تاماشالاۋعا بارار ما ەدى, بارماس پا ەدى, قىزىق بولعاندا جىگىت تاپپاي جانى قىسىلعان دوسى عالىمجان – اۋداندىق سپورت, تۋريزم جانە جاستار ءىسى باسقارماسىنىڭ توراعاسى عالىمجان زيابەكوۆ «قاتىسشى» دەپ ءوتىنىپ كەلگەن. اۋدان نامىسى ءۇشىن.
دوس كوڭىلىن قيماي «كورە سالايىن» دەدى.
قۇرماش − قۇرمانالى جالقىباي تەگىن جىگىت ەمەس ەدى. نار جىگىتكە كەرەك ونەردىڭ تاستانبەكتىڭ بالاسىنان اينالىپ وتكەنى جوق.
ون جاسىنان ات قۇلاعىندا ويناپ ءوستى. ستۋدەنت كەزىندە بوكس, گرەك-ريم كۇرەسى جانە ۆولەيبول ۇيىرمەسىنە قاتىسقان. ءان جازادى, سۋىرىپ-سالمالىعى جانە بار. دومبىرا, بايان, گيتارا, ماندولين جانە ۇرمالى اسپاپتا ءبىر ادام ويناسا, تاستانبەكتىڭ ۇلى ويناسىن. ءبىر سىدىرعى داۋىسى بار. سوسىن عوي عالىمجان دوستىڭ جابىسىپ جۇرگەنى. باس جۇلدە لەڭگىرلىك وڭالباي شىنالبەكوۆكە بۇيىردى, ءبىرىنشى ورىن جەڭىمپازدان كەم ونەر كورسەتپەگەن قۇرماشتىكى.
«ال, ەندى, ەكەۋىڭ رەسپۋبليكالىق «جىگىت سۇلتانى» بايقاۋىندا وبلىستىڭ نامىسىن قورعايسىڭدار», دەدى سول كەزدەگى وبلىستىق سپورت, تۋريزم جانە جاستار ءىسى باسقارماسىنىڭ باستىعى, بۇگىندە پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ءالي بەكتاەۆ.
بۇل 1995 جىل بولاتىن.
وبلىس قارجىلاندىرۋدى اۋدانعا يتەردى, ال اۋدان جول كىرەدەن ارتىق ەشتەڭە ءبولىپ بەرە الماعان.
تاعى دا امال تاپقان باپكەرى ءارى دوسى, باستىعى عالىمجان.
− «جىگىت سۇلتانى» وتەتىن كوكشەتاۋدا كوكونىس جوق. داۆاي, شىمكەنتتەن ارزان جەمىس-جيدەك اپارىپ ساتىپ, اقشا شىعارامىز.
سولاي بولدى. شىمكەنتتەن اتتانعان دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىندا بۇلار دا جۇكتەرىن ارتتى.
وبالى نە كەرەك, كوكشەلىكتەر توبەلەرىنە قويىپ كۇتىپ الدى. شىمكەنتتىكتەرگە تىككەن ۇيلەرىندە مەيمان كۇتۋگە شىمكەنتتىك كەلىندەرىن قويىپتى. ءىشىپ-جەۋ قىرعىن بولسا دا ارتىق اقشا قالتا تەسپەيتىن ەدى. عالىمجان بازاردا, قۇرماش دايىندىقتا تاباق تارتقاندا جينالعان قاۋىمعا ارناۋ ايتىپ تىنىسىن اشىپ الدى. قازىلار دا ءماز. عالىمجان ەكەۋى اقىلداسىپ بۇل جەردەن ابىرويلى كەتۋدى ويلادى. تىم قۇرىسا ءبىرىنشى كەزەڭنەن سۇرىنبەي كەتۋ ويدا بار. رەسپۋبليكانىڭ سۇلتاندارىنان باق اسىرۋ قيىنداۋ-اۋ دەپ تۇيگەن. كۇندىزگى كورسەتۋلەردەن سوڭ ءوزگەلەرى دەمالسا, بۇل ەكەۋى تالداپ الەك.
سپورتتىق ويىندا جەرەبە بويىنشا قۇرماشقا تيگەن ارعىماقتى تورەشىلەر وزگەگە بەرىپ جىبەردى. ىشتەي كۇيزەلسە دە استىنا تارتىلعان اتپەن تەڭگە ءىلۋدىڭ ىڭعايىن بايقادى دا, جاتتىعۋدان سىرتتاپ ءوزىن-ءوزى قايرادى. تەمەكى تارتىپ, ويعا شومىپ جۇرگەن قۇرماشتى كورگەن عالىمجان باپكەر كۇيىپ ءجۇر.
جەردەن جەتى تەڭگەنى دە ءىلىپ الدى قۇرماش. اۋدارىسپاقتا قارسىلاسىن ات ارتىنا سالىپ ج ۇلىپ الدى. كۇرەستە باسىم ءتۇستى. العان ۇپايىن ساناسا وزگەلەرىنەن وق بويى وزىق.
– ەندى دەم الايىق, – دەدى عالىمجان.
– تىم قۇرىسا ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن كۇرەسەيىك, – دەدى قۇرماش. جارتىلاي فينالدا دا قۇرماشتىڭ باعى جانىپ, فينالعا وتكەنى بايقالدى.
– ءۇشىنشى ورىنعا قاناعات, قويا عوي, – دەدى عالىمجان.
– ءبىرىنشى ورىن ءۇشىن كۇرەسىپ كورەيىكشى, − دەدى قۇرماش جارىس جالىنىنا ەرىپ.
كەيىن ءبىلدى عوي, «قويا عوي» دەپ دوسى مۇنى قايراي تۇسەدى ەكەن.
ساحنالىق ونەردىڭ 12 ءتۇرى ساراپقا سالىندى. زەردەلىك سىن, اقىندىق, شەشەندىك, سيقىرلىق ونەر, تاڭعالدىرارلىق ءنومىر كەزدەرىندە كورەرمەندەر تەمىرلاننان كەلگەن جىگىتكە كوبىرەك قوشەمەت كورسەتىپ وتىردى. شەشەندىك ونەردە قارسىلاستارى جيرەنشە, تولە, قازىبەك, ايتەكە سەكىلدى ۇلى بيلەردىڭ ءسوزىن مانەرلەپ ايتسا, قۇرماش كوكشەتاۋدىڭ تاريحىن ولەڭمەن ورنەكتەدى.
تاعى ءبىر سىننان ءوتىپ ورنىنا وتىرعانى سول ەدى, ساحناعا ورالدىق جىگىت كوتەرىلىپ, ايتىسقا شىمكەنتتىك وڭالبەك شىنالبەكتوۆتى شاقىرعان. ول شىعا قويمادى دا, ارقالانعان اقىن نامىسقا تيەتىندەي جىر توكتى.
سوندا قۇرماش ساحناعا قارعىپ شىققان. ءارى-بەرىدەن سوڭ ورالدىق اقىن قاشىپ قۇتىلعانداي بولدى. مۇنىڭ ءوزى قازىلاردان بولەك, كورەرمەندەردىڭ باس جۇلدەگە كىمدى لايىقتاپ وتىرعاندىعىن كورسەتىپ بەردى.
سولاي بولدى.
اۋىزدىعىمەن الىسقان اسىل تۇقىمدى تۇلپار قۇرماشتىڭ استىنا تارتىلدى.
اتبەگى ورازقوجا, تالاي وداقتىق جارىستا قارسىلاستارىنا جۇلدە بەرمەگەن شاباندوز «مىناۋ ناعىز تۇلپار» دەپ اۋزىنىڭ سۋى اقتى.
«جاقسى بولدى, – دەدى عالىمجان. – بازارعا شىعارىپ ساتىپ, اۋىلعا جەتكەنشە تويلاپ بارامىز. اقشا بولسا تاۋسىلدى». بىراق, تۇلپار ساتىلمادى. قۇرماش تۇلپارىنا حالىق اقىنى, كوكشەتاۋلىق قارت قىران كوكەن شاكەەۆتى قولتىقتاپ مىنگىزدى. شەتتەپ جۇرگەن قارت اقىن قاتتى قۋاندى. شىمكەنتتىكتەردىڭ بيلەتىن وتكىزىپ, ءبىر كۇن توي جاساپ كۇتتى. تۇسىنىگى مول قۇرماش بالاسىنا سول كەزدە اناۋ-مىناۋدىڭ قولىنا ءتۇسە بەرمەيتىن شەتەلدىك تەرى كۇرتكە كيگىزدى, دەلەگاتسيا باسشىسى باتىرعازى سەرعازيەۆقا شاپان جاپتى.
استىنداعى تۇلپارىن حالىق قۇرمەتتەگەن اقساقالعا مىنگىزگەن قۇرماش − قۇرمانالى جىلقىباي ساۋ-سالامات شىمكەنتىندە ءجۇرىپ جاتىر.
− سول كەزىڭدى ساعىناتىن شىعارسىڭ, – دەيمىز ءبىر كەزدەرى رەسپۋبليكادا تاڭداۋلى بولعان جىگىتكە.
− ساعىنام, – دەيدى قۇرماش. – عالىمجاندار ءبىر قىزىق وقيعا ايتقان. مەن ونەر كورسەتىپ جاتقاندا ءبىر ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي ادەمى قىز: «مىنا جىگىت مەنىكى», دەپتى قۇربىلارىنا. سول قارىنداسقا راحمەتىمدى ايتا الماي قالدىم.
P.S. كوكشەتاۋدا العاشقى «جىگىت سۇلتانى» بايقاۋىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ الىپ, تۇلپارىن حالىق اقىنى كوكەن شاكەەۆكە مىنگىزىپ كەتكەن قازاقتىڭ اقبەرەن جىگىتى بۇگىندە ورداباسى اۋدانىنىڭ مادەنيەت ءبولىمىن باسقارادى.
ۇيىنە كەلگەن قوناققا جالعىز اتىن جەتەكتەتىپ ءجىبەرەتىن باياعى ساقى قازاقتاردىڭ سارقىتى سياقتى قالپىنان ەش اينىماعان قۇرماشتى كورگەندە وسى وقيعا ەسكە تۇسە بەرەدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
