تاتۋلىق – باستى قۇندىلىق

سارىتوعاي اۋىلىندا تاتۋ-ءتاتتى تۇراتىن ون ءبىر ۇلتتىڭ وكىلى وسى قاعيدانى بەرىك ۇستانادى ماحامبەت اۋدانىندا سارىتوعاي دەگەن اۋىل بار. جانىندا سىلاڭ قاعىپ جايىق وزەنى اعىپ جاتىر. وسى اۋىلدىڭ تۇسىنان ەكى عاسىردان استام بۇرىن يساتاي-ماحامبەت باتىرلار باستاعان ساربازدار قىستا جايىق وزەنىنىڭ مۇزىنا كيىز توسەپ وتكەن. ۇرپاقتان-ۇرپاققا كونەكوز قاريالاردىڭ اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمەلەرىمەن جەتكەن سول جەرگە بەلگى ورناتىلىپتى. تاريحي ورىن ەكەنى وسىلاي عاسىردان-عاسىرعا جالعاسا بەرەدى. باتىر بابالاردىڭ مۇزدان وتكەن جەرىنە اۋىل ادامدارى بالالارىن ەرتىپ ءجيى كەلەدى. تەك قازاقتار ەمەس, وزگە ۇلت وكىلدەرى دە جەر تاريحىنا قانىعۋدان باس تارتپايدى. وزگە ۇلت دەمەكشى, سارىتوعايدا ءبىر ەمەس, ون ءبىر ۇلتتىڭ وكىلى تۇرادى. ورىس پەن كارىس تە, نەمىس پەن گرەك تە, باشقۇرت پەن بولگار دا, تاتار مەن ۆەنگر دە, كاباردين-بالكار دا قازاق حالقىمەن بىتە قاينا­سىپ, ارالاس-قۇرالاس تۇرىپ جاتىر. ورىس وتباسىلارىنا جيەن بولىپ كەلەتىن ءبىر-بىردەن كىشكەنتاي يتاليان جانە تۇرىك با­لالارى دا سارى­توعايدىڭ توپىراعىندا بالالىق ءبالداۋ­رەنىن الاڭسىز وتكىزۋدە. جى­لدار جىلجىعان سايىن اۋىل تۇرعىن­دارى­نىڭ ءبىر-بىرىمەن ءازىلى جاراسىپ, ءتوس تۇيىستىرگەن قۇداندالى بولۋى جيىلەي تۇسۋدە. ماسەلەن, كارىس, نەمىس, تاتار ۇلتى­نىڭ وكىلدەرى قازاقتان قىز الىپ وتىر. ال ۇلتى نەمىس ۆالەري ءروزينوۆتىڭ ءۇش قىزى دا قازاقتىڭ ەر مىنەزدى جىگىتتەرىمەن كوڭىل جاراستىرىپتى. ۆەنگر ۇلتىنىڭ وكىلى الەكساندر لوزاحتىڭ قىزى قازاقتىڭ جىگىتىنە تۇرمىسقا شىقسا, سەرگەي بوبروۆپەن وتاۋ قۇرعان روزا ەسىمدى تاتار قىزىنىڭ كەلىندەرى دە قازاقتىڭ ارۋلارى. قازاققا قىز بەرىپ, قىز الىسقان وزگە ۇلتتىڭ وكىلى كوپ مۇندا. بىراق, ىنتىماعى جاراسقان اۋىلدا ءبىر-ءبىرىن ۇلتقا ءبولىپ جۇرگەن ەشقايسىسى دا جوق. قاي ۇلت وكىلىمەن تىلدەسسەڭىز دە قازاق حالقىنىڭ تىلىنە شورقاقتىق تانىتپايدى. كەرىسىنشە, ماقالداپ, استارلاپ سويلەگەندە قالا قازاقتارىن دالادا قالدىرادى. قا­زاق­شا ءان ايتىپ, ءتىلدى قۇرمەتتەۋ باعى­تىندا وتەتىن كونكۋرستىق شارالارعا وسى اۋىلدان قاتىسىپ جۇرگەن وتانداس­تارىمىز كوپ. سونىڭ ءبىرى بولگار قىزى كيكاەۆا ليليا بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن قازاق تىلىنەن وبلىستىق وليمپياداعا قاتىسىپ, ءبىرىنشى جۇلدەنى يەلەنگەن. ءتىپتى, استانادا