قابىلەت-قارىمىن قادىرلەۋشىلەردىڭ قالاۋىمەن تالاي ساحنانى تاماشاعا بولەگەن ماقتاۋلى مامان بىلتىردان باستاپ قازاقستاندى توڭىرەكتەپ, بۇگىنگە دەيىن ءتورت-بەس دۇنيە قويىپ تاستاعانىنان كوزىقاراقتى كوپشىلىك حاباردار بولسا كەرەك. ارنايى شاقىرتۋمەن استاناعا ات باسىن بۇرعان ورەلى ونەر يەسى ۋاقىتىنىڭ تىم تىعىزدىعىنا قاراماستان «ەگەمەنگە» سۇحبات بەرۋگە كەلىستى.
ءبىزدىڭ ساحا − سالتىنا بەرىك حالىق
– قازاقتىڭ كىندىك قالاسىنا كەلىپ قالىپسىز...
−ارىدان تامىر تارتقان اعايىن-تۋىستىعىمىزدى ارقا تۇتىپ الىستان اڭساپ جەتتىم ارۋداي سىلانعان استاناعا. قيىن-قىستاۋ زامانداردا قيلى-قيلى سەبەپتەرمەن قيان دالادان قيىر سولتۇستىككە اۋىپ كەتكەنىمىز بولماسا, ءتۇبىمىزدىڭ تۇركىلەردەن تارايتىنىن ەشقاشان ۇمىتقان ەمەسپىز. ءتىپتى, كونە ساق كوشپەندىلەرىنىڭ سارقىتى ەكەندىگىم ەسكە ءتۇسكەندە, كەۋدەمدى كەيدە ءوزىم دە تۇسىنە بەرمەيتىن كەرەمەت سەزىم كەرنەپ, رۋحىم كوتەرىلىپ كەتەدى.
− اتا-بابالارىڭىزدىڭ تىرشىلىك ەتۋگە قولايلى قۇتتى قونىستى تاستاپ, اق قار, كوك مۇزى كوز قارىقتىراتىن ءماڭگىلىك توڭ ولكەسىن مەكەن قىلعاندارىنا وكىنبەيسىزدەر مە؟
− توتەسىنەن قويىلعان سۇراققا تۋرا جاۋاپ بەرۋگە تىرىسايىن. وكىنبەيمىز. قايتا قىرىق جۇرت جايلاعان قيىرلاردان وسى جاققا كەلىپ, وڭاشا وتاۋ تىگۋدىڭ ارقاسىندا ءوزىمىزدىڭ وزگەلەرگە ۇقسامايتىن قاسيەتتەرىمىزدى ساقتاپ قالدىق. ءوسىپ-ونگەن ورتاسىن اۋزى بارىپ كىم جاماندايدى؟ تابيعاتىمىز قانشا قاتال بولعانىمەن, ادامدارىمىز اڭقىلداق. جان دۇنيەلەرى جازداي جادىراڭقى.
نەگە ەكەنىن قايدام, ءبارىڭىز ءبىزدى شاناعا يت جەگىپ, بۇعى باعاتىن ەل ەسەبىندە ەلەستەتەسىزدەر. شىن مانىندە, بۇلاي ەمەس. ءماسەلەن, استانامىزدان اۆتوكولىكپەن ءبىر ءتاۋلىكتە ارەڭ جەتەتىن سۋنتار ۇلىسىندا تۋىپ-وسكەن مەن بۇل جانۋاردى جيىرما جاسىمدا, وندا دا ياكۋتسكىدەگى حايۋاناتتار باعىندا ءبىرىنشى رەت كوردىم. چۋكوتكامەن شەكارالاس اۋداندارىمىزدا عانا بۇعى وسىرىلەدى. ونىڭ ەسەسىنە وي-قىرىمىزدى ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى جايلايدى. قۇلىننىڭ ەتىنە قۇمارمىز. ويتكەنى, جەگەنگە جەڭىل, جەڭسىك اس. ساپىرىپ سارى قىمىز ىشەمىز, سىزدەر سياقتى. سولاي. ۇشقان قۇستىڭ قاناتىن تالدىراتىن ۇشى-قيىرى جوق جەرىمىزدىڭ 80-90 پايىزى − ورمان-توعاي, وزەن-كول, تاۋ-تاس. استى-ءۇستى تۇنعان بايلىق. اقىرى ماقتاندىم عوي, ەڭ باستىسىن ايتايىن, جەر اۋماعىمىز قازاقستاننان ءسال-ءپال ۇلكەندەۋ...
