9 ساۋىردە مىسىردىڭ تانتا مەن الەكساندريا قالالارىنداعى پراۆوسلاۆتىق كوپت-حريستيانداردىڭ شىركەۋلەرىندە ەكى بىردەي جارىلىس بولدى. مالىمەتتەر بويىنشا, تەراكت سالدارىنان كەمىندە 30 ادام قازا تاۋىپ, 70-كە جۋىعى جاراقات العان.
تەررورلىق اكتىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن يشيم ۇيىمى ءوز موينىنا الدى.
بۇل بيىلعى جىلعى ەڭ ءىرى لاڭكەستىك شابۋىلداردىڭ ءبىرى بولدى. سودىرلاردىڭ شىركەۋدى نىساناعا العانى تۇسىنىكتى جايت. ولاردىڭ جەرگىلدىكتى حريستياندارعا دەگەن ەرەكشە قاتىگەزدىگى بۇرىننان بەلگىلى. سونداي-اق تەراكتقا جاۋاپتى لاڭكەستىك ۇيىم وكىلدەرى بيىلعى اقپان ايىندا كوپتتارعا جاڭا شابۋىلدار جوسپارلانعانىن مالىمدەگەن بولاتىن.
كوپتتار دەگەنىمىز كىمدەر, ولاردىڭ قازىرگى تۇرمىس-تىرشىلىكتەرى قانداي؟ ءبىز وسى سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ كوردىك.
كوپت دەگەن ءسوز كونە گرەك تىلىندە «ەگيپەتتىك» دەگەن ماعىنا بەرەدى. كوپتتار تاياۋ شىعىستاعى ەڭ ءىرى حريستيان قاۋىمى. ولار حريستيان ءدىنىنىڭ ەڭ كونە تارامدارىنىڭ ءبىرىن ۇستانىپ كەلەدى.
641 جىلى مىسىردى تولىق جاۋلاپ العان ارابتار ۋاقىت وتە كەلە «ەگيپەتتىك» اتاۋىن سيرەك قولداناتىن بولدى. ونىڭ ورنىنا جەرگىلىكتى حالىق وكىلدەرىن «كوپت» دەپ اتاعان. وسىدان كەيىن مىسىرلىقتار «كوپت» اتاۋىمەن بەلگىلى بولا باستادى.
كەزىندە قۋاتتى, ىرگەلى ەل بولعان كونە مىسىرلىقتاردىڭ ۇرپاعى – كوپتتاردىڭ بۇگىندە مەملەكەتتىلىگى جوق. ولاردىڭ 7 ميلليونعا جۋىعى مىسىردا تۇرادى. شامامەن تاعى ءبىر ميلليونى ەۋروپا, امەريكا جانە افريكاداعى ءتۇرلى ەلدەردە ءومىر سۇرەدى.
عالىمدار بۇل حالىقتىڭ ءدىن ارقىلى ساقتالىپ قالعانىن العا تارتادى. ولار نانىم-سەنىمدەرى ارقاسىندا كوپتەگەن قيىنشىلىقتارعا توزە ءبىلدى.
بۇگىندە مىسىردا مەملەكەتتىك ءدىن يسلام بولعاندىقتان, كوپتتاردىڭ ساياساتقا ارالاسۋ مۇمكىندىگى بارىنشا شەكتەلگەن. ءوز باسىلىمدارى نەمەسە تەلەارناسى دا جوق. ال الەۋمەتتىك جەلىلەردە كوپتتارعا ارنالعان پاراقشالار جەتەرلىك.
بىراق, كوپتتاردىڭ ەجەلگى ەسكەرتكىشتەرى مەملەكەت تاراپىنان قورعالادى. قالپىنا كەلتىرىلىپ, كۇزەتىلەدى.
كوپتتار كوبىنەسە اۋدان نەمەسە قالا بولىپ ءومىر سۇرەدى. كايردە بىرنەشە كوپت اۋدانى بار. سونداي-اق مىسىردا حالقىنىڭ باسىم كوپشىلىگى كوپتتاردان تۇراتىن بىرنەشە قالانى دا كەزدەستىرۋگە بولادى.
سونىمەن, مىسىرلىق حريستيانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى كوپتتار ەكەنى بەلگىلى بولدى. جالپى, كاير مەن الەكساندريادا وزگە دە كونفەسسيالاردىڭ عيباداتحانالارى از ەمەس. الايدا, كوپتتاردىڭ بىرلىگى, نانىم-سەنىمدەرىن بەرىك ۇستانۋى, سوناۋ ەجەلگى مىسىر حريستياندارىنىڭ مۇرالارىن ساقتاپ, وسى كۇنگە دەيىن جەتكىزىپ وتىرعانى تاڭ قالدىرادى.
سوڭعى بىرنەشە جىلدا مىسىرلىق كوپتتارعا قارسى شابۋىلدار جيىلەدى. بىلتىر جەلتوقسان ايىندا كايرداعى كوپتتار سوبورىندا قۇلشىلىق ەتۋ مەزگىلىندە جارىلىس بولىپ, 25 ادام اجال قۇشتى.
ولار اسىرەسە, 2013 جىلعى توڭكەرىستەن كەيىن قيىن كۇي كەشتى. تاقتان تايدىرىلعان پرەزيدەنت موحاممەد ءمۋرسيدىڭ كەيبىر جاقتاستارى مەن «مۇسىلمان باۋىرلار» قوزعالىسىنىڭ مۇشەلەرى كوپت حريستياندارىن اسكەري توڭكەرىستى قولداۋشىلار دەپ ايىپتادى. شىركەۋلەرىنە شابۋىل جاساپ, ۇيلەرىن ورتەدى.
دايىنداعان ايدار ورىسباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
