ەلباسى مەكتەبىندەگى مەرەيلى اڭگىمە

اتا-بابالارىمىز سان عاسىرلار اڭساعان تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا شامالعان اۋىلىنداعى قاراساي باتىر اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ «شاپاعات» تاريحي-ولكەتانۋ مۇرا­جا­يىن­دا «ەلباسى جانە تاۋەلسىزدىك» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءبىلىم العان التىن ۇياسىندا وتكىزىلگەن جيىنعا ونىڭ سىنىپتاستارىمەن قا­تار, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى قاتىستى. قاراساي باتىر اتىن­داعى ورتا مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى بۇگىنگى كوركەيگەن, قانا­تىن كەڭگە جايعان مەملەكەتتىڭ قول جەتكەن جەتىستىكتەرى تۋرالى اقىندار جىرلارىنان ۇزىندىلەر وقىپ, تۋعان ەل, تۋعان جەر, قاسيەتتى دە قاستەرلى وتان تۋرالى اندەردى تامىلجىتا شىرقادى. بيىلعى جىلى اشىلعانىنا ون ءۇش جىل تولعان «شاپاعات» تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا مەملە­كەتىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ بالالىق شاعىنان باستاپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى ءومىر جولى, ەڭبەك جولىنىڭ باسپالداقتارى تۋرالى مول مالىمەت جيناقتالعان. مۇرا­جاي­دىڭ جەتەكشىسى, «قۇرمەت» ور­دەنى­نىڭ يەگەرى رىمكەش بايقونى­س­و­ۆا­نىڭ ايتۋىنشا, جاس ۇرپاق بو­يىندا وتانسۇيگىشتىك, پاتريوتيزم, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردى قالىپ­تاستىرۋدا اعا ۇرپاقتىڭ ونەگەلى ءومىر جولىن جان-جاقتى زەرتتەپ, ءبىلۋدىڭ قاجەتتىلىگى زور. «اتا-بابالارىمىزدىڭ اڭساعان ارمانى ورىندالىپ, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزۋىمىزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ورنى زور ەكەندىگى ايداي اقيقات. ۋاقىت وتكەن سايىن قازاق­ستان­دىق­تاردىڭ ءال-اۋقاتى جاقسارا تۇسۋدە. مەملەكەتىمىزدىڭ الەم تانىعان ەلگە اينالۋى دا ەلباسىمىزدىڭ بە­دەلىنىڭ, تىنىمسىز دا ەسەلى ەڭ­بەگىنىڭ ناتيجەسى» دەيدى رىمكەش شايكەنقىزى. «ەلباسى جانە تاۋەل­سىزدىك» اتتى باسقوسۋدا قيىن دا كۇردەلى جولدان وتكەن مەملەكەتتىڭ بۇگىنگى تىنىسى جانە كەلەشەگى تۋ­را­لى وي تولعاعان ەڭبەك ارداگەرلەرى جاس ۇرپاق تاربيەسىن دە تىلگە تيەك ەتتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سىنىپتاسى, ەڭبەك ارداگەرى قى­دىر­عالي بايبەك ۋاقىت سىنىنان وتكەن بالالىق شاقتىڭ ەستە قالعان كەيبىر ساتتەرىنە دە توقتالدى. – سەندەر, اينالايىندار, ياعني بۇگىنگى جاس ۇرپاق تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا باقىتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرسىڭدار,– دەدى ول مەكتەپ وقۋشىلارىنا قاراپ. – ەلباسىنىڭ دا باستى ماقساتى جاس ۇرپاقتىڭ شاتتىققا تولى ءومىرى, سوندىقتان دا, مىنە, وسى باقىتتى, قازاق حال­قى­نىڭ شاڭىراعىنا قونعان باق-داۋلەتتى باعالاي بىلىڭدەر. تۋعان وتان يگىلىگى جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتسەڭدەر كەمەل كەلەشەككە سەنىممەن قاراۋعا بولادى. بىزدەر, سۇلتان ەكەۋمىز مەكتەپتە 1-سىنىپتان باستاپ 10-سىنىپقا دەيىن بىرگە وقىدىق. بالالىق شاعىمىز ەل باسىنداعى قيىن دا كۇردەلى ۋاقىتپەن سايكەس كەلسە دە وعان ەشكىم مويىمادى. سول كەزدىڭ جاستارىنىڭ بويىندا ەرەكشە ەرىك-جىگەر بولاتىن. اسىرەسە نۇرسۇلتان بارىمىزدەن ەرەكشەلەنە ءبىلدى, قيىن­دىققا تاپ بولعاندارعا بىردەن كو­مەككە كەلىپ, قولتىعىنان دەمەيتىن. ەسىمدە قالعان ءبىر ءسات, وقۋشىلار اراسىندا جۇگەرى جيناۋدان وزىپ شىعىپ, ەكەۋمىز «يۋبيلەينىي» دەگەن مەدال العانبىز. ەڭ ءبىر عا­جايىپ ءسات, ەمتيحان الدىندا مۇعا­لىمدەرىمىزگە ارناپ تاۋدىڭ ەتەگىنەن گۇل تەرىپ اكەلەتىنبىز. ءالى ەسىمدە, ءبىرىنشى, ەكىنشى جانە ءۇشىن­شى سى­نىپتاردا وقىعاندا اۋىلدا ەلەكتر جارىعى جوق, راديو جوق, كومىر جوق, ساباقتى مايشامنىڭ جارىعى­مەن وقيمىز, اتا-انامىزعا دا كو­مەك­تەسەمىز. بۇگىنگى ۋاقىت بيىگىنەن وتكەن كۇندەرگە كوز سالسام, كوڭى­لىمە قۋانىش ۇيالايدى. ارادا قان­شا ۋاقىت وتسە دە, نۇرەكەڭنىڭ بو­يىندا بالا كەزدەن قالىپتاسقان قاراپايىمدىلىق, مەيىرىم مەن ىزگىلىك سياقتى اسىل قاسيەتتەر ساق­تالعان, – دەيدى قىدىرعالي بايبەك ءوز ويىن ورتاعا سالىپ. مەملەكەت باسشىسى «بۇگىنگى كۇن­دى ءتۇسىنىپ, ءتۇيسىنۋ ءۇشىن دە, بولا­شاقتىڭ ديدارىن كوزگە ەلەستەتۋ ءۇشىن دە كەشەگى كەزەڭگە كوز جىبەرۋىمىز كەرەك» دەپ اتاپ ايتقا­نىن­داي, «ەلباسى جانە تاۋەلسىزدىك» اتتى باسقوسۋعا جينالعانداردىڭ تاۋەلسىزدىك پەن بوستاندىققا قول جەتكىزگەن حالقىمىزدىڭ بۇگىنگى جەتىستىگىمەن قاتار, وتكەن كۇندەر تۋرالى ەستەلىكتەرىنىڭ مەكتەپ وقۋ­شىلارى ءۇشىن تاعىلىمى مول بول­عاندىعى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. كەمەل ويلى, كەڭ قۇلاشتى ساياسات­كەر­دىڭ بالالىق بالعىن شاعى تۋرالى ءسوز قوزعاپ, سىر شەرتكەندەر ۇس­تازدىڭ ءاربىر شاكىرت ومىرىندەگى ۇمىتىلماس ورنىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى. – ەلباسى ءبىلىم العان بۇل مەكتەپ كيەلى مەكتەپ, ونىمەن ءبىر مەكتەپتە وقىعانىمىز بىزدەر ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش. ۇشقوڭىر – مەنىڭ تۋعان جەرىم, مەنىڭ اكەم مىرزاتاي يحانبەردين وسى ءبىلىم ۇياسىندا ۇزاق جىلدار ۇستازدىق ەتتى. ءوز ۇستازدارىمىزدىڭ الدىندا باسىمىزدى يەمىز, ونداي ءتالىمى دە تاربيەسى مول جاندار قازىر مۇلدەم از. مەكتەپتىڭ قوعامدىق جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاساتىن, قوڭىر داۋىسپەن تامىلجىتا ءان ايتاتىن, جوعارى سىنىپ وقۋشىسى – نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلىنا ءبىز سول كەزدە قىزىعا قارايتىنبىز. ورىس ءتىلىن سول كەزدە ءتاۋىر سويلەي المايتىن بىزدەرگە قامقور بولىپ «سەندەر «ميروۆايا ليتەراتۋرانى» وقىڭ­دار» دەپ اقىلىن ايتىپ, قامقور بولىپ جۇرەتىن. سول سوزدەن كەيىن مەن اۋىلىمىزداعى كىتاپحاناعا بار­دىم. ءبىر تاڭقالارلىعى, ءسويت­سەم ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ كىتاپحاناسى وتە باي ەكەن. سوندا مەن العاش رەت دجەك لوندون, موپاسسان, بالزاك سياقتى كلاسسيكتەردىڭ كىتابىن قو­لىما الىپ, تۋىندىلارىمەن تا­نىستىم. كوشباسشىنىڭ سول ءبىر بالا كەزىندەگى العىرلىعى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە قالىپ قويىپتى,– دەيدى پانار مىرزاتايقىزى وتكەن كۇنگە كوز جىبەرىپ. مەكتەپ قابىرعاسىندا, ءالى وڭى مەن سولىن تانىمايتىن اڭعىرت تا اڭقاۋ بالاڭ كەزەڭنىڭ وزىندە ءبىر مەكتەپتە بىرگە وقىعانداردىڭ دا, سىنىپتاستارىنىڭ دا نۇر­سۇلتان­نىڭ سول كەزدىڭ وزىندە «ليدەر» بولاتىندىعىنا سەندىك دەپ اتاپ ايتۋى كوپ نارسەدەن حابار بەرسە كەرەك. ەكى مىڭعا جۋىق قۇندى جادىگەرلەر جيناقتالعان, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءومىر جانە ەڭبەك جولى مەن تاريحى تەرەڭ دە قا­سيەتتى ولكە شەجىرەسىنەن سىر شەرتەتىن «شاپاعات» تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى قۇندى ەكسپوناتتارمەن ۋاقىت وتكەن سايىن تولىعا تۇسۋدە. ارداگەر ۇستاز, كوپ بالالى انا بالزەينەپ بەيسەنباەۆا مەكتەپ مۇراجايىنا مۋزىكالىق اسپاپ – پاتەفون سىيلادى. – مەن 84 جاستامىن, ءتىرشى­لىكتىڭ قيىندىعىن دا, قىزىعىن دا كوردىك. حالقىمىزدا «ازاماتىنا قاراپ, اۋىلىن تانى» دەگەن ۇلا­عاتتى ءسوز بار. نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنداي باسشىسى بار ءبىزدىڭ حالقىمىز, جايقالعان بايشە­شەك­تەي بولىپ ءوسىپ كەلە جاتقان جاس ۇرپاق, شىن مانىسىندە دە باقىتتى, كەلەشەگى كەمەل. ەل تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل, حالقىمىز بەيبىت ومىردە, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. وسى­نىڭ بارلى­عى تۋعان حالقى, قا­سيەتتى وتانى ءۇشىن قاجىرلىلىق پەن بەل­سەندىلىك تانىتىپ جۇرگەن مەم­لەكەت باس­شىسىنىڭ ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. كەزىندە اۋىلىمىزدا «شام­­­­شىراق» ءانسامبلىن قۇردىق, ەسەلى ەڭبەك ەتتىك. سونداعى ماق­ساتىمىز اۋىلىمىز, ەلىمىزدىڭ كور­كەيىپ, گۇلدەنە بەرۋى,– دەيدى بالزەينەپ بەيسەنباەۆا. ەلىمىز تاۋەل­سىز­دىگى­نىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شاراعا قاتىسقان مەكتەپ وقۋ­شى­لارى «نۇرلى كۇنگە ۇمتىلعان قازاق بۇگىن, سۇيسىندىرگەن الەمدى ازاتتىعىم» دەپ ءان مەن جىردان شاشۋ شاشتى. باقىت بالعارينا. الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانى.