21 مامىر، 2011

تۇركى وركەنيەتى جانە تاۋەلسىز قازاقستان

1337 رەت كورسەتىلدى
كەشە استانادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىز­دىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «تۇركى وركەنيەتى جانە تاۋەلسىز قازاقستان» اتتى حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوز جۇمىسىن باستادى. ەكى كۇنگە سوزىلاتىن بۇل شاراعا الەمنىڭ 18 ەلىنەن، اقش، باتىس ەۋروپا، رەسەي، پولشا، ۆەنگريا جانە تۇركى مەملەكەتتەرى ەلدەرىنەن 200-گە تارتا عالىمدار جينالدى. وسىدان ءبىر جىلداي ۋا­قىت بۇرىن ءازىربايجاننىڭ ناحچىۆان قالاسىندا وتكەن تۇركى مەملەكەت باسشىلارى­نىڭ ءىح سامميتىندە قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركولوگيالىق زەرتتەۋلەرمەن اينالىساتىن حالىق­ارالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ور­تالىق – تۇركى اكادەمياسىن قازاقستاندا اشۋدى ۇسىنعان بولاتىن. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسى ۇسىنىسى تۇركى مەم­لە­كەتتەرىنىڭ باسشىلارىنان قول­­داۋ تاۋىپ، تۇركى حالىق­تارىنىڭ كىندىك ەلى، اتا جۇرتى اتانىپ وتىرعان ءتا­ۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاڭا ەلورداسى استانا قالاسىندا وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا تامان تۇركى حالىقارالىق اكادە­ميا­سى شا­ڭىراق كوتەردى. ونىڭ پرەزيدەنتى بولىپ حا­لىقارالىق قا­ۋ­ىمداستىققا تا­نىمال ءتۇر­كولوگ عالىم شاكىر ىبىراەۆ تاعايىن­دالدى. جاڭا قۇرىلعان جاس اكادەميا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قول­داۋى­مەن، وسى ءساتتى كوپتەن كۇتكەن الەمنىڭ تۇركولوگ عا­لىمدارىنىڭ ىنتىماق­تا­سۋى­مەن  بىردەن ىسكە كىرىسىپ كەتتى دەپ ايتۋعا بولادى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ كى­تاپحاناسىن ۇيىمداستىرىپ، تۇركولوگ عالىمداردىڭ با­سىن قوسۋعا ارنالعان ءبىرشاما شارالاردى وتكىزىپ ءۇل­گەردى. قازىردىڭ وزىندە الەم­نىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىندەگى ءتۇر­كىتانۋشى عالىمداردىڭ 40 تومعا جۋىق ەڭبەكتەرىن جي­ناس­تىرىپ، باسپاعا ازىرلەدى. بۇل جۇمىس ودان ءارى دە جال­عاسىن تابا بەرەتىن بولادى. ال تۇركى اكادەمياسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيس­ترلىگىنىڭ قولداۋىمەن استانا تورىندە وسى شارانى ۇيىم­داستىرۋى ونىڭ العاشقى قىز­مەتىندەگى ءبىر ۇلكەن بەلەس بولعانى انىق. استاناداعى «RAMADA PLAZA» قوناقۇيىنىڭ ءماجى­لىس زالىنا جينالعان تاريح، ارحەولوگيا، ءتىل ءبىلىمى، ادە­بيەت­تانۋ، ەتنولوگيا، ەتنو­گرافيا، مادەنيەتتانۋ، ونەر­تانۋ، فيلوسوفيا، الەۋمەت­تانۋ سالالارى بويىنشا ىرگەلى ەڭبەكتەر جازىپ جۇرگەن كورنەكتى تۇركولوگ عالىمدار­دىڭ ەكى كۇندىك باسقوسۋ جيى­نى سالتاناتتى جاعدايدا اشىلدى. وعان قاتىسقان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى باقىتجان جۇماعۇلوۆ ەل­باسى­نىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. «... وتكەن جىلى تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەردىڭ سامميتىندە قول جەتكىزگەن كەلىسىم بويىنشا استانا قالا­سىندا تۇركى اكادەمياسى شا­ڭىراق كوتەردى. ول تۇركى حا­لىقتارىنىڭ ورتاق قۇندى­لىق­تارىن الەمدىك وركەنيەت اياسىنداعى زەرتتەۋلەرىندە ءدۇ­­نيە ءجۇزىنىڭ تۇركىتانۋشى عالىمدارمەن تىزە قوسا وتى­رىپ، بىرلىك پەن ىنتىماق­تاستىقتىڭ اياسىندا شىنايى عىلىمي ىزدەنىستەرگە  ۇمتى­لۋدى ماقسات ەتەدى. قازاق­ستاننىڭ قازىرگى ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنداعى ۇستا­نىم­دارىنا لايىق ءتۇر­كولو­گياداعى ۇيىمداستىرۋ جانە ۇيلەستىرۋ جۇمىستارى، سون­داي-اق الداعى مىندەتتەرى ءبۇ­گىنگى عىلىمي جيىننىڭ وزەك­تى تاقىرىبىنا اينالادى دەپ سەنەمىن. قازاقستاننىڭ ور­تا­لىعى استانادا اشىلىپ وتىر­­عان «تۇركى وركەنيەتى ءجا­نە تاۋەلسىز قازاقستان» حا­لىق­ارالىق-تۇركولوگيالىق كون­فە­رەنتسيانىڭ دۇنيە­جۇ­زىلىك اۋ­قىم­دى تىڭ يدەيالار­عا، تەرەڭ ىزدەنىستەرگە باستاما بولۋىنا شىن جۇرەكتەن تىلەكتەستىگىمدى بىلدىرەمىن»، دەپ­تى قۇتتىق­تا­ۋىن­دا ەلباسى. مۇنان كەيىن مينيستر كەلگەن قوناقتارعا بيىلعى جىلى تۇركولوگيا تاقىرىبىندا 20 جوبا بويىنشا زەرتتەۋلەردىڭ باس­تالعاندىعىن مالىمدەدى. كون­فەرەنتسيا جۇمىسىنا تا­بىس تىلەدى. وسى جيىنعا ارنايى قا­تىسۋعا كەلگەن تۇركسوي باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەي­نوۆ وسى ۇيىمنىڭ اتقارىپ وتىر­عان قىزمەتىنە، حالىق­ارالىق دەڭگەيدە ۇيىمداس­تىرىپ جات­قان شارالارىنا ءبىراز توقتالا كەلە سولاردىڭ قاتارىندا ءتۇر­كى حالىقتارى­نىڭ ورتاق مەرەكەسى  – ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پاتە­رىن­دە اتالىپ وتكەن­دىگىن، «ءلايلى-ءماجنۇن» وپەرا­سى­نىڭ 100 جىلدىعى ۇيىمداس­تىرىلعان­دى­عىن اتاپ ءوتتى. سو­نىمەن قا­تار، 2010 جىلى انكارادا ءوت­كەن تۇركى تىلدەس مەملەكەت باس­شىلارىنىڭ ونىن­شى سامميتىندە تۇركسوي-دىڭ 2012 جىل ءۇشىن استانا قالاسىن ءتۇر­كى مادەنيەتىنىڭ استاناسى رەتىندە جاريالاۋدى ۇسىنعانىن جەتكىزدى. استانادا تۇركى حا­لىق­ارالىق اكادەمياسىنىڭ قۇ­رىلۋىن تۇركىلەر رۋحانيا­تىن الەمگە تانىتۋدىڭ ۇلكەن ءبىر جولى رەتىندە اتاپ كورسەتتى. ءسوز كەزەگىن العان تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاكىر ىبىراەۆ ەلىمىزدى مەكەن ەتەتىن ۇلتتار مەن ۇلىس­تاردىڭ بەيبىت تىرلىك كەشۋى، ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ ءوزىنىڭ كەمەل بولاشاعىنا كامىل سەنۋى – الدىمەن، قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنىڭ تۇڭعىش پرە­­زي­دەنتى نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆتىڭ دانا سايا­ساتى­نىڭ كورىنىسى، ونىڭ ەلدى باس­قارۋداعى كورەگەندىگىنىڭ بەل­گىسى دەپ باعالادى. «مەملەكەتتىڭ باياندى دا­مۋىن ونىڭ ينتەللەكتۋال­دىق ۇلتتى جاسايتىنىن ءاردايىم اتاپ كورسەتىپ كەلە جاتقان ەل­باسى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىس­تەردى نىعايتاتىن كەز كەلگەن شارالاردى قولداپ وتىرادى. سونداي يگى جۇمىستاردىڭ ءبىرى – تۋىستاس تۇركى حالىقتارىنىڭ اراسىن جاقىنداستىرا تۇسەتىن، ولاردىڭ ءبىلىم مەن عىلىم ءجۇ­يەسىندە، مادەني-رۋحاني سالا­سىن­دا بايلانىسىن ارتتىرا­تىن الەمدىك تۇركولوگيا عىلى­مىنىڭ جاندانۋىنا جاعدايدى جاساپ وتىراتىندىعىن اتا­عانى­مىز ابزال» دەدى. شاكىر ىبىراەۆتىڭ اي­تۋىنشا، دۇنيە ءجۇزى حالىق­تارى­نىڭ ۇلكەن ءبىر تارماعىن قۇرايتىن تۇركى ەتنوسى تۋرالى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ باس-اياعىن تۇركولوگيا عىلىمى دەپ اتاۋ – ورنىققان ءداستۇر. «سوڭ­عى ەكى عاسىر ىشىندە ءتۇر­كولوگيا عىلىمىنىڭ دامۋىنا نەگىز بولعان عاجايىپ ەكس­پەديتسيالار ۇيىمداستىرىلىپ، ىرگەلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى. الەم تۇركىلەر دەپ اتالاتىن تىلسىم دۇنيە سىرىن اشتى. ونىڭ ادامزات دامۋىنا قوسقان ۇلكەن ۇلەسىن كوردى»، دەي كەلە ءبىر ۋاقىتتا ەۋروپادا دۇنيەگە كەلگەن الەمدىك تۇركولوگيانىڭ عىلىمي ۇيلەستىرۋ ورتالىعى ەندى ونىڭ ءوز وتانىنا ورال­عاندىعىن، بۇل جاعداي وسى عى­لىمنىڭ ەركىن، الاڭسىز تىنىس­تاۋىنا، ساياساتقا مويىن­ۇسىن­باي قانات جايۋىنا، ەڭ باس­تىسى، تۇركىلەردىڭ ءوز تاري­حىن ءادىل باعالاۋىنا مول ءمۇم­كىندىكتەر بەرەتىندىگىن اتاپ كورسەتتى. «ءبىز بۇگىن تاريحي، ساياسي، مادەني جاعدايلارعا قاتىستى دامىپ كەلە جاتقان تۇركو­لوگيانىڭ سيپاتىن الدىمەن مەتودولوگيا جاعىنان جي­ناقتاپ الۋىمىز كەرەك. بىرىنشىدەن، ءداستۇر بويىنشا ءتۇر­كولوگيانى ءتىل ءبىلىم شەڭ­بە­رىندە قاراستىرۋ ورىن العان. ال قازىرگى تۇركولوگيا – تۇركى حالىقتارىنىڭ ءتىلىن، تاريحىن، ادەبيەتىن، فولكلورىن، ەتنو­گرافياسىن، فيلوسوفياسىن، ونە­­رىن تۇتاستاي دا، سارالاپ تا زەرتتەيتىن كەشەندى عىلىم. ەكىنشىدەن، سالىستىرمالى