بەس جىلىڭدى ارناساڭ, فۋتبول سەنىڭ ەڭبەگىڭدى اقتايدى

– دەيدى قاراعاندىنىڭ «شاحتەرىندە» ونەر كورسەتەتىن قانداسىمىز قايرات وتاباەۆ ەلىمىزدە كورشى ەلدەردەن قونىس اۋدارىپ, ازاماتتىق العان فۋتبولشىلار از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – قاراعاندىنىڭ «شاحتەر» فۋتبول كلۋبىن كۇشەيتەمىن دەپ كەلگەن ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز قايرات وتاباەۆ. بيىلعى ماۋسىمدا «شاحتەردىڭ» نەگىزگى قۇرامىندا ونەر كورسەتە باستاعان قورعاۋشى از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە قاراعاندىلىق جانكۇيەرلەردىڭ سۇيىكتى ويىنشىسىنا اينالىپ ۇلگەردى. وسىعان قاراپ, «شاحتەردىڭ» بيىلعى الاماندى شيراق باستاۋىنا سول قاپتالدا ويقاستاعان بەسىنشى ءنومىرلى قورعاۋشى وتاباەۆتىڭ سەنىمدى دە شەبەر ويىنىنىڭ سۇبەلى ۇلەس قوسىپ جاتقانى ءسوزسىز دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز. تاياۋدا ءبىز تاجىريبەلى فۋتبولشىمەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەسكەن بولاتىنبىز – قايرات, اڭگىمەمىزدى جان­كۇيەر قاۋىممەن ءوزىڭدى تانىس­تىرۋدان باستاساق... – مەن تاشكەنت وبلىسىنىڭ جاڭابازار دەگەن اۋىلىندا ءدۇ­نيە­گە كەلدىم. ءۇيدىڭ ىشىندە ەكى با­لامىز: الدىمدا اپكەم بار, ال اتا-انامنىڭ كەنجەسى مەنمىن. نەگىزى, تاشكەنت وبلىسىندا مەكەن ەتەتىن حالىقتىڭ باسىم بولىگى – قازاقتار. مەنىڭ دە اتا-بابالارىم بۇل ولكەنى ەجەلدەن قونىستانعان ەكەن. اكەم كامىل فۋتبولدان بالالار جاتتىقتىرۋشىسى بولدى. سودان دا بولار, مەن فۋتبولعا ەرتە كەلدىم: جەتى جاسىمنان باستاپ وسى ويىننىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرە باستادىم. جالپى, اكەم تاشكەنت وبلىسىندا جاتتىقتىرۋشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن كەزىندە وتە تالانتتى فۋتبولشىلار شوعىرىن تاربيە­لەپ شىعاردى: ولاردىڭ كوبى قازىر وزبەكستانداعى «پاحتاكور», «بۋنەدكور» كلۋبتارىنىڭ قۇرامىندا ونەر كورسەتىپ ءجۇر. فۋتبول – مەنىڭ ومىرىمدەگى باس­تى كاسىبىم: بالا كەزدەن اينا­لىس­قان ىسىممەن كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەكى ەلى اجىراعان ەمەسپىن. شەبەرلەر كو­مانداسىنىڭ قۇرامىنا 17 جاسىمدا قابىلداندىم. وعان دەيىن تاشكەنتتەگى وليمپيادا رەزەرۆتەرىن دايارلايتىن رەسپۋبلي­كا­لىق ۋچيليششەدە وقىدىم. وقۋدى بىتىرگەن جى­لى مەن «پاحتاكور» كومانداسىنىڭ قوسالقى قۇرامىنا شاقىرتۋ ال­دىم. سودان, 1997 جىلدان 2003 جىل­عا دەيىن وسى كوماندانىڭ اۋەلى قوسالقى, سودان كەيىن نەگىزگى قۇرام­دارىندا ونەر كورسەتتىم. – قازاقستانعا قاي جىلى قونىس اۋداردىڭ؟ –2002 جىلى اتا-انامدى الما­تىعا كوشىردىم. ءبىر جىلدان كەيىن, ياعني 2003 جىلعى ماۋسىم اياقتال­عان سوڭ, ءوزىم دە الماتىعا ءبىرجولاتا قو­نىس اۋدارىپ, «قاي­رات­تىڭ» قۇرا­مىن­دا ونەر كورسەتە باستادىم. جال­پى, قازاقستانعا كو­شۋ ءجونىن­دەگى شەشىمدى ءۇي-ءىشىمىز بولىپ قابىلدادىق. – قازاقستان مەن وزبەكستان فۋتبولىنداعى ايىرماشى­لىق­تارعا كاسىبي ويىنشى تۇرعىسى­نان باعا بەرسەڭ... – بۇل جونىندە مەنەن كوپ سۇرايدى. جالپى, قازاقستانداعى فۋتبول اتلەتيكالىق باسەكەگە, كۇش-قۋاتقا يەك ارتقان تارتىسقا قۇرىلعان. ال وزبەكستان فۋتبولى تەحنيكالىق شەبەرلىككە كوپ بەيىمدەلگەن. بۇعان, ارينە, مۇنداعى اۋا رايىنىڭ تىم ىستىقتىعى دا مولىنان اسەر ەتەتىن بولار. ال قازاقستاندا, ءوزىڭىز جاقسى بىلەسىز, اۋا رايى سالقىن. سوندىقتان دا, ءبىزدىڭ ستاديوندارداعى الاڭدار­دىڭ ساپاسى وزبەكستانداعىعا قا­را­عاندا اناعۇرلىم تومەندەۋ... – قازاقستاننىڭ ۋەفا-عا ەنگەنىن جۇرت ءالى كۇنگە دەيىن ءارتۇرلى اڭگىمەگە وزەك ەتەدى. بۇل جونىندەگى سەنىڭ پىكىرىڭ قانداي؟ – جۋرناليست اعايىن بۇل سۇ­راقتى دا ماعان كوپ قويادى. شى­نىن ايتقاندا, قازاقستان ۋەفا-عا كوش­كەلى پىكىر ايتىپ, بەلگىلى ءبىر تۇجى­رىم جاساۋعا بولاتىن ۋا­قىت جەتتى دەپ ويلايمىن. مەنىڭ­شە, قازاق­ستان ەۋروپا فۋتبول ودا­عىنا وتكەن­نەن ەشتەڭە جوعالت­قان جوق. بىلاي قارا­ساڭ, اۋىز تول­تىرىپ ايتارلىق ءناتي­جە جوق سياق­تى. بىراق تا, قارعا ادىم بولسا دا العا جىلجىپ كەلەمىز. ەڭ باستىسى – بۇل ءۇردىس قازاق فۋت­بولى ءۇشىن ءتيىمدى بولسىن دەيىك. جالپى, قازاقستان فۋتبولىنىڭ الار بيىگى ءالى الدا دەپ بىلەمىن. نەگە دەسەڭىز, ەۋروپانىڭ ازۋلى قۇراما كوماندا­لارى­مەن ارادا بولعان ماتچتاردا العان ءتاجىري­بە­نىڭ پايداسى ءتۇبى ءبىر جەمىسىن بەرەدى دەپ ويلايمىن. – «شاحتەر» كومانداسىنا تاڭ­داۋ جاساۋىڭا نە سەبەپ بولدى؟ – «قايراتپەن» كەلىسىم-شار­تىم بىتكەن سوڭ, مەنىڭ اگەنتىم «شاحتەر» كومانداسىن ۇسىندى. نەگىزى, مەن ءوزىم دە الدىنا ۇلكەن ماقسات قوي­عان كوماندادا ونەر كورسەت­كەندى قا­لاپ جۇرگەن بولا­تىن­مىن. «شاحتەردەگى» جاعداي تۋ­را مەنىڭ ويىمنان شىققان سوڭ, بىردەن قۋانا كەلىسىم بەردىم. قازىر كەلگەنىمە وكىنبەيمىن. ءبارى دە مەن ويلا­عانداي بولىپ جاتىر. كومان­دادا­عى ويىنشىلار بۇگىنگى كۇندە ءبىر-بىرىمەن تولىقتاي ءتىل تابىسىپ كەتكەن: مورالدىق احۋال شىنىن­دا دا دوس ءسۇيىنىپ, دۇشپان كۇيى­نەتىندەي جاعدايدا. جالپى, مەن كوپتەگەن كوماندالاردا وينادىم: ءوزىمنىڭ ۇزاق جىلعى تاجىريبەمە ءسۇ­يەنە وتىرىپ ايتار بولسام, كو­ماندانىڭ ەڭ باستى قارۋى – ۇجىم­داعى ويىن­شىلاردىڭ ءبىر ماق­ساتتىڭ جولىن­دا جۇدى­رىق­تاي جۇمىلىپ, توننىڭ ىشكى باۋىن­داي تاتۋ بولۋى! ءدال قازىرگى ۋاقىت­تا «شاحتەردەگى» احۋال تۋرا وسىن­داي. سونان سوڭ, بۇل فۋتبول كلۋ­بىندا باسشىدان باستاپ ءوز ىسىنە بەرىلگەن وڭكەي كاسىبي ما­ماندار ەڭ­بەك ەتەدى: ولاردىڭ ءار­قايسىسى ءوز­دەرى­نىڭ مىندەتتەرىن مۇلتىكسىز اتقا­رادى. وسىندا كەلگەلى قاي جاعىنان الىپ قاراساڭ دا, پروبلەما دەگەندى ەستىگەن ەمەسپىن. قىس­قاسى, كاسىبي فۋتبول كومان­داسى وسىنداي بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن! – الاڭ ۇستىندە ءوزىمنىڭ مىق­تى جاعىم دەپ قانداي قاسيە­تىڭ­دى ايتار ەدىڭ؟ – مىقتى جاعىم دەپ ەڭبەك­قور­لىعىمدى ايتار ەدىم. وزىمە جۇك­­تەل­گەن مىندەتتى مۇلتىكسىز ات­قارۋ ءۇشىن بارىمدى سالامىن. الاڭ­عا شىقتىڭ ەكەن, نامىسقا قام­شى با­سىپ, جا­نىڭدى سالىپ تەر توگۋىڭ كەرەك. – سەن ءوزىڭنىڭ دەنە ءبىتىمىڭنىڭ تالدىرماش بولعانىنا قارا­ماس­­تان, قارسىلاستاردىڭ ەڭگە­زەر­دەي شابۋىلشىلارىمەن دوپ­قا تالاس­قاندا كۇش جاعىنان كەم تۇسپەي جاتاسىڭ. مۇنداي شىمىرلىقتىڭ سىرى نەدە؟ – مەنىڭشە, بۇل ۇزاق جىلعى تاجىريبەمەن كەلگەن دۇنيە بولار. ءاربىر فۋتبولشى ۋاقىت وتكەن سا­يىن تاكتيكالىق تۇرعىدا تولى­سىپ, شەبەرلىگىن شىڭداي تۇسەدى. ءتىپتى, وسى­لاي ىستەۋگە مىندەتتى دەپ ايتار ەدىم. – جاس فۋتبولشىلارعا قان­داي كەڭەس قوسار ەدىڭ؟ – فۋتبولدا تەك قانا تەر توگىپ, ەڭبەكتەنۋ كەرەك. ءتوزىمدى بولىپ, ءوزىڭنىڭ جۇلدىزىڭ جانار ساتكە ساقاداي ساي دايىن بولا ءبىلۋ دە جاس فۋتبولشى ءۇشىن وتە ماڭىزدى قا­سيەت. بىردە, فۋتبولدى ەندى باستاپ ءجۇر­گەن كەزىمدە ءبىر ادام ماعان مى­نا­داي اقىل قوستى: «ەسەسىنە ەشتەڭە سۇراماي, جانىڭدى سالىپ فۋتبولعا بەس جىلىڭدى ار­ناشى, سوندا فۋتبول سەنىڭ ەڭ­بە­گىڭدى اقتايدى». وسى ءسوز مەنىڭ جا­دىمدا وشپەستەي بو­لىپ ساقتالىپ قالدى. وسى تۇرعى­دان كەلگەندە, مەن دە جاستارعا نەبىر قيىن­دىق­تارعا كەزدەسسەڭدەر دە, سەنىم­دە­رىڭ­دى جوعالتپاڭدار, العان بەت­تە­رىڭ­نەن قايتپاڭدار, فۋتبولعا ادال بولىپ, ونى شىن سۇيىڭدەر. سوندا فۋتبول دا سەندەردىڭ ەڭبەك­تەرىڭدى اقتايدى دەگىم كەلەدى! ايقىن نەسىپباي. قاراعاندى.