جەمقورلاردىڭ ج ۇلىنى ۇزىلە مە؟

قۇرىلىس سالاسىنداعى كەلەڭسىزدىكتەر وسىنداي ساۋال تۋىنداتادى مەملەكەتتىڭ قارجىسىن, قاراپايىم ازاماتتاردىڭ نەسىبەسىن جىمقىراتىن جەمقورلار قاشان قۇريدى؟ ءالسىن-ءالى جاڭبىردان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاقتاي قاپتايتىن سىبايلاستاردى باۋداي ورىپ تۇسىرەتىن ناۋقاندىق شارالاردىڭ دا ناتيجەسى كورىنبەيدى. ءبىرى ۇستالسا, ەكىنشىسى باس كوتەرەدى. تويىمسىزدىق دەگەن جاپپاي بويدى بيلەپ, سانانى تۇمشالاپ الدى. قالايدا ايتەۋىر جەۋ كەرەك. ار دا جوق, ۇيات تا جوق, بيلىك قولدا بولسا تۇيەنى تۇگىمەن جۇتۋعا بار. بۇعان قازىر دالەل دە, شاتىلىپ جاتقانداردىڭ سانى دا كوپ. بىراق ەشقايسىسى تويار ەمەس, سودان جەۋىن دە قويار ەمەس. جەمقورلاردىڭ سىبايلاسىپ ەلدىڭ اقشا­سىن جىمقىرا بەرەتىندىگى ولار زاڭدارى­مىزدىڭ سولقىلداق تۇستارىن ءوز ءمۇد­دە­لەرىنە ساي شەبەر پايدالانا الادى. سونىڭ ەڭ جەڭىل دە قاراپايىم جولى سالىنىپ جاتقان قۇرىلىس نىساندارىن قولدان قىم­باتتاتۋ بولىپ وتىر. ول ءۇشىن قۇرىلىس نى­سانىنىڭ مەرزىمىن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇ­جات­­تارداعى جىبەرىلگەن كەمشىلىكتەرگە بايلانىستى دەپ ءسال ۇزارتسا جەتىپ جاتىر. بۇل سەنىمدى تەتىك التىن شۇمەكتى اشقانداي شەنەۋنىكتەردىڭ ءتۇبى جوق قالتالارىنا قىپ-قىزىل اقشانىڭ ەسەپسىز قۇيىلۋىنا جول بەرەدى. سوسىن «التىن كورسە پەرىشتە جولدان تايادى» دەگەندەي, ول شۇمەكتى تارس بەكىتىپ جاۋىپ تاستاۋعا ەشكىمنىڭ «ءداتى» بارا قوي­مايدى. قايدا شاشىلماي جاتقان ۇكىمەت­تىڭ اقشاسى, جەتەدى عوي دەيدى سىباي­لاستار ءبىرىن-ءبىرى سابىرعا شاقىرىپ. ماسەلەن, باس پروكۋراتۋرا بيۋدجەت قارا­جاتىن پايدالانۋ كەزىندە قۇرىلىس نىسان­دارىنىڭ قۇنىن قىمباتتاتۋ سەبەپتەرىنە تالداۋ جاساپ كورسە 2009 جىلى رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن 35 جوبا بويىنشا قۇرىلىس قۇنى 20 ملرد. تەڭگەگە قامباتتاپتى. ال ءدال وسىنداي جاعداي 2010 جىلى دا ورىن الادى. سونان ونىڭ نەلىكتەن قىمباتتاعانى زەرتتەلىنەدى. سويتسە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامالار دۇرىس دايىندالمايدى ەكەن. سونىڭ سالدا­رىنان استانا قا­لا­سىنداعى ونكو­لوگيالىق ديسپانسەردىڭ جوباسى ەكى رەت تۇزەتىلگەن. ناتيجەسىندە ونىڭ سمەتالىق قۇنى 2,8 ملرد.-تان 7,4 ملرد. تەڭگەگە ءبىر-اق قارعىپ, 2,5 ەسەگە ارتقان. سول سەكىلدى الماتى وبلىسىندا شاڭعى جانە بياتلون ستاديونىن سالۋ ورنى تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ نۇسقاۋى بويىنشا باسقا جەرگە اۋىستى­رىلعان. نەگە اۋىستىرىلعان دەيسىز عوي؟ سەبەبى, ينجەنەر­لىك-گەولوگيالىق جاعدايلار­دىڭ وزگەرۋىنە سايكەس سمەتاعا قوسىمشا شىعىندار قوسى­لادى. ال ول ءوز كەزەگىندە نىساننىڭ سمە­تالىق قۇنىن 9,5 ملرد.-تان 17,8 ملرد. تەڭ­گەگە دەيىن كوبەيتتى. مۇنداي قۋلىق امال­دىڭ نە ءۇشىن قاجەت بولعانىن جۇرت كەيىن ءتۇسىندى. جالپى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە اقشا جەۋدىڭ اما­لى دا كوپ. ماسەلەن, الماتى وبلىسى الاكول اۋدانىندا «سترويتەك» جشس بالا­باقشا قۇرىلىسىن سالۋى ءتيىس ەدى. الايدا ول ءوز مىندەتىن ورىنداماۋىنا بايلانىس­تى, نىسان­نىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ باسقا مەردىگەرگە تاپسىرىلادى. بۇل امال, قۇرىلىس جوباسى­نىڭ 100 ملن. تەڭگەدەن استام سوماعا قىم­باتتاۋىنا اكەپ سوقتىرادى. ەندى اتال­عان قاراجات مەملەكەتكە كەلتىرىلگەن زارداپ رەتىندە «سترويتەك» جشس-ىنەن ءوندىرىپ الىن­عان شىعار دەپ ويلايسىز عوي. جوق. سىباي­لاسقاندار ونداي قوماقتى قارجىنى وڭاي­لىق­پەن قولدان شىعارا ما, اۋداندىق اكىمدىك ونى وندىرمەك تۇگىلى, ورىندالماعان جۇمىس تۇرلەرىنە دەپ قوسىمشا قاراجات ەسەبىندە اۋدارىپ جىبەرگەن. ءسويتىپ ەلدىڭ ەسىل بايلى­عىنىڭ ءبۇيىرى بۇرىسكەن ۇستىنە ءبۇرىسىپ بارادى. سول سياقتى قۇرىلىس جۇرگىزۋدە اقشا جەۋدىڭ قاراپايىم امالى ونىڭ سالىنۋ ۋاقىتىن قاساقانا ۇزارتۋ بولىپ تابىلادى. مىسالى, الماتى قالاسىنداعى پەريناتال­دىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىس مەرزىمىن مەردىگەر سوزبالاڭعا سالۋىنا بايلانىستى, ونىڭ جو­با­لاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسى 2008 جىل­دان بەرى ءۇش رەت قايتا ەسەپتەلگەن. سوڭعى قايتا ەسەپتەۋدەن كەيىن نىساننىڭ قۇنى قوسىمشا 1,6 ملرد. تەڭگەگە ءوسىپ شىعا كەلدى. مىنە, قالتاعا قوسىمشا تۇسەتىن ەلدىڭ ەسىل قار­جىسى دەگەن وسى. ونى از دەسەڭىز وسكە­مەن قالا­سىنداعى «ۆوستوك» ستاديونىن قايتا جاڭ­­عىرتۋ مەرزىمى ءۇش رەت ۇزارتىلعان. وسى­نىڭ سالدارىنان, ءۇش جىلدىڭ ىشىندە كەلى­سىم-شارت سوماسى 188 ملن. تەڭگەدەن 427 ملن. تەڭگەگە دەيىن وسكەن. تۇك بىتىرمەي-اق, اقشا جاساۋدىڭ جولى وسى. مۇنداي جاندى اۋىر­تاتىن وقيعالار ءبىردى-ەكىلى بولسا كەمشىلىك تەز تۇزەتىلەر دەپ كونەسىز عوي, بىراق قۇزىرلى ورگاننىڭ انىقتاۋى بويىنشا ونداي دەرەكتەر رەسپۋبليكانىڭ باسقا دا وڭىرلەرىندە بايقالىپ جاتۋى الاڭداتپاي قويمايدى. جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلان­دىرى­لاتىن