وتكەن رەسپۋبليكالىق وليمپيادادا ءجۇل­دەلى ورىن­عا يە بولعان مارينا يساۋلوۆا دەگەن ورىس قىزىنىڭ دا قازاق تىلىندە ءسوي­لەگەندە شاڭ قاپتىرارداي شاماسى بار. مەرەكە كۇندەرى جاقىنداعاندا اۋىل­دىڭ ءار تۇرعىنى جانىپ تۇسەدى. ءبىر-ءبىرى­مەن ونەر سايىسىنا ءتۇسىپ, ءان ايتادى, بي بيلەيدى. اۋىلدىڭ ۇلكەندەرى دوستىق پەن ىنتىماقتى, بەرەكە مەن بىرلىكتى اڭگىمە وزەگىنە اينالدىرادى. ءار تىلدە ءان شىر­قا­لادى. بۇل اۋىلدىڭ تۇرعىندارى شەتىنەن ونەرلى دەسە بولعانداي. ماسەلەن, ليۋدميلا بوبروۆا ءۇش تىلدە – قازاقشا, ورىسشا, اعىلشىنشا ءمۇ­دىر­مەي سويلەيدى. قازاقشا ءان شىرقاعانىن كورسەڭ ليۋدميلانىڭ. “سارجايلاۋ­دان” باستاپ, قازاقتىڭ باسقا دا اندەرىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىنداعاندا ءتىلىنىڭ جاتىقتىعىنا كۋا بولعانبىز ءبىر جىلدارى. بولگار ۇلتى­نىڭ وكىلى دورا مۇ­حا­مەدجانوۆانىڭ ءانشى­لىگىنە دە ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. ول ءان ايتقاندا تىڭداۋ­شى­سىن ساز ىرعاعىمەن ەلىتىپ, بىردە شىرقاۋ شىڭعا شىعارادى, بىردە سۋ توگىلمەس جورعاعا مىنگەندەي كۇيگە تۇسىرەدى. وسى اۋىلدا تۇراتىن بىردەن-ءبىر سوعىس ارداگەرى ريزۋان سەيتجانوۆ دەگەن قاريانىڭ ءبيى وزگەلەردەن الابوتەن. جاسى سەكسەننەن اس­قانىنا قاراماستان, اياعى اياعىنا جۇق­پاي, شىر كوبەلەك اينالىپ بيلەگەندە, تالاي جاننىڭ دەلەبەسىن قوزدىرىپ, تاڭدايىن قاقتىرادى. ءوزى بيلەپ قانا قوي­ماي, اۋىل­دىڭ بارشاسىن “دوڭگەلەتەدى”. وسىنداي ونەرلى جانداردان ۇلگى العان جاستار دا ءان ايتۋدى, بي بيلەۋدى ۇيرەنۋگە بەيىم. اۋىل بالالارى ءبىلىم الۋعا قۇشتار. بىلتىر مەك­تەپ بىتىرگەن تۇلەكتەر اراسىنان 12 وقۋ­شى ءبىلىم گرانتتارىنا يە بولىپ, اتىراۋ, ورال قالالارىنداعى جوعارى وقۋ ورىن­دارىنا ءتۇسىپتى. وسى اپتادا سارىتوعاي اۋىلىنىڭ تۇر­عىندارى “مەنىڭ وتانىم – قازاق­ستان!” دەپ اتالاتىن دوڭگەلەك ۇستەل باسىن­داعى شارادا باسقوستى. بۇل قازاقستان حالقى­نىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسىنە ارنالعان­دىق­تان, وعان اۋىلداعى بارشا ۇلتتىڭ وكىلى ات­سالىستى. «بۇل – بەيبىت ءومىر مەن ىنتى­ماقتى تۋ ەتكەن قازاقستاندىقتار ءۇشىن ىستىق ىقىلاس پەن دوستىق نيەتتىڭ ءداس­تۇرى. ءبىز ءۇشىن بىرلىك پەن بەرەكە, دوستىق پەن تاتۋلىق قاسيەتتى ۇعىم­دار. بۇگىندە ەلىمىزدە ءار ۇلتتىڭ سالت-داستۇرلەرىن جاڭ­عىرتۋعا, مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن دامى­تۋعا, ءتىلىن جەتىلدىرۋىنە قولداۋ جاسالۋدا. ءبىز مۇنىڭ بارىنە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلدەگى تاتۋ­لىق­تى نىعايتۋ, ءسويتىپ ىشكى تۇراق­تىلىقتى ورنىقتىرۋداعى ستراتەگيانى دۇ­رىس تاڭ­داپ, ۇلتارالىق قاتىناستاردى رەت­تەۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن جاساي ءبىلۋىنىڭ ءناتي­جە­سىن­دە قول جەتكىزدىك. كوپۇلتتى قازاق­ستان­داعى تاتۋلىقتىڭ مىسالىن سارىتوعاي اۋىلدىق وكرۋگىنەن كورۋگە بولادى», دەيدى وكرۋگ اكىمى ورىنشا حايرەكەشوۆا. باس­قوسۋدا قازاقستانداعى حالىقتار تاتۋلىعى حاقىندا اڭگىمە ءوربىپ, دوستىق تۋرالى, وتان تۋرالى اندەر شىرقالدى. اقىندار ولەڭى وقىلىپ, ءار حالىقتىڭ ۇلتتىق ءبيى بيلەندى. كەيىنگى ۇرپاققا ەلىمىزدەگى ىشكى تۇراقتى­لىقتىڭ ءمان-ماڭىزى كەڭىنەن ءتۇسىندىرىلدى. ءار ۇلتتىڭ وكىلى ءسوز الدى. سونىڭ ءبىرى ۆەرا روتنوۆا بىلاي دەدى: – قازاقستان – مەنىڭ وتانىم! ويتكەنى, ماحامبەتتە كىندىك قانىم تامدى, مەكتەپتى دە سودان ءبىتىردىم. ال سارىتوعايدا 1948 جىلدان بەرى تۇرامىن. 1950 جىلى وسىنداعى بالاباقشاعا جۇمىسقا ورنا­لاس­قان ەدىم. تاربيەشى دە, مەڭگەرۋشى دە بول­دىم. سول كەزدىڭ وزىندە سارىتوعاي بالا­لارى­نىڭ بار­لىعى دەرلىك بالاباقشانىڭ تاربيەسىن كوردى. ۇلتقا بولىنبەۋشى ەدىك. جەرگىلىكتى حالىقپەن دە, وزگە جەردەن كوشىپ كەلگەن ۇلىستار وكىلدەرىمەن دە تاتۋ بولدىق. مىنە, ءبىزدىڭ سارىتوعاي اۋىلىن­داعى سول تاتۋلىق, ۇلتتار اراسىنداعى دوس­تىق 60 جىلدان بەرى جالعا­سىن تاۋىپ كەلەدى. سەبەبى, مۇنداعى وتباسى­لار اراسىندا بىرنەشە ۇلتتان قۇرالعاندارى كوپ. سونىڭ ءبىرى – ءبىزدىڭ وتباسىمىز قازاق, كارىس, دا­عىستان, ورىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرىنەن قۇرال­عانمەن تاتۋمىز. كورشى-كولەممەن دە دوس­تىعىمىز, ىنتىماعىمىز بەرىك. بالا­لارى­مىز دا ءبىزدىڭ تاتۋلىعىمىزدان ۇلگى الادى. قازاقستاننىڭ دامۋىنا, وركەندەۋىنە ەڭ­بەك ەتسەك دەيدى. ءبىر نەمەرەم ەلباسىنىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن لوندوندا ءبىلىم الدى. ەندى تاڭداعان ماماندىعىمەن جۇمىسقا ورنالاستى. ۆەرانىڭ اعىنان جارىلا ايتقانىنا قۇپ­تايتىنداردىڭ قاتارىندا «التىن القالى» انا, باشقۇرت قىزى زاكيرا قا­پانوۆا دا بار. ونىڭ جاسى قازىر 84 جاسقا كەلىپتى. وسى اۋىلدا تۇرعالى 63 جىلدىڭ ءجۇزى اۋىپتى. «قازاقستاندا تۇرمىس قۇر­دىم. بالا­لارى­مىزدى وسىردىك. ەڭبەك ەتتىك. ەندى زەينەتىن كورىپ وتىرمىز. راس, كەزىندە