تي­پو­لوگيالىق زەرتتەۋ تۇركو­لو­گيا­نىڭ وزەگى بولىپ تا­بىلادى. بۇل تۇركىلىك مادە­نيەت­تىڭ جال­پىلىق جانە جال­قىلىق بەلگىلەرىن ءبىلۋ ءۇشىن قاجەت. ءۇشىن­شىدەن، زەرتتەۋ جۇ­مىستارىنىڭ ەڭ باسىندا ال­دىمەن تەرميندەردى، ۇعىم­دار­دى، ەنتسيكلو­پەديا­لىق انىق­­تامالاردى جولعا قويۋى­­مىز قاجەت. ونسىز جي­ناقتاۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋ مۇمكىن ەمەس» دەگەن تۇجىرىم­داماسىن جەتكىزدى. وسىعان وراي تۇركى اكا­دەمياسىنىڭ الدىنا الەمدىك تۇركولوگ عالىمداردى قاتىس­تىرا وتىرىپ، تۇركولوگيا ءجو­نىندە حالىقارالىق زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋ، تۇركولوگتاردىڭ حالىقارالىق كوميتەتىن قۇرۋ، تۇركى تىلدەرى مەن ادەبيەتتەرى دەرەكتەرىنىڭ بىرىڭعاي حالىق­ارالىق بازاسىن، ەلەكتروندى كىتاپحاناسى مەن مۇراعاتىن قالىپتاستىرۋ، تۇركى جازبا ەسكەرتكىشتەرىن جۇيەلەۋ، شاعىن ساندى تۇركى حالىقتارىنىڭ بىرلەسىپ تۇراتىن جەرلەرىنە ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرۋ، شىعىس ەلدەرىنىڭ كىتاپحانا­لارى مەن ارحيۆتەرىندە ساق­تالعان تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحي قۇجاتتارىنا سۇيەنە وتى­رىپ، كونە تۇركى حالىق­تارىنىڭ ورنالاسۋ كارتاسىنىڭ كوشىرمەلەرىن ازىرلەۋ سەكىلدى اسا ءورشىل مىندەتتەر قويىلعان. شاكىر ىبىراەۆ كونفەرەنتسيا قوناقتارىن وسى ىسكە ۇلەس قوسۋعا شاقىردى. ءسوز كەزەگىن العان تاتارستان رەسپۋبليكاسى عا اكادەميگى ميرفاتىح زاكيەۆ تاتارستان عالىمدارىنىڭ وسى كونفەرەنتسياعا جولداعان قىزۋ قۇتتىقتاۋى مەن سالەمىن جەتكىزە كەلە، وسىنداي ۇلكەن ۇيلەس­تىرۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلۋىنا قام­قورلىق جاساعان قازاقستان مەم­لەكەتىنىڭ باسشىسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆقا دەگەن ءۇل­كەن قۇرمەتى مەن العىسىن ءبىلدىردى. تۇركى وركەنيەتىنىڭ تەرەڭ تامىرى جانە تاۋەلسىز قازاق­ستان تاقىرىبىندا اڭگىمە قوزعادى. تۇركيادان كەلگەن اتاتۇرىك  مادەني ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى، ا.ياساۋي اتىنداعى حا­لىق­ارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ وكىلەتتىك كەڭەس ءتور­اعاسى دوكتور وسمان حوراتا تۇركى حالىقتارىنىڭ وتاق مادەنيەتى مەن تاريحىن بىرلەسىپ زەرتتەۋگە باعىتتالعان تۇركى اكادەمياسىنىڭ جانە بۇگىنگى ونىڭ ۇيىمداس­تىرۋى­مەن ءوتىپ جاتقان كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ۇلكەن تابىس تىلەپ، «تۇركى مەملەكەتتەرى تاۋەلسىز­دىگىنىڭ قۇرىلۋ كەزەڭى جانە تۇركى اكادەمياسى» دەگەن تا­قىرىپتا ءسوز سويلەدى. سالتاناتتى اشىلۋدان كەيىن وتكەن پلەنارلىق ماجىلىستە م.