نىسانداردىڭ قىمباتتاۋىنا نەگىزسىز جۇرگىزىلگەن مەملەكەتتىك ساراپتاۋ, جوبالاۋ شەشىمدەرىنىڭ بىرنەشە مارتە وزگەر­تىلۋى, اكىمشىلىكتىڭ جوبالاۋعا تۇسەتىن بيۋد­جەتتىك باعدارلامالاردى ساپاسىز ءازىر­لەۋى سەبەپ بو­لىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە قام­بات­شىلىققا كىنالى بولعانداردى, ياعني مەملەكەتتىك ساراپتاۋ ورگانى مەن جاۋاپسىز ءۇي سالۋشىلاردى جانە جوبالاۋ ۇيىمدارىن ءتيىستى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر ارقىلى ماتە­ريال­دىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ نەمەسە سول كەلەڭسىزدىكتەردىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى ءجۇر­گىزىلمەيدى. ونىڭ نەگە جۇرگىزىلمەيتىنى تا­عى تۇسىنىكتى. ماسەلەن, الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانىندا 300 ورىندىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جوبا بويىنشا 597,2 ملن. تەڭگەنى قۇراعان ەكەن. كەيىن ورىن­داۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە باستاعاندا جەر استى سۋىنىڭ تە­رەڭدىگى جوبادا كورسەتىلگەندەي بەس مەتر ەمەس, ەكى مەتر دەپ انىقتالعان. سو­نىڭ سال­دارىنان جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجات­تار دۇرىس دايىن­دالماعان دەگەن جەلەۋمەن قار­جى­لان­دىرىلۋ كولەمى تاعى دا قوسىمشا 24,4 ملن. تەڭگەگە ۇلعايىپ شىعا كەلەدى. بىراق مەم­لەكەتتىڭ اقشاسى وسىنشاما شىعىندالىپ جات­­سا دا قاراساي اۋدانىنىڭ اكىمدىگى اياق اس­تىنان قوسىمشا «قىرۋار قارجى تۇسىرگەن» جو­بالاۋشىنى جازاعا تارتۋدى ۇمىتىپ كەتىپتى. مەملەكەتتىك ورگاندار «مەملەكەتتىك سا­تىپ الۋ تۋرالى» زاڭ تالاپتارىن بۇزعان­دىق­تان قۇ­رىلىس مەرزىمى نەگىزسىز ۇزارتىلىپ, سونىڭ سالدارىنان ونىڭ قۇنى دا ەسەلەپ قىمباتتاي تۇسەدى. اتالعان زاڭنىڭ 39-­بابىندا جاب­دىق­تاۋشى ءۇشىن نەگىزگى تاڭداۋ بو­لىپ تابىلاتىن جانە ساپانىڭ بۇل­جىماس جاع­دا­يىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى بەكىتىلگەن شارتقا ەنگىزىلەتىن ءوز­گە­­رىس­تەردىڭ تولىققاندى نە­گىزى كورسەتىلگەن. الايدا, تاپ­سىرىس بەرۋشى اتال­عان باپ تالابىن بۇزا وتى­رىپ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ شارتىنىڭ مىندەتتى ورىنداۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ بولىگىنە زاڭ­مەن كوزدەلمەگەن وزگەرىستەردى ەنگىزەدى. بۇل, البەتتە, قۇرىلىس­تىڭ قىم­بات­تاۋىنا اكەپ سوق­تىرادى. مۇنداي جاعداي­دىڭ كەزىندە مۇمكىن