ۇلتىنىڭ جوعالتقانىن تۇگەندەگەن

سارىاعاشتا كورنەكتى عالىم ن.كەلىمبەتوۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان كونفەرەنتسيا ءوتتى “مەن ومىرىمە ريزامىن”. جا­لىنداپ تۇرعان شاعىندا ج ۇلىنى زاقىمدانىپ,  اعاش توسەككە تا­ڭىل­عان, وتباسىن اسىراۋ ءۇشىن اۋدارمالار جاساعاندا كىتاپ پاراق­تارىن تىلىمەن اشۋعا ءماجبۇر بول­عان, اياۋلى اناسى قايتىس بولعاندا الماتىدان كەلەسكە ۇشاق ارقىلى زەمبىلگە تاڭىلىپ كەلىپ, جان-دۇنيەسى الاپات ورتتەن ورتەنىپ تۇ­رىپ اششى زاپى­ران جۇتقان ادام كەيىن وسىلاي دەيدى “حا­بار” تەلەارناسى ءومىرىنىڭ سوڭعى جىل­دارىندا تۇسىرگەن كينوفيلمدە. رۋحى ءالسىز ادام بولسا ءومى­رىنىڭ اۋىر جىلدارىندا ءوزىن-ءوزى تاستاپ جىبەرەر ەدى. ال, ەمەننىڭ ءيىر بۇتاعىنداي قايسار قازاق ومىرگە قۇشتارلىعىنىڭ ارقاسىن­دا ورنى­نان تۇرعان. عالىم نەمات كەلىم­بەتوۆتىڭ وسى جانكەشتى عۇ­مىر­بايا­نىنىڭ ءوزى-اق اۋرۋ ازابىن تارتقان مىڭداعان جاندارعا ۇلگى دەر ەدىك. جازۋشى, عىلىم, اۋدارماشى, تۇركىتانۋشى نەمات كەلىمبەتوۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان ء“ۇمىت ۇزگىم كەلمەيدى” كونفەرەنتسياسى شىم­كەنت جانە  سارىاعاش قالالارى اكىمدىكتەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن سارىاعاش اۋدانى اباي اۋىلىن­داعى جاڭادان سالىنعان №110  مەكتەپتە ءوتتى. باسقوسۋدى جازۋشى, حالىق­ارا­لىق “الاش” سىيلىعىنىڭ لاۋ­رەاتى مارحابات بايعۇت جۇرگىزىپ وتىردى. ۇعا اكادەميگى, كورنەكتى عالىم سەيىت قاسقاباسوۆ كۇنى كەشە وزىمەن ۇزەڭگىلەس ەڭبەك ەتكەن نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ عىلىمداعى تىندىرعان ەرلىك جولدارىن جان-جاقتى بايانداپ بەردى. قازاقتى ەل قىلعان ارىستارى, حاندار تۋرالى ايتۋعا تىيىم سالىنعان كەڭەس يمپەرياسىنىڭ زۇلمات جىلدا­رىن­دا جاس عالىم نەمات كەلىمبەتوۆ 1973 جىلى “اقىن ءشادى ءجاڭ­گىروۆ جانە ونىڭ ادەبي مۇراسى”  دەگەن تاقىرىپتا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعايدى. ارينە, ونىڭ اۋىر ءىزى, زاردابىن دا تار­تادى. وسىنداي تىڭ تاقىرىپقا تۇرەن سالعان نەمات كەلىمبەتوۆ­تىڭ ء“ۇمىت ۇزگىم كەلمەيدى” پوۆەسى بۇ­رىن قازاق ادەبيەتىندە جازىل­ماعان شىعارما ەدى. وسىنداي دەپ ءسوزىن تۇيىندەگەن اكادەميك س.قاسقاباسوۆ نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ قازاق حالقىنىڭ يسلامعا دەيىنگى تۇركى وركەنيەتىن جان-جاقتى زەرتتەپ, وسى سالادا ۇلكەن سىلكىنىس جاساعانىن بايان­دادى. «قازاق ادەبيەتىنىڭ ەجەلگى ءداۋىرى», «ەجەلگى تۇرىك پوەزياسى جانە قازاق ادەبيەتىندەگى ءداستۇر جالعاستىعى», «قازاق ادەبيەتىنىڭ باستاۋلارى»,  «شىعىستىڭ كلاس­سيكا­لىق پوەزياسى جانە قازاق ادەبيەتى», «ەجەلگى ءداۋىر ادەبيە­تى», «كوركەمدىك ءداستۇر جالعاس­تىعى», «ەجەلگى ادەبي جادىگەر­لىكتەر» سياقتى عىلىمي ەڭبەك­تەرىنىڭ قازاقتىڭ وتكەنىن تانى­تۋدا سوقتالى دۇنيەلەر بولعان­دىعىن ايتتى. قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءسابيت ورازباەۆ نەمات كەلىمبەتوۆپەن دوس-جار بولعان رۋحاني باۋىرى. ادەمى ەستەلىكتەر ايتتى. نەمات اعانىڭ ءار كۇنگى تاڭ شاپاعىن, كۇن نۇرىن ەرەكشە قۇش­تارلىقپەن قارسى الاتىن قاسيە­تىنە ءسۇيسىندى. “كوكتەمدە ەلگە بارساق, اتا-انامنىڭ الاقانى­نىڭ ءيىسى قالعان ۇيدە اعايىن-تۋعانمەن قاۋىشساق” دەگەن ارما­نىن, جارى قۋانىشتىڭ ەرىن قالت­قىسىز كۇت­كەندىگىن, جاس نارەس­تەدەي ماپە­لەگەنىن ايتتى. رۋحى كۇشتى ادام­داردى تاعدىردىڭ تەزى سىندىرا المايدى ەكەن. ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى ارىستان مۇحامەديا ۇلى  عالىم اعانىڭ ەڭ­بەكتەرىن سارالاي كەلىپ, “ ۇلىما حات”, “قاريالار”, ء“ۇمىت ۇزگىم كەل­مەيدى”, “كۇنشىلدىك” سياقتى شى­عارمالارىنان ستۋدەنتتەردىڭ ءۇزىندى وقۋى كوبەيگەنىنە ءسۇي­سىنىسىن ءبىلدىردى. عالىم نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ كوك تۇرىكتەر وركەنيەتى جايلى ەڭبەكتەرىن تۇركيا مەملەكەتى جو­عارى باعالاعاندىعىن, تۇرىك ءدۇ­نيە­سىن بىرىكتىرۋدە ولشەۋسىز قىز­مەت ەتكەن عىلىمي ەڭبەكتەرىنىڭ تۇرىك عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇ­رىندىق بولۋىمەن تۇركيادا ەكى رەت تۇساۋكەسەرى وتكەندىگىن اڭگى­مەگە ارقاۋ ەتكەن “ەگەمەن قازاق­ستان” رەسپۋبليكالىق گازەتى” اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ جينال­عان­دار نازارىن جايشى­لىق­تا جۇرت زەر سالا بەرمەي ءاتۇستى اتتاپ كەتەتىن ماسەلەلەرگە اۋداردى. تۇركى دۇنيەسىنە ۇلكەن سىلكىنىس جاساعان عالىم بالا-شاعاسىن اسىراۋ ءۇشىن 10 رومان اۋدارىپ باستىرىپتى. كۇرەكتەي ون رومان. قولمەن جازىلۋىنان باستاپ ما­شينكاعا تەرىلۋى, قاتەسىنەن ارىل­تۋ, باسپاعا وتكىزۋ, دايىن جازبانى قايتا قاراۋ ماشاقاتى كوپ جۇ­مىس. اۋرۋ ادام تۇگىلى ساۋ ادام­نىڭ ءوزى شارشاعاندا قوس قولىن توبەسىنە قويىپ بەزىپ كەتۋگە دايار تۇرادى. توسەكتە جاتسا دا جارى قۋانىش پەن ەكى ۇلى مۇحيت پەن قايراتىن قاتارىنان كەم قىلماي ءوسىرۋ ءۇشىن نەمات اكە وسىنداي ەرلىككە بارعان. ول تاپقان مول قالاماقى ۇلدارىنىڭ ەل اياعى جەتە بەرمەيتىن ماسكەۋدە ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزعان. مىنە, اكە قايراتى. قازاق تاريحىن تانۋداعى بۇ­رىن­عى ەڭبەكتەرى مەن وسى 10 روماننىڭ ءوزى ءبىر ادام ءۇشىن تاۋ كوتەرگەن تولاعايداي ەرلىك. بىراق, عالىم نەمات كەلىمبەتوۆ مۇنى­مەن شەكتەلمەگەن. قازاق ادەبيە­تىنىڭ 10 تومدىق تاريحى تۇگەل­دەنگەندە سونىڭ ەكىنشى تومىن تۇگەلگە جۋىق جازىپ شىققان. اتاقتى قالامگەر­لەردىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن فرانتس كافكا اتىن­داعى سىيلىق­تىڭ لاۋرەاتى بولۋ وسى جانكەشتى ەڭبەگىنىڭ زاڭدى جەمىسى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ رەكتورى, اكادەميك ءۋاليحان بيشىمباەۆ قازاق تاريحىن تۇگەن­دەۋدە نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ ءول­شەۋ­سىز ەڭبەك سىڭىرگەنىن ەسكەرە وتى­رىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سەناتى وقۋ ورنىنداعى تۇركى تانۋ ورتا­لىعىنا ن.كەلىمبەتوۆتىڭ ەسىمى بەرىلۋىن سۇراعانىن, ءوزى وسى بۇي­رىققا قول قويعانىن ايتتى بۇل شەشىمدى جۇرت قۋانا قابىلدادى. كونفەرەنتسيادان سوڭ عالىم دۇنيەگە كەلگەن قوشقار اتا اۋى­لىندا ن.كەلىمبەتوۆتىڭ رۋحىنا باعىشتالعان اس بەرىلدى. جازۋشى عالىم, تۇركىتانۋشى ن.كەلىم­بەتوۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارما­شىلىعىنا ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-دە جال­عاس­تى. ءبىز ادەتتە, تاعدىر تالكە­گىنىڭ اۋىر زاردابىن قايىسپاي كوتەرگەن, قاھارماندىقپەن ءومىر سۇرگەن اتاقتى ادامدار جايلى اڭگىمەلەگەندە وزگە ۇلتتاردىڭ مى­سالىنا كوپ جۇگىنەمىز. عۇمى­رىندا وسىنىڭ بارىنەن ءوتىپ, ەرىك-جىگەرى, رۋحىنىڭ كۇشتىلىگىنىڭ ارقا­سىندا ورنىنان تۇرىپ, قازاق تاريحىن تانىتۋدا ولشەۋسىز ەڭبەك سىڭىرگەن نەمات اعا كەلىمبەتوۆتىڭ ءومىربايانى مىڭداعان اۋىر تاعدىرلاردىڭ كوز جاسىن ءسۇرتىپ, ومىرگە قۇشتارلىقپەن قاراۋىنا جارقىن مىسال بولسا كەرەك-ءتى. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.