دالاداعى داۋىل

ەل اراسىندا: «قىزىلوردادا جەل جىلىنا ەكى-اق رەت تۇرادى. التى اي وڭتۇستىككە, التى اي سولتۇستىككە قا­راي», دەگەن ءازىل بار. ءازىل ءتۇبى – ءزىل. بايقوڭىردان زىمىران عارىشتى بەتكە العان سايىن اقمەشىت اتىرا­بىنىڭ قوينى-قونىشىن جەل ارالاپ كەتەدى. ودان بولەك, جازىق دالا جىن­دى جەلدىڭ مەكەنى دە. سون­دىقتان قى­­زىلوردانىڭ تابيعات ەرەك­شەلى­گى­نە ساي, اراكىدىك دولى داۋىلدىڭ سوعىپ تۇرۋى زاڭدىلىق. دەگەنمەن, بۇرناعى كۇنى بولعان جەلدىڭ تۇرقى بولەك. الدىمەن سا­يىن دالانىڭ توبەسىن الا بۇلت تور­لادى. بۇلت قويۋلانعان سايىن ءۋىل دە ارتا ءتۇستى. جاڭبىر سىركىرەي بەرگەندە, دۇلەي داۋىلدىڭ باستا­لىپ كەتكەنى. جالپى, اقمەشىت اي­ما­عىندا جەلدىڭ بۇلتتى جەرگە تام­شىسىن تامىزباي قۋىپ كەتە بەرەتىنى بار. ءدال سول كۇنى شيەلى اۋدانىندا ءجۇر ەدىك. ءبىر ءساتتىڭ ىشىندە شاڭنان ءتۇ­نەك باستى دا قالدى. جەل ادام­دار­دى الدى-ارتىنا قاراماستاي ەتىپ قۋىپ, ءۇيدى-ۇيىنە تىعىپ تىندى. اينالاسى, جارتى ساعاتتىڭ ىشىندە الاقۇيىن اۋىل-اۋىلدى ارالاپ, جو­لىندا كەزدەسكەندەردى «قۇشا­عىندا» الا كەتتى. تالاي ءۇيدىڭ شاتىرى ۇشتى. مال قورالار ىقتاسىنسىز قالدى. دەگەنمەن, دولى داۋىلدىڭ شاماسى بۇلتتى قۋىپ كەتۋگە كەلمەدى. جاڭبىر جاۋدى. سودان سوڭ جەر دە, اسپان دا جادىراپ سالا بەردى. ەندى, رەسمي دەرەكتەرگە كەزەك بەرەيىك. شيەلى اۋدانىندا سول كۇنى سوق­قان جەلدىڭ قۋاتى سەكونتىنە 25 جانە ودان دا جوعارى مەتر جىل­دامدىقتا بولىپتى. سونىڭ سالدارىنان اۋداندا اپاتتى جاعداي ورىن العان. ترانسفورماتورلار قۇلاپ, جارىق وشكەن. اعاش سىنعان. ۇيلەردىڭ شاتىرى ۇش­قان. شيەلى كەنتى, اقمايا, المالى, اق­توعان, بەستام, گيگانت, ەڭبەكشى, جا­ڭ­اتۇرمىس, جۋانتوبە, جاقاەۆ, ور­تاق­شىل, نارتاي, تەلىكول, قودامانوۆ اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى دۇلەي داۋىلدىڭ كەسىرىن تارتقان. ارنايى ەسەپ بويىنشا, 482 جەكە تۇرعىن ءۇي مەن 5 الەۋمەتتىك نىسانعا زاقىم كەلگەن. 11 000 مەتر جارىق سىمدارى ءۇزىل­گەن. 166 ەلەكتر باعانالارى قۇ­لاپ, 11 بايلانىس جۇيەسىنىڭ باعاناسى ىستەن شىققان. داۋىلدىڭ كۇشى وسىدان انىق سەزىلگەندەي. باستىسى, ادام شىعىنى جوق. تۇرعىندار ءدىن-امان. «باس جارىلسا, بورىك ىشىندە», دەيتىن قازاقپىز عوي. قالعان شىعىن ورنىن تابار. اۋداندا ورىن العان اپاتتى زەرتتەيتىن توتەنشە جاعدايلار كو­ميسسياسىنىڭ وتىرىسى جەدەل تۇردە شاقىرىلدى. سونىمەن قا­تار, اپات اكەلگەن شىعىندى ەسەپتەيتىن جۇمىس توبى قۇرىلدى. اتال­مىش توپتىڭ ەسەپتەۋى بو­يىن­شا, اپات سالدارىن تارتقان نى­سانداردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن جوبامەن 38442365 تەڭگە قا­جەت ەكەن. بۇگىندەرى اۋداندا نى­سان­دار مەن ەلەكتر جانە بايلانىس جۇيەلەرىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. تابيعات-انا سول كۇنى ءبىر مىنەز تانىتتى. جالپى, كەيىنگى كەزدەرى تا­بيعاتتىڭ توسىن قۇبىلىسى كو­بەيىپ بارا جاتقان سياقتى. جايى­عىڭىز ار­ناسىنان استى. الماتىڭىز ءبىر كۇندە التى رەت سىلكىنىپ, باسىلدى. سىردىڭ بويىن دۇلەي داۋىل ارالاپ كەتتى. وسىندايدا مىناداي وي كەلەدى: «قا­زاقى ىرىممەن تاساتتىق بەرىپ, قۇر­بان شالىپ قويسا قايتەدى ەكەن؟!». ايتەۋىر, مۇنىڭ ءبارى بەكەر ەمەس ەكەنى انىق قوي... ەرجان بايتىلەس. قىزىلوردا وبلىسى.