لومونوسوۆ اتىنداعى ءماس­كەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ازيا جانە افريكا ەلدەرى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ميحايل مەيەر، ش.ايتماتوۆ اتىنداعى ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، قىر­­­عىز رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى   اب­­دىلداجان احمەتقاليەۆ، ۆەن­گەريا عىلىم اكادەمياسى ەتنوگرافيا ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى ءداۋىت شومفاي قارا، وزبەكستان عى­لىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى احمەتالي اسقاروۆ، ءازىر­باي­جان ۇلتتىق اكادەمياسى تاريح ينستيتۋتى ەجەلگى تاريح ءبو­لىمىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى زاۋر گاسانوۆ جانە باسقالار ءسوز سويلەپ، تۇركولوگيا سالا­سىنىڭ ءار تارامدارى بويىنشا ءوز وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. قىر­عىزستاننان كەلگەن ابدىل­داجان احمەتقاليەۆ 183 مىڭ جولدان تۇراتىن قالىڭدىعى ءبىر قارىس، سالماعى جەتى كيلو بولاتىن ماناس جىرىنىڭ سا­عىنباي ورازباقوۆ جىرلاعان نۇسقاسىن تۇركى اكادەمياسىنا تارتۋ ەتتى. ءبىز وسى ارالىقتا كونفە­رەنتسياعا قاتىسۋشى بىرقاتار عالىمداردىڭ وي-پىكىرلەرىن سۇ­راعان ەدىك. قۇنىپيا الپىسباەۆ، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى تۇركى حالىقارالىق اكا­دەمياسىنىڭ اعا عىلىمي قىز­مەتكەرى: «تۇركى اكادە­ميا­­سى­نىڭ اشىلۋى، سونىڭ ىشىندە ول وتكىزىپ وتىرعان وسى كونفە­رەنتسيانىڭ ما­ڭىزى زور. سان مىڭ جىلدىق تاريحى بار تۇركى حالىقتارى وسى ۋاقىتقا دەيىن ءارتۇرلى ساياسي جۇيەدە ءومىر ءسۇرىپ كەلگەنى، تۇركى حالىقتا­رىنىڭ وركەنيەتى تۋرالى كوز­قاراس­تاردى وسى ۋاقىتقا دەيىن باتىس ەۋروپانىڭ، رەسەيدىڭ عالىمدارى قالىپتاستىرىپ كەل­گەنى بەلگىلى. ەندى وسىن­داي حالىقارالىق ۇيلەستىرۋ ورتا­لىعىنىڭ پايدا بولۋى­نىڭ ءنا­تيجەسىندە حالىق­ارالىق زەرتتەۋلەر نەعۇرلىم ادىلەتتى ءجۇر­گىزىلىپ، ولار ءجۇ­يەلى نەگىزگە قويىلادى دەپ ەسەپتەيمىن». قارجاۋباي سارتقوجا ۇلى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى، پروفەسسور، ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ال­تاي جانە تۇركىتانۋ عى­لىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى­نىڭ ديرەك­تورى: «باسقوسۋ­دىڭ ۇي­ىم­­داس­تى­رىلۋىنا كو­ڭىلىم تو­لىپ وتىر. تۇركو­لوگيا عى­لىمى «كلاسسيكالىق تۇركو­لوگيا» جانە «جالپى ءتۇر­كولوگيا» دەپ ەكىگە