قيىندىق كور­دىك. ءوز ءتىلىمىزدى, سالت-ءداس­تۇرىمىزدى جاڭعىرتا الماپ ەدىك. قازىر, اسىرەسە, وتانىمىزعا اينالعان قازاق­ستان­دا ءبارى باسقاشا. ءار ۇلتتىڭ, ءار ۇلىستىڭ تاريحىن تانۋىنا, ءتىلىن دامىتۋعا, سالت-ءداستۇرىن كەيىنگى ۇرپاعىنا اماناتتاۋىنا ەش كەدەرگى جوق. سەبەبى, ءبىزدىڭ قازاقستان – الەمدەگى كونفەسسياارالىق, ۇلت­ارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىعىن, ادامزاتتىڭ بەيبىت ءومىرىن كوزدەيتىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتاي پروگرەسشىل كوشباسشىسى بار بىردەن-ءبىر ەل. ءبىزدىڭ, قازاقستاندىقتاردىڭ باستى بايلىعىمىز – تاتۋلىق پەن دوستىق! ءبىز بۇگىنگى جاسامپاز ىستەرىمىزدى بىرلىكتىڭ ارقا­سىندا ودان ءارى جالعاستىرا الامىز» دەيدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكەن پرەزيدەنت ساي­لاۋىندا وتباسىنداعى 8 اداممەن بىرگە سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ءوزى بارىپ داۋىس بەرگەن 84 جاستاعى ز. قاپانوۆا. ال بولگار ۇلتىنىڭ وكىلى فەودورا مۇحامەدجانوۆا قازاقستانعا 1944 جىلى جەر اۋدارىلعاندا 13 جاستا ەكەن. بالالىق شاعى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسپەن تۇس­پا-تۇس كەلىپ, ەڭبەككە ەرتە ارالاسقان. قار­شا­داي قىزدىڭ اۋىر ەڭبەككە ارالاسقا­نى­نا جانى اشىعان باسشىلار وعان سىياقى تاعايىن­داپتى. «وسى اۋىلدا ەڭبەككە ارا­لاستىم. چەرنوۋسوۆ دەگەن باسشىمىز «ون ءۇش جاس­تامىن» دەگەنىمە سەنبەدى. بالا­لى­عىمدى ەسكەرگەن شىعار, وسى كىسى ماعان سىياقى بەرگىزىپ ەدى. قۇسپان قيسىقباسوۆ, قارتجان قۋانوۆ, ءماجيت قۇسپانوۆ باسشىلىق ەتكەندە دە ەشكىمدى الالاۋ بولعان ەمەس. اسىرەسە, قۋانوۆ­تىڭ تۇسىندا جۇمىسىمىز ورگە باستى. ەڭبەككە قۇلشى­نىپ تۇرۋشى ەدىم. جۇمىس جوسپارىمدى ارتىق ورىنداعان­دىق­تان با, ءاردايىم باس­شىلار تاراپىنان سىي­اقى الىپ ءجۇردىم. وسى اۋىلدا تاتار جىگىتى ۆاكاس مۇحا­مەدجانوۆ ەكەۋمىز ءۇش ۇل, ءتورت قىز وسىردىك. ءبىر قىزىم ورىس جىگىتىمەن جۇپ­تاسسا, ەكى ۇلىم قازاق قىزدارىنا ۇيلەندى. ءبىز, سارىتوعايلىقتار وتە تاتۋمىز. قۋا­نىشتا دا, قيىندىقتا دا بىرگە بولامىز, ءبىر-ءبىرى­مىزدى دەمەيمىز» دەيدى ول. سارىتوعايلىقتار رايسا ەساۋلوۆانى «كىن­دىك شەشە» دەيدى. اكە-شەشەسى وسى اۋدان­داعى №11 اۋىلعا كەلگەننەن كەيىن, 1935 جىلى رايسا ومىرگە كەلىپتى. ورتا مەكتەپتى قازاقشا بىتىرگەن رايسا مەدبيكەلىك ورتا ءبىلىم الىپتى. سودان بەرى سارىتوعايداعى