەتجانوۆ سي­ياق­تى جارىلقاپوۆتىڭ شاكiرتتەرi كەيiن ۆو­لەيبولىمىزدىڭ تۋىن كوككە كوتەردi. وك­تيابر تالانتتاردى تاپ باسىپ تاني بiلەتiن. اتى اڭىزعا اينالعان ۆالەري كراۆچەنكونى سپارتاكيادادا تاجiك كومانداسىنان كورiپ قالىپ, الماتىعا شاقىردى, ونى جوعارى دەڭگەيگە كوتەردi. ەكi دۇركiن وليمپيادا چەم­پيونى نينا سمولەەۆانى وسiرگەن دە – وك­تيابر قىدىرباي ۇلى. وكتيابر نينانى ەرلەرمەن قاتار جاتتىقتىراتىن. الماتى­داعى قازiرگi «سپارتاك» ستاديونىنىڭ ماڭىن­داعى ۆەلوترەكتiڭ ورنىندا بۇرىن 3-4 ۆولەيبول الاڭى بار بولاتىن. وكتيابر سوندا سمولە­ە­ۆا­نى جiگiتتەرگە قارسى ويناتىپ, شەبەرلiگiن شىڭدايتىن. ناتيجەسiندە نينا سپورتتا وراسان تابىستارعا قول جەتكiزدi. حالىق سۇيگەن ادامنىڭ ءولiمi ءبارiمiزدiڭ قابىرعامىزدى قايىستىردى. 1967 جىلى سەمەيدە اشىق يادرولىق سىناق ءوتiپ, سوعان ور­تالىق كوميتەت ارنايى بريگادا ۇيىمداس­تىر­دى. ول كەزدە د.قوناەۆ ەڭبەك دەمالى­سىن­دا ەدi, ونىڭ ورىنباسارى تيتوۆ دەگەن كiسi بريگادا قۇرامىنا سول كەزدەگi دوسااف باستىعى ك.بوشاەۆتى, كومسومول باسشىسى تسارەۆتi, سپورت كوميتەتi باسشىسىنىڭ ورىن­باسارى جارىلقاپوۆتى قوسىپتى. ادەيi قوسقان بولار, مۇمكiن... ارادا ەكi جىل وتەر-وتپەستە وكتيابر قىدىرباي ۇلى اق قان اۋرۋىنا شالدىعىپ, ومiردەن وزدى... *   *   * وكتيابر اعا تۋرالى داڭقتى ۆولەي­بول­شى نيكولاي روگوزين بىلاي دەيدى: – ءيا, وكتيابر قىدىرباي ۇلىنىڭ داڭق­تى سپورتشى, بiلiكتi باپكەر, ناعىز ازامات ەكە­نiنە داۋ جوق. ەشقاشان ەڭسەسiن ءتۇسiر­مەي­تiن, ءۇمiت ۇزبەيتiن اسىل ادام ەدi. بiراق مەن ول كiسiنiڭ سپورتشىلىعىنان گورi, ۇيىم­داس­تى­رۋشى­لى­عى­نا قاتىستى ەستەلiك ايتسام دەيمiن. ول كەزدە «سپارتاك» ستاديونىنىڭ اي­نا­لاسىندا گيمناستيكا الاڭى, كۇرەس الاڭى اشىق بولۋشى ەدi. ۆولەيبول الاڭدارى دا جەتكiلiكتi بولاتىن. ماڭىنان قالا اللەياسى وتەتiن. ستاديوننان ءسال اۋلاقتا سىراحانا تۇرۋشى ەدi. ول كەزدە قالادا سىراحانا سيرەك, جۇرت كوبiنەسە «سپارتاكقا» اعىلۋشى ەدi. سوندا ولار جولاي ستاديوندا جاتتىعىپ جۇرگەندەردi قىزىقتاپ, وزدەرi دە ويناپ كەتكەنiن بiلمەي قالاتىن. بiرتە-بiرتە جۇرت سىراحاناعا ەمەس, بiزدiڭ جاتتىعۋىمىزدى كورۋگە كەلەتiن بولدى. سونداي كۇندەردiڭ بiرiندە وكتيابر (بiر قىزىعى, ول بiزگە اتىن اتاتاتىن, اكەسiنiڭ اتىنىڭ كiم ەكەنiن دە بiلمەيتiنبiز) جاتتىعۋدى تاماشالاپ وتىر­عان, بايسالدى كيiنگەن ادامدى كورەدi. ونى­مەن جاقىنىراق تانىسادى. سويتسە, ول ور­تالىق كوميتەتتiڭ قارجى جونiندەگi باسقار­ماسىنىڭ ءبولiم باستىعى سەمەن الەكساندروۆيچ پاك دەگەن كiسi ەكەن. وكتيابر وسى پاك ارقىلى قوناەۆتىڭ كومەكشىسى دۇيسەتاي بەكەجانوۆپەن تانىسىپ, اقىرىن-اقىرىن سپورتقا دەمەۋشiلiككە تارتا باستايدى. ودان بiزدiڭ «بۋرەۆەستنيك» جامان بولعان جوق. قازiرگi تiلمەن ايتقاندا, وكتيابر قىدىر­باي­ ۇلى تاماشا مەنەدجەر ەدi. قازiر عوي, ءاربiر قالا باسشىلىعى, وبلىس باسشىلىعى وزدەرiنە تيەسiلi كوماندالارعا قارجىلاي, باسقا دا كومەك كورسەتiپ جاتادى. بۇل ءداس­تۇر­گە اينالىپ كەتتi. ال ەلiمiزدە وسى ءداس­تۇر­دi العاش باستاعان و.جارىلقاپوۆ ەدi. وكتيابر – مەنiڭ سپورتتاعى باعىمدى اشقان كiسi. ول كiسi مينيستردiڭ ورىنباسارى بولىپ جۇرگەندە دە ءوزiنiڭ اڭقىلداق, اقجار­قىن قالپىنان تانعان جوق. 1967 جىلى ال­ما­تىدا كسرو بiرiنشiلiگiنiڭ I تۋرى ءوتتi. مەن 17 جاستامىن, جiگەر دەگەن اسىپ-توگiلiپ تۇر. بi­راق باپكەرiمiز زاڭعار جاركەشەۆ وي­ىنعا 6 ويىنشىنى قوسسا, ولاردى ەش الماس­تىر­ماي-اق اياقتاۋدى ءتاۋiر كورەدi. مەنiڭ الاڭعا شىققىم-اق كەلiپ وتىر. بiر كەزدە قاراسام, قاسىمىزدا وكتيابر تۇر ەكەن. «ءجار­كەشەۆكە ايتشى, مەنi الاڭعا شى­عار­سىن», دەدiم ءوتiنiپ. وكتيابر – مينيستردiڭ ورىنباسارى, لاۋا­زى­مىن كولدەنەڭ تارتىپ, جاركەشەۆكە «اۋىس­تىر» دەي سالسا دا ەشكiم جازعىرماس ەدi. بiراق ول باسقا ايلا تاپتى. ورنىنان تۇرا قالىپ: «ۋ ناس زامەنا, زامەنا!» – دەپ ايعاي سالدى. جاركەشەۆ تۇك ءتۇ­سiن­بەي قالدى. وكتيابر ونىڭ قاسىنا جەدەل­دەتiپ بارىپ: «روگوزيندi ساۋ­ران­باەۆتiڭ ور­نى­نا شىعار, بويى ۇزىن, توس­قاۋىل قويۋعا جاقسى», دەدi. ۆولەيبول ەرە­جەسi بويىنشا ويىنشى تەز اۋىسۋى كەرەك. ءجار­كەشەۆ مەنi الاڭعا: «بۇلتالاقتاپ كوزگە تۇسە بەرمەي, تىنىش تۇر انا بۇرىشتا», دەپ جiبەر­دi. وكتيابردiڭ وسى تاپقىرلىعى مەن ءۇشiن جامان بولعان جوق, بiرتە-بiرتە ناعىز دودا رۋ­حىن سەزiنiپ, ساقا سپورتشىعا اينالا بەر­دiم. وكi­نiشكە قاراي, وكتيابر قىدىرباي ۇلى ءوز «بۋ­رەۆەستنيگiنiڭ» كسرو چەمپيونى اتا­نۋى­نا نەبارى 29 كۇن قالعاندا كوز جۇمدى... P.S. قازاق سپورتىنىڭ جارىق جۇلدىزى وكتيابر جارىلقاپوۆ اتىندا ەلىمىزدە بىردە-ءبىر سپورت مەكتەبى, ۇلكەن قالالاردا كوشە اتا­ۋى, جالپى كوزگە ىلىگەتىن ەشتەڭە جوق. قا­زاق ۇلت­تىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سپورت زا­لى عانا داڭقتى ۆولەيبولشىنىڭ ەسىمىن وسى­دان 5 جىل بۇرىن العان. 80 جىلدىق مە­رەي­تو­يىنا قارسى وسى ولقىلىقتىڭ ورنى تول­­تى­رىلسا, ءجون بولار ەدى. تۋعان جەرى ءتۇر­كىس­تان قالاسىندا, وسكەن جەرى الماتىدا وك­تيابر ەسىمىن مەكتەپتەرگە, كوشەلەرگە بەرسە, قازاق سپورتىنىڭ تاريحىنا زور قۇرمەت بولار ەدى. ەسەي جەڭIس ۇلى, جۋرناليست.