«كولىكتەر» قازاقشا سويلەدى

سەنبى كۇنى استانادا «كەرۋەن» ويىن-ساۋىق ورتالىعىندا قازاق تىلىنە دۋبلياجدالعان العاشقى گولليۆۋدتىق جوبا «كولىكتەر-2» انيماتسيالىق ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ونى ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنەن ەكى جۇزگە جۋىق جاسوسپىرىمدەر كەلىپ تاماشالادى. اتالمىش شاراعا مادەنيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد قاتىستى. انا تىلىمىزدە بالالارعا ار­نالعان بازارلىقتى ۇسىنار ال­دىندا مىنبەگە شىققان جوبا باستاماشىسى جانە يدەيا اۆ­تو­رى, «بولاشاق» قاۋىمداستىعى كەڭەسىنىڭ توراعاسى باۋىرجان بايبەك ەلباسى ن.­ا.نا­زار­باەۆ­تىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. وندا بىلاي دەلىنگەن: «قادىرلى كورەرمەن! قىم­باتتى بالعىن, بۇلدىرشىندەر! بۇگىن الەم بالالارىنىڭ ور­تاق كوزايىمىنا اينالعان گول­ليۆۋدتىق مۋلتفيلم ال­عاش رەت قازاق تىلىندە ءسوي­لەيدى. سوندىقتان, «ۋولت ديسنەي» كومپانياسىنىڭ «كولىكتەر – 2» ءمۋلتفيلمىنىڭ بۇگىنگى تۇڭ­عىش كورسەتىلىمىن مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ اياسىن دامىتۋ ىسىندە ۇلكەن وقيعا دەپ بىلەمىن. مەملەكەتتىك ءتىل – ۇلىستى ۇيىستىراتىن نەگىزگى ۇستىن­دار­دىڭ ءبىرى. سوندىقتان, ونى بۇگىنگى جاس ۇرپاق ەركىن مەڭگەرۋى ءتيىس. ءتىل بالا جاستان بويعا تە­رەڭ سىڭەدى. وسىعان بايلانىستى, ءبىز «بالاپان» باعدارلاماسىن قا­بىلداپ, بۇلدىرشىندەرگە ارنالعان جاڭا تەلەارنا اشىلدى. قازاق ءتىلى – تامىرىن تەرەڭگە تارتقان ەرەكشە باي, كوركەم ءتىل. ول بۇگىندە جان-جاقتى دامىپ, حالىقارالىق تىلگە اينالۋ ۇستىندە. بۇگىنگى وقيعا دا سونىڭ ءبىر ايعاعى. مەن «بولاشاق» قاۋىم­داس­تىعى, «مەلومان» كومپانياسى جانە «التىن قىران» كور­پو­را­تسياسىنىڭ بىرلەسكەن بۇل جوباسى قازاق ءتىلىنىڭ دامۋىنا قوسىلعان ەلەۋلى ۇلەس دەپ بىلەمىن. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىل­دى­عىن­دا بالعىندارعا وسىنداي تارتۋ جاساپ, بۇلدىرشىندەرگە ەرەكشە قۋانىش سىيلاعان بارشاعا العىس ايتامىن. بۇل باستاما الداعى ۋاقىت­تا دا جالعاسىن تاۋىپ, جاس ۇرپاق يگىلىگىنە جاراي بەرەدى دەپ سەنەمىن. بالالارىمىزدىڭ رۋحاني ازى­عى­نا اينالار تۋىندىلار كوبەيە بەرسىن! نۇرسۇلتان نازارباەۆ, 11 ماۋسىم, 2011 جىل». ەلدەگى قاي ىسكە دە باس­تا­ما­شىل بولىپ جاتقان «بو­لاشاق» قاۋىمداستىعى ەكەنى جوعارىدا ايتىلدى. ءيا, ونىڭ   ستيپەن­ديات­تارى مەملەكەت باس­­شى­سى­نىڭ قولداۋىمەن 1994 جىلدان باستاپ شەت ەلدەردە وقىپ, بىرنەشە ءتىلدى مەڭگەرگەن ماماندار. سونىڭ ناقتى كورىنىسى  مىنا «ۋولت ديسنەي»  كومپا­نياسى  تۋىن­دى­سىن ولاردىڭ  قا­زاقشا ءسوي­لەتۋى دەر ەدىك. سونىمەن قا­تار بۇل جوبا «بولاشاق» ءتۇ­لەكتەرىنىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا سىيى ەكەنىن دە ايتا كەتكەن ابزال. مۇنان كەيىن تۋىندىنىڭ قازاق دۋبلياجىنىڭ رەجيسسەرى ايجان جام­شيتوۆا: «ءبىزدىڭ مەملەكەت قازاق ءتىلىن وركەندەتۋگە بارىنشا جاعداي جاساپ وتىر. راسىندا, قاراپ وتىر­ساق بىزدە دەمەۋشى دە بار, قول­داي­تىن  «بولاشاق» قاۋىمداستىعى دا بار. مىنە, مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ءوزى دە كەلىپ وتىر. مۇنىڭ بارلىعى دا, ارينە, شىعارماشىلىق توپ وكىل­دەرىنە سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز. «ۋولت ديسنەي» كورەرمەندەرگە ۇناۋ ءۇشىن سونداي كەرەمەت مۋلت­فيلمدەر شىعارىپ جاتىر. ەندى ءبارى ءوزىمىزدىڭ قولىمىزدا. سونى قازاق تىلىنە جاقسىلاپ اۋدارىپ, كينوتەاترلاردا كورەرمەندەر تولىپ وتىرىپ وسى مۋلتفيلمدەردى كور­سە, ول ءبىز ءۇشىن ۇلكەن باقىت دەپ بىلەمىز», دەدى. انا تىلىندە ءمۋلتفيلمدى تا­ما­شالاۋعا كەلگەن بالعىنداردىڭ قۋانىشتارىندا شەك جوق. قويى­لىم اياقتالىسىمەن ءبىر-بىرىنە ءىش­ىن­دەگى قىزىق وقيعالاردى ايتىپ مارە-سارە كۇي كەشىپ جاتتى. سو­نى­مەن بىرگە, ولار وزدەرىنە ارنايى داي­ىندالعان سىي-سىياپاتتان دا كەن­دە بولعان جوق. استانالىق بال­دىرعان نۇرتاس جاركەشەۆ «كو­لىكتەر-2» مۋلتفيلمىنەن ەرەكشە اسەر العانىن ايتا كەلە, ونى بارلىق بالالار كورسە ەكەن دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. جالپى «ۋولت ديسنەي» الەمدىك كينوستۋدياسى ءوز جوبالارىندا وت­باسىلىق قۇندىلىقتاردى, قارا­پايىمدىلىقتى ناسيحاتتايدى. سون­داي-اق بۇل كومپانيا وسىعان دەيىن 38 تىلدە دۋبلياج جاساعان ەكەن. ال قازاق ءتىلى سايكەسىنشە رەسمي تۇردە 39-شى ءتىل بولىپ وتىر. تۇركى الەمىنىڭ ىشىندە «ۋولت ديسنەي» ونىمدەرى بۇعان دەيىن تۇرىك تىلىندە عانا دۋبلياج جاسالعان كورىنەدى. تۇساۋكەسەردەن ءبىر كۇن بۇرىن جۋرناليستەرمەن ءباسپاسوز ءماسلي­حاتىن وتكىزگەن شىعارماشىلىق توپ وكىلدەرى ونىڭ شىعۋ بارىسى جا­يىنان ءبىراز ماعلۇماتتار بەر­گەن-ءدى. جوبانىڭ قولعا الىنعا­نىنا ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت وتكەن ەكەن, ال سوڭعى جارتى جىل ىشىندە داۋىستار جازىلىپ دۋبلياجدا­نىپ­تى. «ۋولت ديسنەي كومپاني تمد» باس دي­رەكتورى مارينا جيگالوۆا-وزكان