بولعان سىرى رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى پايدالانۋ ەرە­جەسىنىڭ 92 تارماعىنا سايكەس ايماقتىق قازىناشىلىق بولىمشەلە­رىندە تىركەلگەن شارت­قا اتقارىلاتىن جۇمىس­تىڭ مەرزىمى وزگەرگەن كەزدە قوسىمشا كەلىسىمدەردى تىركەۋ كوزدەلگەن ەدى. سونى اركىم وزىنشە پايدالانا ءبىلدى. بىراق بۇل قۇجات قازىرگى كۇنى كۇشىن جوعالتتى. الايدا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ شارت­تارىنا زاڭمەن كوزدەلمەگەن نەگىزدە وزگە­رىستەردى ەنگىزۋگە سى­بايلاس جەمقورلاردىڭ ءالى دە زاڭداردىڭ وسال تۇسىن ءساتتى پايدالانا ءبىلۋى مۇمكىندىك تۋدىرا بەرمەك. ەلدى جايلاعان وسىنداي كەلەڭسىز كورىنىس­تەر­دەن كەيىن جەمقورلىق­تىڭ ج ۇلىنى ءۇزى­لەدى دەگەن ءۇمى­تىمىز الىس­تاي تۇسەتىن سەكىلدى. ويتكەنى جەڭ ۇشىنان جال­عاسقان جەم­قور­لاردىڭ ارا­مىزدا شايقالا با­سىپ جۇرگەنى وسى جۇرگەن. اباي اتامىز ايتقانداي, ەگەر قولدا زاكون قۋاتى بولسا ەڭ اۋەلى سول ۇرتى مەن مۇرتى مايلانىپ, ميىعىنان مىرس-مىرس كۇ­لىپ جۇرگەن ناعىز ارامزالاردىڭ اياعىن اسپاننان كەلتىرىپ, اشكەرەلەۋگە بولار ەدى. بىراق سىبايلاس جەمقورلىقتى اشكەرەلەگەندە زاڭ دا سولقىلداقتىق تانىتادى. وعان سەبەپ قۇرى­لىس نىساندارىنىڭ سمەتالىق قۇندارىن تالدا­عاندا تاعى دا قايران قاراجاتتىڭ قولدى بول­عانى بايقالدى. مىسالى, 1200 ورىنعا ارنال­عان ءبىر ۇلگىدەگى 26 مەكتەپ قۇرىلىسىنىڭ قۇنى 1,2 ملرد. تەڭگەدەن 2,8 ملرد. تەڭگەگە دەيىن بەلگىلەنىپ, ايىرماشى­لىعى 2,5 ەسەنى قۇراعان. جانە مۇنداي جاعداي, ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش, ۇستەمە شىعىستاردىڭ, پاي­دالانىلاتىن قۇرىلىس ما­تەريالدارىنىڭ ءبىر­كەلكى بولۋىنا قاراماستان ورىن الىپ وتىرعان. ءسويتىپ, وسىنداي زاڭ بۇزۋشىلىق­تاردى جىبەرگەن «مەملەكەتتىك ساراپتاما» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپ­ورىن فيليال­دارىنىڭ 7 ديرەكتورى مەن ديرەكتور ورىنباسارلارى, شۋ اۋدا­نىنىڭ اكىمى جانە وسى اۋداننىڭ قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باستىعىن تەك قىزمەتتەرىنەن بوساتۋمەن عانا توق­تاعان. وعان قوسا وڭتۇستىك قازاقستان وب­لىسىندا قۇرىلىس سالاسىنا جەتەكشىلىك ەتەتىن 6 جاۋاپتى قىزمەتكەر دە تۇك بولماعانداي جۇمىس ورىندارىنان ءوز ەركىمەن بوساتى­لىپتى دا قويىپتى. ال وسىنداي سىلاپ-سيپاۋ شارا­لارىمەن جەمقورلىق تىيىلا قويسا جاقسى عوي. تىيىلمايدى. ويتكەنى, جەمقورلىق جەتى باستى ايداhارداي ءبىر باسى كەسىلسە ەكىنشى باسى ءوسىپ شىعىپ ءبىر-بىرىنە