اكۋشەرلىك پۋنكت­تە 25 جىلداي مەڭگەرۋشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن. سول جىلدارى سارى­توعاي­داعى وتباسى­لاردا ىڭگالاعان بوبەك­تەر­دىڭ كىندىگىن كەسىپتى. «سودان مەنى ءبارى «كىندىك شەشە» اتادى عوي», دەيدى وتكەن كۇن­دەرىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن ول. «كىندىك بالالارىمنىڭ ءبارى جوعارى ءبىلىم الدى. ءار سالانىڭ ماما­نى, ارالارىندا دارىگەر دە, ينجەنەر دە, مۇ­عا­لىم دە بار. ءالى كۇنگە قۇرمەتتەيدى. اسىرە­سە, جاستارى 60-قا تايالسا دا مۇرات قور­جىن­باەۆ, ايگۇل ماق­سوتوۆا, رۋسلان اجىعاليەۆ, نۇرلىباي ءاجى­عاليەۆ­تەردىڭ سىيلاستىعى تىپتەن بولەك» دەگەندى جانە قوسىپ قويدى انالىق مەيىرىمىن توگە سويلەگەن ر.ەساۋلوۆا. قازىر ونىڭ ۇلى قو­لىندا, ال قىزى رەسەيدە تۇرادى. مۇنداعى تۇرعىنداردىڭ تاعدىرى ءار- قيلى. ماسەلەن, ۆلاديمير گوربۋزوۆ 6 جاسىندا سوناۋ قىرىمنان وسىندا كەلگەن. سودان بەرى تابان اۋدارعان جوق. ولگا سەرتاەۆا قازاقتىڭ شاڭىراعىنا جۇرەك جىلۋىن توگىپ وتىر. كورشىلەس توپايلى اۋىلىندا ومىرگە كەلگەن تاتار قىزى ەلەنا ساليموۆا بۇل كۇندەرى ۋكراين ۇلتىنىڭ وتباسىنا قىز بەرىپتى. «قۇدام – ۋكراين, قۇداعايىم – كارىس ۇلتىنان. بىراق ءبىزدىڭ ارامىزدا ەشقاشان كيكىلجىڭ بولعان ەمەس. الدا دا بولماعانىن قالايمىن. بۇل – ءبىزدىڭ ەڭ باستى تىلەگىمىز» دەيدى قازاق جەرىنەن باقىتىن تاپقان جانداردىڭ ءبىرى ە. ساليموۆا. ۇلكەندەر اراسىنداعى تاتۋلىقتىڭ كەيىنگى ۇرپاققا جالعاسۋىنىڭ دانەكەرىندەي بولىپ جۇرگەن ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتور­اعاسى ءۋالي راقىمجانوۆ «سارىتوعا­يىم –ماقتانىشىم. ءبىز قايدا بارساق تا ۇلتقا ءبولىنۋدى بىلمەيمىز. ءبىز – سارى­توعايلىق­تارمىز. ءبىر-بىرىمىزگە سىيلاس­تىعىمىز بەرىك ورنىققان. ماسەلەن, ەكى جىل بۇرىن بولگار قىزى فەودورا مۇحا­مەدجانوۆانىڭ جول­داسى باقيلىق بولدى. كۇيەۋى تاتار ۇلتىنان ەدى. ول ايەلىنە مۇسىلمانشا جەرلەۋدى امانات ەتكەن ەكەن. فەودورا سول اما­ناتىن ورىندادى. ەسكە الۋ كادەلەرىن وتكىزدى, قۇران شىعاردى. بۇل – ءبىر شاڭىراقتىڭ استىنداعى ادام­داردىڭ ءبىر-بىرىنە سىيلاس­تىعى, امانا­تىنا قيانات جاساعان جوق. بۇل – كوپكە ونەگە بولارلىق سىيلاستىقتىڭ بەلگىسى» دەيدى. بۇل ارينە, اۋىلداعى ءوزارا ءتۇسىنىس­تىكتىڭ بەرىك ورنىعۋىنان بولسا كەرەك. اۋىلداعى تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق ورتالىقتىڭ ورنى ايرىقشا ەكەنىن ايتقان