جۇمىلا كوتەرسە, جۇك جەڭىلدەيدى

بيىلعى كوكتەمدە باتىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىن جايپاپ وتكەن تاسقىن سۋ مۇنداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە دە اي­تار­لىق­تاي سالقىنىن تيگىزدى. سونىڭ سالدارىنان ون بەس ءبى­لىم بەرۋ نىسانى, مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار سۋ اس­تىن­دا قالدى. ءاسى­رەسە تاسقالا مەن زەلەنوۆ اۋداندارىندا جانە ورال قا­لاسىندا ونىڭ تيگىزگەن زاردابى ايتار­لىق­تاي. بىرقاتار ءبىلىم بەرۋ نى­ساندارىن باسىپ قالعان تاس­قىن سۋدىڭ دەڭگەيى مەتر جارىمعا دەيىن جەتتى. بۇگىندە ءبۇ­لىن­گەن عيماراتتاردى تولىق قا­لپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى ءجۇر­گىزىلۋدە. باتىس قازاقستان وب­لىستىق ءبىلىم باسقار­ما­سى­نىڭ باستىعى مارات توقجا­نوۆ­پەن ءتىل­شى­مىزدىڭ اڭگىمەسى وسىنداي باعىتتا ءوربىدى. – مارات لۇق­پان­ ۇلى, اقي­قا­تىن اي­تىڭىزشى, بيىلعى تاس­قىن سۋدىڭ مول بولاتىنى, ونىڭ تۇر­­­عىن ۇيلەر مەن الەۋ­مەتتىك نى­سان­دار­دى باسىپ قالا­تى­نى ءجو­نىندە سىزدەرگە الدىن-الا حابار ءتيدى مە؟ – تيمەدى دەسەم, اقيقاتتان اتتاپ كەتەرمىن. بىزگە توتەنشە جاع­داي­لار مينيسترلىگىنە قا­راس­تى ما­مان­دار­دىڭ تاسقىن­نان ساق­تانۋ, وعان ال­دىن-الا قام جاساۋ ءجو­نىن­دە­گى حا­بار­لاماسى كۇنى بۇ­رىن ايتىل­عانى راس. سول ءسات­تەن باستاپ وبلىس­تاعى ءبىلىم بەرۋ مە­كە­مەلەرىنىڭ باس­شىلارى مەن پەدا­گوگيكالىق ۇجىم­دا­رى ءبىرىنشى كەزەكتە ادام ءومىرى­نە قاۋىپ تيگىزبەۋ شا­رالا­رى­نا ءمان بەردى. سۋ باسۋى ىقتيمال تۇس­تار­­داعى ءبىلىم بەرۋ عيمارات­تارىن ەۆاكۋا­تسيا­لاۋ ماسە­لە­لەرى دە ال­دىن-الا ويلاستى­رىلدى. – بۇگىندە سۋ تاسقىنىنان ءبۇ­لىنگەن مەكتەپ, بالاباقشا عي­ما­راتتارىن قايتا قالپى­نا كەل­تىرۋ ءىسى قولعا الىنعان بولار. – سۋ تاسقىنى زاردابىنان باس­­پاناسىز قالعاندارعا وبلىس ور­تا­لىعىنان كوپ قاباتتى تۇر­عىن ءۇي­لەر سالىناتىنىن ەستىگەن بو­لار­سىز. ەندەشە, بۇل ءۇي­لەردىڭ اي­نا­لاسىنا مەكتەپ مەن بالا­باق­­شا­لار تۇرعىزىلۋى زاڭ­دى عوي. مىنە, وسى تالاپقا ساي ب ۇلىنگەن مەكتەپتەر مەن بالا­باق­­شالار بۇ­رىن­عى ور­نىنا ەمەس, ورال قالاسىنداعى بەسىنشى شا­عىن اۋداندا بوي كوتە­رۋ­دە. سونى­مەن بىرگە, كۇر­دەلى ءجون­­دەۋلەر ءىسى­نىڭ بارىسى دا ءتيىستى ورگانداردىڭ ۇدايى نازارىندا. ونىڭ ۋا­قى­تىن­دا ءارى ساپالى ءتۇر­دە ءازىر بو­لا­تى­نىنا سەنىمىمىز مول. ءبۇ­گىنگى