ءوز ونىمدەرىن قازاق تىلىندە ۇسىنۋ اتالمىش كومپانياداعى بي­ىلعى جىلدىڭ ەرەكشە وقيعاسى ەكەنىن ايتا كەلە: «ءبىز كەيىپكەرلەرى ءتۇرلى تىلدە سويلەيتىن الەمدەگى كوشباسشى كينوكومپانيامىز. قا­­زاق تىلىندە شىعارىلعان جاڭا نۇس­­قاعا دا باسقا تىلدەرگە قوياتىن تا­لاپتاردى قوي­دىق. ءفيلمدى جا­رىق­قا شىعارۋ ماق­ساتىندا وتە جاقسى جۇمىس توبى قۇرىلدى. وندا اقش, رەسەي, ۇلى­بريتانيا, قا­زاقستان وكىلدەرى جو­بانى ءجۇ­زە­گە اسىرۋ بويىنشا ءبىرتالاي ەڭ­بەك­­تەندى. تۋىندىنى ءوز تىلىندە تاما­شالاعان كورەرمەندەردىڭ قۋا­نىشى بىزگە دە ورتاق», دەدى ول. «مەلومەن حوۋم ۆيدەو» اتقا­رۋ­شى دي­رەك­تورى ۆاديم گولەنكو بولسا, «كولىكتەردىڭ» العاشقى ءبو­لىمى ءبىر جىل بۇرىن شىعىپ, ەكىنشى ءبو­لى­مىن كۇتىپ جۇرگەن­دىك­تە­رىن ايتا كەلە: «قاتتى قوبال­جۋ­دا­مىز. ايتسە دە بالالارعا ۇنايدى دەگەن سەنىمدەمىز. ويتكەنى بۇل ءفيلمدى دۋب­لياجداۋ بارىسىندا كوپ­تەگەن ادام­دار تەر توكتى», دەدى. دۋبلياج جاساۋ كەزىندە 30-دان استام جەكە داۋىس قولدانىلىپتى. جازۋ ۇدەرىسى الماتىداعى «ۋولت ديس­نەي كومپاني تمد» كومپانيا­سىنىڭ «سينەما تون پروداكشن» ستۋ­دياسىندا جازىلىپ, سوڭعى مونتاج لوندونداعى «Shepperton» ستۋ­ديا­سىن­دا جاسالىپتى. «كولىكتەر-2» ءمۋلتفيلمىنىڭ كەيىپكەرلەرىن قا­زاقشا دىبىستاعاندار قاتارىندا باقىتجان الپەيىسوۆ, كۇنسۇلۋ شاياحمەتوۆا, داۋلەت ابدىعاپاروۆ, نى­شانبەك جۇباناەۆ جانە ازامات قا­ناپياەۆ بار. ءمۋلتفيلمدى شى­عا­رۋ­شىلارعا, اسىرەسە, قاناپياەۆ دى­بىس­تاعان مەتر ەرەكشە ۇناعان كو­رىنەدى. «ءبىز ەستىپ كورگەن مەتر­دىڭ ەڭ ۇزدىكتەرىنىڭ ءبىرى», دەگەندى ايتادى ولار. بۇل جوباعا «التىن قىران» قورىنان بولىنگەن دەمەۋشىلىك قارا­جاتتىڭ كولەمى 16-17 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى. انيما­تسيا­لىق وسى تۋ­ىن­دى 23 ماۋسىمدا ەلىمىزدىڭ 43 كي­نو­تەاترىندا قاتار كورسەتىلمەك. ءيا, ەلىمىزدىڭ ەرتەڭگى بولاشاعى كەيىنگى بۋىن ۇرپاق دەسەك, ولاردىڭ انا تىلىندە وزدەرىنە ارنالعان تۋ­ىندىنى تۇشىنا كورۋلەرى ءۇشىن جا­سالىپ جاتقان وسىنداي قادام­دار تەك قۇپتاۋدان تۇرادى. بالعىن­دارىمىزدىڭ قازاقشا ويلاپ, قا­زاق­شا سويلەۋلەرى ءۇشىن ولاردىڭ سۇيىكتى مۋلتفيلمدەرىن انا تىلىندە اۋىق-اۋىق نازارلارىنا ۇسىنىپ تۇرعاننان ۇتارىمىز كوپ. ۇرپاق ءۇشىن جاسالعان يگى جۇمىستار ەش­قاشاندا ءوز ماڭىزىن جويماق ەمەس. اتالعان تۋىندىنى تاماشالا­عان­دا­عى وي ءبىزدى وسىعان جەتەلەدى. ءابدىراحمان قىدىربەك,  ۆەنەرا تۇگەلباي.