ءجون. ورتالىق 2003 جىلى اۋداندا العاشقى بولىپ, وسى اۋىلدا قۇرىلعان. وعان العاشقىدا مەكتەپ ديرەكتورى سەرىك قاپاشەۆ جەتەكشىلىك ەتىپتى. قازىر ونى ورىن تاسيموۆا باس­قارادى. ورتالىقتىڭ 4 توپقا بىرىكتىرىلگەن 20 مۇشەسى بار. ماقسات – مەملەكەت باس­شىسىنىڭ ساياساتىن, ەلدەگى رەفورمالار بارىسىن ءار تۇرعىنعا مەيلىنشە ۇعى­نىقتى ەتىپ ءتۇسىندىرۋ, سەمينارلار وتكىزىپ, حا­لىقتىڭ مەملەكەتتىڭ كەلەشەگىنە سەنىمىن ارتتىرۋ. ەلباسىنىڭ بيىلعى حالىققا جول­داۋىن­دا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ ارقاي­سى­سىن اۋىل جۇرتشىلىعىنا ناسيحاتتاپ وتىرعان وسى ورتالىقتىڭ مۇشەلەرى. اق­پاراتتىق-ناسيحات­تىق ورتالىققا اۋىلدا­عى 1802 تۇرعىننىڭ اۋىزبىرلىگىنە قىلاۋ تۇسىرمەي, ءوزارا تاتۋلى­عىن, ىنتىماعىن بەكەمدەۋگە جۇمىستانىپ جۇرگەن وكرۋگ اكىمى ورىنشا حايرەكەشوۆا­نىڭ تاراپى­نان زور قولداۋ جاسالىپ وتىر. اكىمنىڭ وزىندىك ءىس-تاجىريبەسى دە بار. سول سەبەپتەن بولار, بۇل اۋىل اتىنا سىن ايتىلىپ كورگەن ەمەس. كەرىسىنشە, اۋىلداعى وننان استام ۇلتتىڭ ىنتىماعى, يگى باستامالارى گازەت تىلشىسىنە دە جەتىپ جاتادى. سونداي باستامانىڭ باستاۋىندا اۋىلدا 14 شاعىن اۋداننىڭ قۇرىلۋىن ايتۋعا بولادى. وكرۋگ اكىمى ورىنشا حايرەكەشوۆانىڭ ايتۋىن­شا, ءار شاعىن اۋداننىڭ اتاۋلارى سان الۋان: اباي, جايىق, بالاباقشا, باق, مەكتەپ, ەمحانا بولىپ جالعاسا بەرەدى. ءار شا­عىن اۋ­دانعا 20-30 ۇيدەن بولىنگەن, ارقاي­سىسىنىڭ قوعامدىق نەگىزدەگى باسقارۋ­شى­لارىن تاڭ­داۋ­عا تۇرعىندار بەلسەنە اتسا­لىس­قان. تۇر­عىندار قولدايتىن, ايتقانىن تىڭدايتىن باسقارۋشىلار ءار شاعىن اۋدان حالقىنىڭ جاعدايىن تەرەڭ زەرتتەپ, كىمگە قانداي كومەك قاجەتتىگىن انىقتاپ وتىرا­دى. كوشە, اۋلا تازالىعىن قاداعالاپ, ۇلكەن­دەردى جاستارعا ونەگە كورسەتەرلىك ىستەرگە جۇمىل­دى­رادى. ارينە, مۇنىمەن وكرۋگ اكىمىنە اتقارار شارۋا جوق ەكەن عوي دەگەن پىكىر تۋىنداماۋى كەرەك. بار مىندەتتى شاعىن اۋدان باسقارۋشىلارىنا جۇك­تەپ, قول قۋسىرىپ وتىرعان اكىم جوق. حا­لىق­تىڭ قۋانىشىنا بىرگە قۋانىپ, مۇڭاي­سا بىرگە مۇ­ڭايادى. بۇل اۋىلدا مۇڭنان گورى قۋانىش­تى ساتتەر كوپ. ويتكەنى, مۇنداعى ون ءبىر ۇلتتىڭ ءبىر-بىرىمەن جاراسىمدى ءازىلى بار. تاتۋلىعىنا سىنا بوي­لامايدى. دەمەك, ىن­تىماعى جاراسقان اۋىل­دىڭ كەلەشەگى كەمەل, ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشارىنا كەپىلمىز. جولداسبەك شوپەعۇل. اتىراۋ وبلىسى, ماحامبەت اۋدانى.