21 مامىر، 2011

جەتپىس سەگىز جىلدان سوڭ...

301 رەت كورسەتىلدى
كەشە، قاسيەتتى جۇما كۇنى ەلورداداعى مۇسىلماندار زيراتىندا قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى، جازۋشى، قازاق تەاترىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى، ۇلتتىق تەاترتانۋداعى العاشقى ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى سماعۇل سادۋاقاس ۇلى ءمايىتىنىڭ ك ۇلىن جەرلەۋ ءراسىمى بولدى. وسىدان ءدال ءتورت اي بۇرىن، ياعني 2011 جىلدىڭ 21 قاڭتارىندا اسا كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى سماعۇل سادۋاقاس ۇلى سۇيەگىنىڭ ك ۇلى ماسكەۋدىڭ دون زيرات­حانا­سىنان استاناعا جەتكىزىلگەن بولا­تىن. ول استانا قالاسىنداعى ءسا­دۋاقاس عىلماني مەشىتىندە ۋاقىت­شا ساقتالعان ەدى. قايراتكەر سۇيە­گىنىڭ ك ۇلىن مەشىتتەن الىپ شىعار الدىندا مەشىت يمامدارى سماعۇل سادۋاقاس ۇلىنىڭ رۋحىنا باعىش­تاپ قۇران وقىدى. ودان كەيىن تا­بىتقا سالىنعان سۇيەك ك ۇلى ارنا­يى اۆتوكولىكپەن مۇسىلمان­دار زيراتىنا بەت الدى. الاش ارىستارىنىڭ ءبىرى سما­عۇل سادۋاقاس ۇلى 17 جاسىنان باستاپ ساياسي قىزمەتكە ارالاستى. 1917 جىلى ومبىداعى قازاق جاس­تا­رىنىڭ «بىرلىك» ۇيىمىنىڭ بەل­سەندى مۇشەسى بولدى. 1920 جىل­دىڭ قازان ايىندا قازاق اۆتونوميا­سى­نىڭ قۇرىلتاي سەزىندە ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەلىگىنە سايلاندى، كوميتەتتىڭ ساياسي حات­شى­سى قىزمەتىن اتقاردى. ال 1922-1925 جىلدارى قازاق ورتالىق ات­قارۋ كوميتەتىنىڭ تۇركىستان رەس­پۋب­ليكاسىنداعى وكىلەتتى وكىلى، قا­زاق اسسر جەر حالىق كوميس­سارىنىڭ ورىنباسارى، قازاق اسسر جوسپارلاۋ كوميسسياسى توراعاسى­نىڭ ورىنباسارى، كەيىن توراعاسى بولىپ جوعارى قىزمەتتەر ىستەدى. كەيىن، ياعني 1925 جىلدان قا­زاقستاندى باسقارعان گولوششەكين­نىڭ قازاق دالاسىندا جۇرگىزگەن سايا­ساتىمەن كەلىسپەي، اۋىل-ايماق­تىڭ بەيبىت ەۆوليۋتسيالىق دامۋىن قولداپ، بايلار مەن ورتاشالاردى ورىنسىز تاركىلەۋگە، كسرو-نىڭ ەۋروپالىق بولىگىنەن قازاقستانعا شارۋالاردى اكەلىپ قونىستان­دىرۋ­عا قارسى شىقتى. بۇل سماعۇل سادۋاقاس ۇلىنىڭ ۇلتجاندى ەرەكشە تۇلعا ەكەندىگىن كورسەتەدى. وسى­عان بايلانىستى سماعۇل ءسا­دۋا­قاس ۇلى بۋرجۋازياشىل نيەتتەگى ادام رەتىندە قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشى­را­دى. وسى­لاي­شا ءبىرتۋار تۇلعا دون­باس-ءماس­كەۋ تەمىر جولى قۇ­رىلىسىنىڭ ينجەنەرى بولىپ قىز­مەت ىستەپ ءجۇر­گەندە وندىرىستىك اپات­تان العان اۋىر جا­راقاتتان قايتىس بولدى. كوپشىلىك قاۋىم سماعۇل ءسا­دۋاقاس ۇلىن زەرتتەۋشى ءارى جازۋشى رەتىندە جاقسى بىلەدى. نەبارى 33 جىل ءومىر سۇرگەن ول ارتىنا «جاس­تار­عا جاڭا جول»، «جاستارمەن ءاڭ­گىمە» ەڭبەكتەرىمەن قاتار، «سارسەن­بەك» رومانىن، «سالماق­باي، ساعىن­دىق»، «كۇمىس قوڭى­راۋ»، «كۇلپاش» اتتى كوركەم شى­عارمالار قال­دىر­دى. سماعۇل ءسا­دۋاقاس ۇلى ءمايىتىنىڭ ك ۇلى ماسكەۋ­دەگى دون زيراتحاناسى باس عي­ماراتىنىڭ قابىرعاسىنا ار­نايى قۇتىعا سالىنعان كۇيدە 78 جىل جاتتى. ونىڭ تۋعان-تۋىس­تارى­نىڭ تىنىمسىز ىزدەنۋىنىڭ ناتيجە­سىن­دە ءمايىت ك ۇلى اقىرى تۋعان وتانىنا، سارىارقا توسىنە اكەلىندى. ءمايىت ك ۇلى سالىنعان قۇتى مۇ­سىلماندار زيراتىنا جەتكىزىلىپ، جەر قوينىنا بەرىلگەن سوڭ، مار­قۇمنىڭ رۋحىنا باعىشتالىپ قۇ­ران وقىلدى. ال جەرلەۋ ءراسى­مى­نە استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمان­عالي تاسماعامبەتوۆ، پارلامەنت دە­پۋ­تاتتارى، سماعۇل ءسادۋا­قاس ۇلى­نىڭ تۋىستارى، ەلورداداعى ونەر جانە مادەنيەت قايرات­كەر­لەرى، سون­داي-اق كوپشىلىك قاۋىم قاتىستى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.
سوڭعى جاڭالىقتار

سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى

توتەنشە جاعداي • بۇگىن، 20:40

افريكاداعى قازاق كينوسى

كينو • بۇگىن، 20:34

تارازى باسى تەڭ

سپورت • بۇگىن، 20:30

العاشقى كۇنى – ەكى قولا

سپورت • بۇگىن، 20:25

التىننان القا تاقتى

سپورت • بۇگىن، 20:25

ۇقساس جاڭالىقتار