فرانتسيا سايلاۋ ۋچاسكەلەرى ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنشە, تسەنتريست ەممانۋەل ماكرون – 23,7%, اسىرەوڭشىل مارين لە پەن 21,7% داۋىس جيناعان.
ءبىرىنشى كەزەڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوش باستاعان ەممانۋەل ماكرون ەكونوميكا ءمينيسترى بولارىنىڭ الدىندا ەكونوميكالىق بلوكتاعى ءتۇرلى ۆەدومستۆولاردا لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقارىپ, Rotschild ينۆەستيتسيالىق بانكىندە جۇمىس ىستەگەن.
ماكروندىكى ورتا جول
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, پرەزيدەنتتىككە سايلانۋعا ماكروننىڭ مۇمكىندىگى مول. ونىڭ ساياسي ارەناداعى بەدەلى فرانتسۋز جۇرتىنىڭ ساياسي تۇراقتىلىعىنا كەپىلدىك بەرمەك. سوندىقتان دا, قازىر ەلدەگى ساياسي ەليتا ماكروندى قولداپ وتىر. ونىڭ ءبىر دالەلى, 11 ۇمىتكەر اراسىنان 19% داۋىس جيناپ, ەكىنشى كەزەڭگە وتپەي قالعان «رەسپۋبليكاشىلار» پارتياسى اتىنان ۇمىتكەر فرانسۋا فيون جەڭىلگەنىن مالىمدەپ, قولداۋشىلارىن ماكرونعا داۋىس بەرۋگە شاقىرعان ەدى.
كەشە فرانس-پرەسس اگەنتتىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا ماكرون جەڭىسكە جەتەر بولسا, ەلدەگى ساياسي ءومىردى وزگەرتەتىنىن مالىمدەدى. سايلاۋالدى ناۋقان كەزىندەگى ءبىر سوزىندە «ءبىزدىڭ قازىرگى ساياسي ءجۇيەمىزدىڭ بوستىعىن مەن ىشتەن كوردىم جانە ونى تۇزەتۋگە كۇش سالامىن», دەگەن ماكرون حالىقتى دەموكراتيالىق رەۆوليۋتسياعا شاقىردى.
ءوز باعدارلاماسىندا ماكرون سولشىلدار مەن وڭشىلداردىڭ ۇستانىمىن ۇتىمدى پايدالانادى دەگەندى ايتادى ساراپشىلار. زەينەتاقى مەن جالاقى جۇيەسىن قازىرگى زامان تالابىنا بەيىمدەۋ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن پوليتسيانىڭ كادرلىق قۇرامىن كۇشەيتۋ – ونىڭ باستى جوسپارى. الايدا كەي ساراپشىلار ونى فرانتسۋز جۇرتىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى پروبلەمالارىنا ناقتى شەشىمى جوق دەپ سىنايدى.
جالپى, تسەنتريست ماكروندى ساياساتتانۋشىلار حالىقتىڭ تالابىنا قاراي يكەمدەلە الاتىن ساياساتكەر رەتىندە سيپاتتايدى. مىسال رەتىندە ونىڭ وڭشىلدار مەن سولشىلداردىڭ ەكەۋىنىڭ دە حالىق كوڭىلىنەن شىققان باستامالارىن ءوز باعدارلاماسىنا ەنگىزە العانىن ايتادى.
«مادام Frexit»
ماكروننان 2% از داۋىس جيناعان «ۇلتتىق مايدان» پارتياسىنىڭ جەتەكشىسى اسىرەوڭشىل مارين لە پەنگە كەلەر بولساق, ونىڭ حالىقارالىق ارەناداعى تاجىريبەسى, سونىڭ ءىشىندە بىرنەشە جىل فرانتسيا اتىنان ەۋروپارلامەنتتە دەپۋتات بولۋى حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىن كوتەرە ءتۇسكەندەي. ەكىنشىدەن, ەۋروپا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءمالىمەتىنشە, فرانتسۋز بيزنەسى لە پەننىڭ جاعىندا كورىنەدى. ءماسكەۋ ساپارىندا لە پەننىڭ ءوزى رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينگە فرانتسۋز كاسىپكەرلەرىنىڭ ەۋروپا مەن رەسەي اراسىنداعى سانكتسيانىڭ جويىلىپ, ارادا ىسكەرلىك بايلانىستىڭ قايتا جاندانۋىنا مۇددەلى ەكەنىن جەتكىزۋى ساياساتتان گورى ەكونوميكانى جوعارى قوياتىنىن كورسەتكەن ەدى.
فرانتسيانىڭ ەۋرووداقپەن ءبىرگە داميتىنىنا سەنەتىن ماكرونمەن سالىستىرعاندا, لە پەننىڭ ينتەگراتسيالىق ساياساتى قازىرگى ءجۇيەگە قارسى كەلەدى. مادام Frexit (فرانتسيانىڭ ەو-دان شىعۋى) اتىمەن تانىلعان لە پەن ەلدى ناتو مەن ەو-دان ءبىرجولا ءبولىپ العىسى بار. جالپى, ساياسي باعىتى بويىنشا قازىرگى بيلىكپەن مۇلدە كەلىسپەيتىن لە پەن فرانسۋا وللاندتىڭ پرەزيدەنتتىگى كەزىندە ەل ۇكىمەتى وڭباي قاتەلەستى دەپ مالىمدەگەنى بەلگىلى.
ەكونوميكادا لە پەن فرانتسۋز وندىرۋشىلەرىنە قولايلى جاعداي جاساۋ ءۇشىن ەل ۇكىمەتىنىڭ پروتەكتسيونيستىك (وتاندىق بيزنەستى قورعاۋ) ساياساتىن ەنگىزۋدى كوكسەيدى. ايتا كەتەيىك, ترامپتىڭ اق ءۇي باسشىلىعىنا كەلگەن العاشقى كۇننەن باستاپ جاساعانى اقش ەكونوميكاسىن پروتەكتسيونيستىك باعىتقا بۇرعانى قازىرگى تاڭدا ينۆەستورلاردىڭ سىنىنا ۇشىراپ جاتقانى بەلگىلى.
ترامپ سەكىلدى لە پەن دە يمپورتتىڭ باج سالىعىن كوبەيتپەك. ال سالىقتان تۇسكەن قاراجاتتى ەڭ تومەنگى جالاقى شەگىن كوتەرۋگە ءجانە ايىنا 1500 ەۋرودان از تابىس تاباتىن فرانتسۋزدارعا ايىنا قوسىمشا 200 ەۋرو بولۋگە جۇمساماق. سونىمەن قاتار, تابىس سالىعىن 10 پايىزعا ازايتىپ, زەينەتاقى جاسىن 62-دەن 60-قا ءتۇسىرمەكشى.
بىلتىر جىل سوڭىندا ترامپتىڭ جەڭەتىنىن بولجاعان ساراپشىلار توبى قازىرگى تاڭدا فرانتسياداعى ناۋقاندا لە پەننىڭ وزىپ شىعاتىنىنا ءباس تىگىپ وتىر.
ەو-رەسەي قاتىناسىن وسى سايلاۋ ايقىنداماق
سايلاۋالدى ناۋقان بارىسىندا ماكرون شتابىنىڭ وكىلدەرى رەسەيلىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ىشكى ساياساتقا ارالاسىپ, مارين لە پەن مۇددەسى ءۇشىن جۇمىس ىستەگەنىن مالىمدەۋمەن بولدى. لە پەن ءوز كەزەگىندە رەسەيمەن اراداعى قاتىناستى رەتكە كەلتىرۋ كەرەكتىگىن ايتىپ, سانكتسيانى مۇلدە الىپ تاستاۋدى ۇسىنعان. ال ماكروننىڭ بۇل تۇرعىدا ۇستانىمى بولەك. ول 2016 جىلى ەكونوميكا ءمينيسترى بولىپ تۇرعان كەزىندە-اق مينسك كەلىسىمى ورىندالمايىنشا, رەسەيگە قارسى سانكتسيانى الىپ تاستاۋ تۋرالى ءاڭگىمە قوزعاۋدىڭ ورىنسىز ەكەنىن مالىمدەگەن ەدى. دەيتۇرعانمەن, فرانتسيا ۇكىمەتىنىڭ دە, بيزنەس وكىلدەرىنىڭ دە سانكتسيانىڭ الىنۋىنا مۇددەلى ەكەنىن ايتقان بولاتىن. دەگەنمەن, ۋاقىت وتە كەلە ءماسكەۋ مەن ماكرون اراسى سۋىپ, پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە ءوزارا ايىپتاۋعا دەيىن باردى.
7 مامىرعا دەيىن قوس ۇمىتكەردىڭ بۇل تۇرعىداعى ۇستانىمدارى ءالى دە ايقىندالا تۇسپەك. ەۋرووداق ەلدەرى ىشىندە سىرتقى ساياساتتا فران-
تسيانىڭ وزىندىك ورنى بار دەسەك, وسى سايلاۋدان كەيىن كىمنىڭ پرەزيدەنت بولعانىنا قاراپ, ەۋرووداق پەن رەسەي قاتىناسىنىڭ الداعى بىرنەشە جىلدا قانداي باعىتتا ءوربيتىنىن جورامالداي بەرۋگە بولاتىنداي.
باۋىرجان مۇقانوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