ءبو­لىنەدى. كلاس­سيكالىق تۇركو­لوگيا عى­لىمى تۇركى حا­لىقتارى ءبىر-بىرىنەن ءبولىن­بەگەن 15-16 عا­سىرلارعا دەيىنگى كەزەڭدى زەرت­تەيدى. جال­پى تۇركولوگيا ءبولىن­گەننەن كەيىنگى كەزەڭدى زەرتتەۋگە ار­نالعان. قازاق­ستان­دىق ءتۇر­كولوگ عالىمدار وسى تۇركى اكادەمياسىنىڭ قۇ­رىل­عان­دىعىن پايدالانا وتى­رىپ، ەندىگى كەزەكتە كونە تۇركى تاريحىنداعى قازاق حالقى­نىڭ ورنى مەن ۇلەسىن سال­ماقتاپ، وسى ماسەلەمەن تە­رەڭىرەك شۇعىلدانعانى ءجون. ءبىز جوعالتقانىمىز كوپ حا­لىقپىز. بىزدە تۇركولوگيا كەنجەلەپ دامىعاندىقتان ءبىز وزىمىزگە قاتىستى تاريحتىڭ ءبىرازىنان ايىرىلىپ قال­دىق. ەندى وسى ولقىلىقتىڭ ورنى تولادى عوي دەپ ويلايمىن». ءداۋىت شومفاي قارا، ۆەن­گەريا عىلىم اكادە­ميا­سى ەتنوگرافيا ينستي­تۋ­تىنىڭ اعا عىلىمي قىز­مەتكەرى: «مەن قازاق ءتىلىن جاقسى بىلەتىن ماجارستاندىق اتاقتى تۇركولوگ عالىم ەشتۆان قوڭىردىڭ تاربيە­سىندە بولدىم. سوندىقتان ءوزىم دە قازاق ءتىلىن جاقسى بىلەمىن. وسى كونفەرەنتسياعا ۇلكەن ۇمىتپەن كەلىپ وتىر­مىن. ول ءۇمىتىم اقتالا­تىنداي. جالپى بۇگىنگى كۇندى الەم تۇركولوگتارىنىڭ ءۇل­كەن ءبىر مەيرامى دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل جاقسىلىقتى بىزگە قازاقستان جاسادى. سوندىقتان قازاقستان باس­شىلىعىنا ۇلكەن العىسىم­دى ايتامىن». اننا دىبو، رەسەي عى­لىم اكادەمياسىنىڭ كور­رەسپوندەنت-مۇشەسى: «كەڭەس وداعىنىڭ تۇسىندا تۇركو­لوگيا عىلىمى جاقسى دا­مىعان ەدى. ءار ەل ءوز ءتا­ۋەل­سىزدىگىن العاندا تۇركولوگ­تار اراسىنداعى بايلانىس تا ءال­سىرەپ، اركىم ءوز بەتىنشە جۇمىس ىستەدى. تۇركولوگيا عى­لىمى السىرەدى. ەندى قا­زاقستاندا ولاردىڭ باسىن قوساتىن تۇركى اكادەميا­سى­نىڭ قۇرىلۋى بۇل ەلدەگى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ بار­عان سايىن كەڭ تىنىستى، تەرەڭ ءماندى بولا تۇسكەندىگىن كورسەتەدى. بۇل ءبىزدىڭ ورتاق يگىلىگىمىز». پلەنارلىق ءماجىلىس اياق­تالعاننان كەيىن كونفەرەنتسيا جۇمىسى سەكتسيالارى بو­يىنشا جالعاستى. ەكى كۇننىڭ ىشىندە 200-گە تارتا بايانداما تىڭدالىپ، تالقى­لاۋعا ءتۇس­پەك. ويلاپ قارا­ساڭىز، وسى­نىڭ ءوزى ۇلكەن قازىنا. بۇل قازىنا ەندى تۇركى اكادە­مياسىنىڭ مەنشىگىنە اينال­ماق. سان تا­راۋلى تۇركى تىلدەرىنە اۋ­دارىلىپ، بىرتە-بىرتە جۇيەگە تۇسپەك. سون­دىقتان اتالعان كونفە­رەن­تسيا­نىڭ تەك قازاق­ستان ءۇشىن عانا ەمەس، بۇكىل تۇركى حالقى ءۇشىن، الەمدىك تاريح عىلى­مىنىڭ سان ءتۇرى سالاسى ءۇشىن ماڭىزى زور دەپ ەسەپتەيمىز. سۇڭعات ءالىپباي.
سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار