ادەبيەت • 24 مامىر, 2011

ءتىرى ءسوزدىڭ تۋىندىگەرى

3 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپ­حانادا كورنەكتى جازۋشى دۇكەن­باي دوسجان شىعارماشى­لىعىنىڭ 55 جىلدىعىنا وراي «كوركەمسوز شەبەرى» اتتى كىتاپ كورمەسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. 

بۇل كور­مەگە شى­عارمالارى الەمنىڭ 20 تىلىنە اۋدا­رىلىپ, 7,7 ميلليون تا­رالىممەن وقى­لىپ كەلە جاتقان كوركەمسوز شەبەرىنىڭ 130 ەڭبەگى قويىلعان. وقىرمانداردىڭ نازارىنا ۇسى­نىلىپ وتىرعان وسىناۋ كىتاپ كور­مەسى ءۇش بولىمنەن تۇرادى.

«ادام ءوز تاعدىرىنىڭ ۇستازى» ءبولىمى اۆتوردىڭ ءومىربايانى, وسكەن ورتاسى جايىندا ماعلۇماتتار بەرەتىن ەڭ­بەكتەر مەن فوتوسۋرەتتەرگە ارنالسا, العاش شىققان ەڭبەكتەرىنەن تارتىپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى شىعارمالارى مەن الەم حالىق­تارى تىلىنە اۋدارىلعان كىتاپتارى «جازۋشىلىق – قانعا سىڭگەن مىنەز, ساعىنىش پەن مۇڭ ەگىز» بو­لىمىنە توپتاستىرىلعان. «قالام­گەردى قاتارى وسىرەدى» اتتى سوڭعى بولىمگە شىعارماشىلىق ءوسۋ جولى مەن ەڭبەكتەرى جايلى جا­زىل­عان مونوگرافيالار قويىلعان.

14 جاسىنان باستاپ ءتىرى سوزبەن سۋرەت سالۋدى سەرىك ەتكەن اۆتور­دىڭ قالامىنان 11 رومان, 22 حيكايات, 100-گە تارتا اڭگىمە تۋعان. زەرتتەۋشىلەر د.دوسجان شىعار­ما­­شىلىعىن ءۇش سالاعا ءبولىپ قا­راستىرادى. بىرىنشىدەن, كونە عا­سىر قويناۋىنان ەر تۇرىك رۋحىن تىرىلتكەن 60 جىلدار باسىنداعى تاريحي تاقىرىپتارى. وعان دالەل – «جىبەك جولى», «وتىرار», «فارابي» اتتى كىتاپتارى. ەكىنشى: بوداندىق بۇعاۋ مەن شەنەۋنىكتەر شارپىسۋىنان ۇلتتىق رۋحىن جو­عالتىپ, مىنەز ەكولوگياسىنا ۇشى­راعان ۇرپاقتار وبرازىنىڭ گالە­رەيا­سى – «زاۋال», «داريا», «تا­بال­دىرىعىڭا تابىن», «جول­بارىس­تىڭ سۇرلەۋى», «كىسى اقىسى» كىتا­بى­نان تابىلادى. سوڭعىسىنا عا­جا­يىپ تۇلعالار عۇمىرىن كور­كەمسوز­بەن سويلەتكەن «مۇحتار جو­لى», «اباي­دىڭ رۋحى» رومان­دارى ەنەدى. «اق وردا» رومانى, «اس­تانا­نىڭ باس ارحيتەكتورى» دەرەكتى حي­كاياسى تاۋەلسىزدىكتىڭ تاري­حىن كور­كەم كەستەلەسە, قالام­گەر­دىڭ كەيىنگى كەزدەرى جازعان «كەشىرىم», «ادام اينا», «الەكساندريا كى­تاپ­حانا­سى» اڭگىمەلەرى مەن «جا­نىپ-ءسونۋ», «قى­زىل كەنىش وقي­عاسى», «جان ءتاتتى» حيكاياتتارى ادام تاعدىرىن ءار قىرىنان سۋرەتتەگەن.

جالپى, د.دوسجان XXI عاسىر – نارىق زامانىنىڭ كەيىپكەرلەرىن سومداپ جۇرگەن بىردەن-ءبىر جازۋشى. جيىندا ءسوز سويلەگەن ءا.كەكىلباەۆ وعان ء«سوزدىڭ ءتۇبىن قازىپ جازاتىن قازباگەر جازۋشى» دەپ باعا بەرسە, س.ورازالين قالامداس جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعى مەن ادامي قاسيەتتەرىنە توقتالدى. ار­قاعا استانامىز العاش كوشىپ كەلگەندە قازاق 11% عانا ەدى, ال بۇگىندە قازاقتىڭ سانى 77%-عا جەتتى. استانادا 101 جازۋشى بار ەكەن. قازاقى ادەپ, ۇلتتىق پسيحولوگيا قالىپ­تاس­تى. ەلوردا رۋحاني ورتالىققا اي­نالىپ كەلە جاتىر, وسىعان تاۋبە دەيمىن, دەگەن قر پرەزيدەنتتىك ما­دەنيەت ورتالى­عىنىڭ ديرەكتورى, عا­لىم مىر­زا­تاي جولداسبەكوۆ ودان ءارى وندىرتە جازىپ جۇرگەن جا­زۋ­شىعا شىعار­ماشىلىق تابىس تىلەدى.

مايگۇل سۇلتان,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى

سوڭعى جاڭالىقتار