– قۇدىقتاردىڭ سۋى ىشۋگە جارامسىز. اۋدان ورتالىعىنا بارعاندا ىدىستى الا كەتىپ, سۋدى سول جاقتان تاسىپ ىشەمىز. كولىگى جوقتاردىڭ نە ىستەيتىنى وزىمە دە بەلگىسىز. تاسىپ ىشكەن سۋعا ادامنىڭ مەيىرى قانبايدى ەكەن, شاي ءىشىپ وتىرىپ, كوڭىلىمىز جۇتاعانداي بولادى, − دەيدى سارىكول اۋدانىنىڭ لەسنوە سەلوسىنىڭ تۇرعىنى ايگۇل مەدەباەۆا.
قوستاناي اۋدانىنداعى گلازۋنوۆ اۋىلىنىڭ دا كورگەن كۇنى وسى. ولار دا سۋدىڭ فلياگىن 1020 تەڭگەدەن ساتىپ الىپ ءىشىپ وتىر.
– قۇدىقتىڭ سۋى ءىشۋ تۇرماق, جازدا باقشا سۋارۋعا دا كەلمەيدى. جەردى اپپاق تۇز ەتىپ, وسىمدىكتى قۋراتىپ ءجىبەرەدى. ال ساتىپ العان سۋدىڭ جارتىسىن توگۋگە تۋرا كەلەدى, ويتكەنى سۋ تاسيتىن ماشينالار تسيستەرناسىن تازالامايتىن بولۋى كەرەك, ءبىر فلياگا سۋدىڭ جارتىسى تات, سارعايىپ كەتكەن, − دەپ قىنجىلادى اۋىل تۇرعىنى مارات ساتماعانبەتوۆ.
بۇگىن وڭىردەگى 593 ەلدى مەكەننىڭ 179-ىندا اۋىز سۋ ورتالىقتاندىرىلعان توپتىق جانە وقشاۋ سۋ قۇبىرلارىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. 378 ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارى سۋدى قۇدىقتان نەمەسە ۇڭعىمادان ءىشىپ وتىر. 36 ەلدى مەكەنگە اۋىز سۋ تاسىپ جەتكىزىلەدى. بۇل اۋىلداردىڭ بارلىعىندا بۇرىن اۋىز سۋ قۇبىرى بولعان. تۇرعىندار اۋىز سۋدان ەشقانداي تاپشىلىق كورمەگەن. 90-شى جىلدارداعى اۋىل مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا كەلگەن داعدارىستا بارلىعى دا قيرادى. ال قازىر ەلدى مەكەندەرگە سۋ قۇبىرىن تارتۋ جۇمىستارى جۇرمەي جاتقان جوق. «ءوڭىرلەردى دامىتۋ-2020» باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن جىلى اۋىز سۋمەن قامتۋ جونىندەگى 4 جوباعا قول قويىلعان, وعان جەرگىلىكتى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,6 ميلليارد تەڭگە قارجى بولىنگەن. سۋ قۇبىرىن تارتۋ وڭاي دا, ارزان دا شارۋا ەمەس. بيۋدجەتتەن ءبولىنگەن الگى 1,6 ميلليارد تەڭگە قارجىعا تەك قوستاناي مەن ليساكوۆ قالالارىنداعى, سارىكول اۋدانىنداعى سارىكول سەلوسىندا, قوستاناي اۋدانىنىڭ ورتالىعى زاتوبول پوسەلكەسىندەگى اۋىز سۋ قۇبىرلارى جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى, سۋ سورعى مەن قۇبىرلاردى جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
بيىل وبلىستا ەلدى مەكەندەردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان 8 جوبا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. وعان رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن 2,3 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ وتىر. امانگەلدى, جانگەلدين, دەنيسوۆ, مەڭدىعارا, قامىستى, قاراسۋ اۋداندارىنداعى ەلدى مەكەندەردە سۋ قۇبىرلارىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. بۇل جوبالاردىڭ ارقايسىسى كەمىندە 1-2 جىلعا, ءتىپتى 2020 جىلعا دەيىن «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا ۇلتتىق قوردان 2016 جىلى 4 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋدى بۇرۋ بويىنشا 7 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ليساكوۆ قالاسىنداعى جوعارى توبىل سۋ قابىلداۋ مۇناراسى, قوستاناي قالاسىنداعى سورعى ستانساسى تورابىنىڭ قۇرىلىسى, قوستاناي, ءجىتىقارا, ليساكوۆ قالالارىنداعى سۋ قۇبىرلارى جەلىلەرى وسى باعدارلاما اياسىندا مۇمكىن بولماق.
وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باس مامانى رۋسلان مولداشەۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىز سۋدى ءوڭىردەگى بارلىق ەلدى مەكەندەردىڭ 63,4 پايىزى قۇدىقتان ىشەدى, 6 پايىزى تاسىمالداپ ىشەدى. دەگەنمەن, اقپارات بويىنشا اۋىز سۋى جوق اۋىلدار از كورىنگەنىمەن, اۋىز سۋدىڭ ازابىن تارتىپ وتىرعان تۇرعىندار سانى كوپ. 70 مىڭنان اسا حالقى بار قوستاناي اۋدانىنىڭ ەلدى مەكەندەرى سۋدان تارىعىپ وتىرادى. قازىر اۋىز سۋدىڭ تاپشىلىعىمەن قاتار, ونىڭ تازالىعى دا جۇرتتى ويلانتادى. وبلىستا 5 قالا, 66 اۋىلدىق ەلدى مەكەن سۋدى اشىق سۋ كوزدەرىنەن الادى. قۇدىقتاردى تازالاپ, ارشىپ وتىرۋ دا ۇمىت قالا بەرەدى. سولتۇستىكتىڭ 7 ايعا دەيىن سوزىلىپ كەتەتىن قىسىندا مال دا قۇدىقتىڭ سۋىنا قارايدى. ءبىر اۋىلدىڭ مالى-جانى ىشكەن سوڭ قۇدىقتىڭ سۋى تاقىرلانىپ, جەتپەي قالاتىن كەزدەرى دە ءجيى بولىپ تۇرادى.
جۇرت نەگە قالاعا قاشادى؟ ءويتكەنى, جەكە سەكتورعا مال جايىلىمىنىڭ, شابىندىقتىڭ الىستىعى مەن ازدىعىن, جەم-ءشوپتىڭ قىمباتتىعىن ايتپاعاندا, اۋىز سۋدىڭ تاپشىلىعى دا ىشكى كوشى-قوننىڭ توقتاماۋىنىڭ نەگىزگى ءبىر سەبەبىنە اينالىپ وتىر.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