كۇنى جاڭا قۇرىلىستار سا­لۋعا ءجا­نە كۇر­دەلى ءجون­دەۋ­لەر ءجۇر­گىزۋگە قاجەتتى ال­عىشارت­تار­دىڭ بارلى­عى ات­قا­رىلدى. ءارى قۇ­رىلىس جۇ­مىستارى جەدەل قار­قىن­مەن باس­تالدى. رەسپۋبليكا ۇكىمەتى تارا­پى­نان كورسەتىلگەن اۋقىمدى قارجى­لىق قولداۋ وبلىستىڭ ءبىلىم بەرۋ سالا­سىنا دا جاۋ­اپتى مىندەتتەر جۇك­تەيدى. ءارى بۇل بىزگە كورسە­تىل­گەن شەك­­سىز سەنىم دە. ەندىگى ءما­سەلە – الداعى ماقساتتار مەن مىندەتتەردى تياناقتى ورىن­داۋ دەپ ءبى­لەمىز. قايت­كەندە دە بۇگىنگى كۇنى قولعا الىن­عان اسا اۋقىمدى ءىس-شارالار رەسپۋبليكادا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ­دىڭ 2011-2020 جىل­دار­عا ارنالعان مەملەكەتتىك باع­دار­لاماسىنا تو­لىق ءساي­كەس كەلۋگە ءتيىس. سولاي بو­لا­­تىنىنا دا كۇ­مانىمىز جوق. – تاسقىننىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە قاتىستى تيگىزگەن زار­­داپ­تارىن جويۋ تەك  قانا جاڭا نىساندار تۇر­عىزۋ نەمەسە ولار­عا كۇر­دەلى ءجون­دەۋ­لەر جۇرگىزۋ ىسىمەن شەكتەلمەيدى. قىس­قا­سى, بۇل ءما­سە­لەگە جان-جاقتى, ءارى كە­شەندى كوز­قا­راس قاجەت. ءما­سەلەنىڭ وسىن­­داي ءمانىسى تۋرالى نە ايتۋعا بولادى؟ – ارينە, ءسوزىڭىزدىڭ جانى بار. ويتكەنى, ءبىلىم بەرۋ ءۇر­دىسى مەن ونىڭ سۋبەكتىلەرى تۇپتەي كەلگەندە الەۋمەتتىك جۇيەلەر قاتارىنا كىرەدى. بۇل پەداگوگتار, وقۋشىلار مەن اتا-انالار, قوعامدىق ۇيىم­دار سەكىلدى ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىسى بار تۇتاس ينستيتۋت ىسپەتتەس. ولاي بولسا, سۋ تاسقى­نىنىڭ ءوڭىر­دە­گى ءبىلىم بەرۋ ءجۇي­ەسىنە اكەل­گەن زارداپتارىن ءوزىڭىز ايتقانداي, تەك ءبىلىم بەرۋ نى­سان­دارىن جوندەۋ جانە قايتا تۇر­عىزۋ ىسىمەن شەكتەي سالۋعا بول­ماي­دى. قولدا بار مالىمەتتەرگە قارا­عاندا, سۋ تاسقىنىنان وبلىس­تىڭ ەلۋ مەكتەبىندەگى 1436 وقۋ­شى زارداپ شەگىپتى. وسى وراي­دا, ولار­عا دەر كەزىندە قاجەتتى ماتە­ريالدىق, مورالدىق جانە پسيحو­لوگيالىق كو­مەك­تەر كور­سەتىلگەنىن ايتا كەتۋدى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ باس­شىسى رەتىندەگى باستى پا­رى­زىمنىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەيمىن. تاعى ءبىر ءيىرىم ءتو­مەن­دە­گى­دەي. تاس­قىن جولىن­دا­عى­نىڭ ءبا­رىن اپى­رىپ-جا­پىرىپ كەلىپ قالعان كەزدە, كوپتەگەن وتباسى مۇشەلەرى تەك قۇ­جات­تارىن عانا الىپ ۇلگەر­دى. مىنە, وسىنداي وت­با­سىنداعى وقۋشىلار وقۋ­لىق­تار جانە وقۋ قۇرال­دارى­مەن دەر كەزىندە قامتا­ماسىز ەتىلدى. – مەكتەپتەردە سوڭعى قو­ڭىراۋ سوعىلىپ, وقۋ­شى­لار­دىڭ جازعى دەمالى­سى باستا­لا­تىن كۇن دە تاياۋ. وسى ورايدا تاس­قىننان زارداپ شەككەن وقۋ­شى­لار­عا بۇل كەزەڭدە قان­داي قول­داۋ مەن جەڭىلدىكتەر جا­سالماق؟ – ولارعا نەگىزگى كومەك وب­لىس­تىڭ ءوزىنىڭ ىشكى ءمۇم­كىن­دىكتەرى مەن رەزەرۆتەرى ەسەبىنەن جاسالىپ وتىر. سو­عان ساي تاسقىن سۋ زار­دابىنا تاپ بول­عان جەتكىنشەكتەر اي­ماقتاعى تىنىعۋ ورىن­دا­رى مەن لاگەرلەردە ارنايى جولدامالار بوي­ىنشا دەم­ال­ماق. مۇنىڭ سىر­تىندا رەس­پۋب­ليكانىڭ وزگە ءوڭىر­لە­رىن­دەگى دەما­لىس ورتا­لىق­­تا­رى مۇن­داي توپتار قاتا­رىنا كىرەتىن وقۋ­­شىلاردى قا­بى­ل­داۋعا نيەت ءبىل­دىردى. ولار­دىڭ قاتارىندا «بال­­­داۋرەن» رەسپۋبلي­كا­لىق وقۋ-ساۋ­ىق­­تى­رۋ ور­تا­لىعى, ۇلتتىق «سۇڭ­قار» پارك بازاسى ءجا­نە «قاز­مۇ­نايگاز» جشس بار. بۇ­عان قوسا 150 بالانىڭ جاز­عى دەما­لى­سىن وزدەرىندە وتكىزۋ­گە شەشىم قابىل­داعان ماڭعىستاۋ جانە اق­توبە وبلىستىق اكىمدىكتەرى­نە دە ايتار العىسىمىز شەكسىز. – وبلىس اۋماعىندا تابي­عات اپاتى ورىن العان تۇستا شۇعىل وڭتايلى شەشىمدەر قا­بىلدان­دى. مۇ­نى دەر ۋا­قىتىندا الىن­­­عان تاكتيكا دەسەك, تاس­قىن سۋ زارداپ­تا­رىن تولىق جويۋ­­دىڭ ستراتە­گياسى دا ىسكە اسىپ جات­قانى كامىل. بۇل ءما­سەلەدە ءسىزدىڭ ويى­ڭىز­شا ەسكەرىلەتىن باستى ماسەلەلەر قانداي؟ – وبلىس ورتالىعى ورال­دىڭ رەسپۋبليكانىڭ وزگە قالا­لارى­مەن سالىستىرا قا­را­عان­داعى ەڭ باستى گەو­گرا­فيالىق ەرەكشەلىگى – ونىڭ جايىق, شاعان جانە دەر­كول سەكىلدى ءۇش وزەننىڭ توعى­سىن­دا ورنالاس­قانى. ولاي بولسا مۇن­دا قاي جىلدا دا سۋ تاسقىنى بولۋ قاۋپى بار دەگەن ءسوز. وسى قاۋىپ­تىڭ ەڭ ال­دىڭعى شەبىندە ورال قا­لاسى ماڭىنداعى بىرقاتار ەلدى مەكەندەر مەن ساياجايلار تۇر. وبلىس ورتالى­عىنداعى كەيبىر ءبىلىم بەرۋ نى­ساندارى دا وسى سىزىققا تاياۋ ورنا­لاسقانى جا­سىرىن ەمەس. سوندىقتان دا ءبىز جىل سايىن وقۋشىلار مەن پەدا­گوگ­تاردى شۇ­عىل ەۆاكۋاتسيا جا­ساۋعا بەيىمدەۋ ماقسا­تىندا ءتو­تەنشە جاع­داي­­لار كۇن­دەرىن وتكىزىپ تۇرا­مىز. مىنە, بۇل ءجايتتىڭ ءوزى بيىل­عى تاسقىن سۋ كەزىندە ءوزىنىڭ ءتيىستى ناتيجەسىن بەردى دەپ ساناي الامىز. سو­نىڭ ءناتي­جە­سىندە ماتەريالدىق شى­عىن­دار سالىستىرمالى ءتۇر­دە ال­عاندا مەيلىنشە از بول­دى دەپ وي تۇيۋگە تولىق نەگىز بار. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن تەمىر قۇسايىن.