اۋىسا بەرەدى. ماسەلەن, استانا قالالىق پروكۋراتۋرا­سى­نىڭ تالداۋى كورسەتكەندەي, جەمقورلىقتىڭ تىيىلماۋى كوپتەگەن جاعدايدا جەمقورلار­دىڭ جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنبەۋىنەن تۋىنداي­دى دەيدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توق­سانىندا ەلوردا سوتتارىندا 19 ادامعا قا­تىستى سىبايلاس جەمقورلىق ساناتىنا جاتا­تىن 12 قىلمىستىق ءىس قارالعان. سوندا بايقاساڭىز, اۋىر قىلمىس ساناتىنا جاتا­تىن سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستاردىڭ باسىم كوپشىلىگىن, جوعارىدا ايتقانىمىز­داي, تەك لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەر جاساعان. بىراق زاڭ بارىنە ورتاق دەگەنىمىزبەن, ولاردىڭ جەتەۋى عانا باس بوستاندىعىنان ايىرىلسا, جەتەۋى شارتتى تۇردە سوتتالىپ, ال بىرەۋىنە تەك جەڭىل-جەلپى ايىپپۇل عانا سالىنعان. مۇنداي ۇساق-تۇيەك جازالارمەن جەم­قورلار سازايىن تارتا ما؟ ارينە, جوق. ولار ءتىپتى وزدەرىنىڭ نە ءۇشىن كىنالى بولعانىن تۇيسىنبەۋى دە مۇمكىن. سوندىقتان جانتالا­سىپ اقتالىپ جاتادى. اقتالعان سوڭ قايتادان ۇيرەنشىكتى انگە باسادى. دەمەك, ناقتى دالەلدى سىبايلاس جەمقورلىقپەن ۇستال­عان شەنەۋنىكتى بىردەن تاۋبەگە ءتۇسىرۋ جانە ودان وزگەلەردىڭ دە ءتارتىپ الۋى ءۇشىن بىردەن اۋىر جازاعا تارتىپ, ال ونىڭ ەلگە كەلتىرگەن شىعىنىن تولىقتاي, ءتىپتى ەكى ەسە اسىرا ياعني بالا-شاعاسىنىڭ, تۋما-تۋىسقاندا­رى­نىڭ يەلەنىپ, پايدالانىپ وتىر­عان بار دۇنيە-مۇلكىنىڭ تۇگىن قالدىرماي تاركىلەۋ ارقىلى قا­زىناعا دەرەۋ قايتارۋ قاجەت. مىنە, سوندا عانا كەز كەلگەن شەنەۋنىك جەمقورلىق جاساۋ تۇگىل, سىبايلاسۋدان ات-تونىن الا قا­شا­تىن بولادى. ولاي ىستەمەيىنشە جەمقورلار شىعا بەرەدى, ولاردى ۇستاۋ مەن سوتتاۋ دا جالعاسا بەرەدى. ءتىپتى ولاردى ۇستاۋ مەن قاماۋ ءۇشىن دە قىرۋار قارجى جۇمسالاتىنىن تاعى ەسكەرگەن ءجون. ال سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس شارا­لارى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ول جۇمىستاردى اتقارۋ ءۇشىن ءتيىستى مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلداندى. سوڭعى جىلدارى سىبايلاس جەمقورلىق دەرەكتەرى ارتقان سايىن وعان قارسى كۇرەس جۇيەلى جانە كەشەندى سيپات الدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس­تار جەمقورلار­دى انىقتاپ, ولارعا شارا قولدانۋمەن قاتار, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا دا نەگىزدەلەدى. وسى ماقساتتا حالىقتىڭ قاجەت­تى قۇجاتتاردى الۋ جولدارى جەڭىلدەتىلىپ, ءتۇرلى ليتسەنزيالار مەن رۇقسات­تار سانى قىسقارا تۇسۋدە. مەملەكەتتىك قىز­مەتشى­لەردىڭ ەشكىمگە ماتەريالدىق جاعىنان ءتا­ۋەل­دى بولماي, سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەت­­تەرگە بارماي, مىندەتتەرىن ادال اتقا­رۋى ءۇشىن جالاقىسىن بارىنشا مولىنان كو­بەيتۋ كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرىلۋدا. الاي­دا الاقول شەنەۋنىكتەر ايىلىن جيار ەمەس. ماسەلەن, ەلوردالىق پروكۋراتۋرانىڭ انىقتاعانى بويىنشا, اقمولا وبلىسىنىڭ سوتتار اكىمشىسىنىڭ تسەلينوگراد اۋماقتىق بولىمشەسىنىڭ اعا سوت ورىنداۋشىسى لاۋا­زىمدى تۇلعا بولا تۇرا, مەملەكەتتىك قىزمەت پەن مەملەكەتتىك باسقارۋ مۇددەسىنە مۇلدە قايشى كەلەتىن سىبايلاس جەمقورلىق قىل­مىس جاساۋعا نيەتتەنىپ, «سارقىرا­ما-2006» جشس-ءنىڭ اتىنا تىركەلگەن اقمولا وبلىسى, تسەلينوگراد اۋدانى, قاراجار ەلدى مەكەنىندە ورنالاسقان جەر تەلىمدەرىنە تىيىم سالىپ, ونى باعالاۋعا تاپسىرىس بەرگەندىگىن ايتىپ جەر تەلىمدەرىن ساتقىزباۋ ماقساتىن­دا جانە «سارقىراما-2006» جشس-ءنىڭ اتقارۋ ءوندىرى­سىن ورىنداۋسىز قالدىرۋ ءۇشىن ونىڭ ديرەكتورىنان 4 000 000 تەڭگە بەرۋىن تالاپ ەتكەن. سودان ونى پارا الۋ كەزىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ۇستاعان. مۇنداي مىسالدار جەتىپ, ارتىلادى. ارينە, ولاردىڭ ءتيىستى جازاسىن الىپ, سوت­تالىپ جاتقاندارى دا از ەمەس. بىراق, ادال جۇمىس ىستەيتىن ادامدار ەڭبەگىن ەش قىلىپ, ودان سىبايلاستىقپەن ۇستالىپ, تۇرمە توسە­گىندە قايتادان سول ادال جاندار سالىعىنان شالقايىپ جاتىپ ءىشىپ, سوسىن مەرزىمى بىتكەن سوڭ تۋما-تۋىسقاندارىنا جيىپ-بەرىپ كەتكەن ۇرلىق دۇنيەسىنىڭ راحاتىن قايىرا جالعاس­تىرعانىنان قوعامعا نە پايدا؟ ولاردىڭ اراسىندا كەزىندە بيلىكتى شەكتەن اسا پايدا­لانىپ قارجىنى جىمقىرىپ, ودان تۇتىلىپ, سودان تۇزەلگەندەي بولىپ اينا­لىپ كەپ, بىراق ءبارىن قايتادان سىپىرا سيىرىپ, قاراسىن مۇلدە باتىرعاندارى دا بار ەمەس پە؟ ولاردى دا ىزدەپ تاۋىپ, قايتارعانشا قانشا­ما قىرۋار قارجى شىعىن­دالادى. ودان دا جوعارىدا ايتقانى­مىز­داي, سىبايلاستار جەمقورلىقپەن ۇستال­دى ما, بىردەن ونىڭ اينالاسىنداعى ارام جولمەن جيىلعان دۇنيە­سىنىڭ ءدامىن تاتقاندارىنا دەيىن بارىنان ايىرىلا­تىنداي قاتاڭ ۇكىم شىعارىلسىن. ول ءۇشىن زاڭدى تەتىك جاسالۋى ءتيىس. سوندا سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋدىڭ ناتيجەسى بولماسا, ايتىڭىز. الەكساندر تاسبولاتوۆ.