– قالايشا؟! ءبىز الەمدەگى توعىزىنشى تەرريتورياعا يە مەملەكەتپىز!
– اعاسى, اپتىقپاڭىز. قىزبالانىپ قايتەسىز. بۇل ناقتى دەرەك. نانباساڭىز, ينتەرنەتتى اشىپ قارايىق ءدال قازىر. ءمىنە... كوردىڭىز بە؟!
– ويپىر-اي, باسقانى بىلمەيمىن, مىناۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن جاڭالىق بولدى. ءسىز جەڭدىڭىز, ساحا باۋىرىم.
– ساحا رەسپۋبليكاسى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ سۋبەكتىسى بولعان سوڭ با, بۇعان كوپ ەشكىم نازار اۋدارمايدى. امال قانشا...
– ارتىق كەتسەم ايىپقا بۇيىرماسسىز. اتى-جوندەرىڭىزدىڭ ورىسشا اتالۋىنا قاراپ كەيدە ماعان كوپتەگەن سىبىر حالىقتارى سەكىلدى ياكۋتتاردىڭ دا ۇلتتىق بولمىس بوياۋلارى سولعىن تارتىپ بارا جاتقان جوق پا ەكەن وسى دەگەن وي كەلەدى...
– و, ولاي ويلاساڭىز, قاتتى قاتەلەسەسىز. ساحالار سالت-داستۇرلەرىنە بەرىك. انا ءتىلىمىزدە ءبىلىم الامىز. قالاداعىلار عوي ورىسشا ويقاستايتىن. ۇلىستارىمىزداعى قانداستارىمىزدىڭ ۇلتتىق بوياۋى قانىق. ال مەنىڭ اياۋلى اجەم ورىسشا ءبىر اۋىز ءسوز بىلمەي-اق ومىردەن ءوتتى. انام ياكۋت ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى. ماۋسىم ايىنىڭ 21-ءى مەن 26-سى ارالىعىندا باعزىدان جەتكەن بايلىعىمىزداي ىسىاح مەيرامىن تويلايمىز. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, ءبىز − كۇنگە تابىناتىن حالىقپىز. ەجەلدەن قالىپتاسقان ەسكى سەنىم-نانىمدارىمىز بويىنشا بۇل كۇندەرى كوكتەگى تاڭىرلەرىمىز جەرگە تۇسەدى. بارىمىزدى كيىپ, باقانىمىزدى ۇستاپ سولارعا قۇرمەت كورسەتۋگە ءتيىسپىز. قالىڭ قاۋىم ءتۇرلى تاعامدارعا تولى مەرەكەلىك داستارقاننان قارىندارى تويعانشا ءىشىپ-جەۋلەرى كەرەك. اۋىز ادەبيەتىنىڭ اڭىزعا اينالعان كەيىپكەرلەرى دە قازىرگى ۇرپاقتارىمەن ارالاسىپ, ىردۋ-دىردۋ دۋماننىڭ كورىگىن ودان سايىن قىزدىرادى. تاريحىنان اجىراعان ۇلتتىڭ تاعدىرى ايانىشتى اياقتالماق.
ولونحو – بابادان ميراس بايلىعىمىز
– وسى ورايدا, ەپيكالىق ەجەلگى مۇرالارىڭىز رەتىندە باعا جەتپەس بايلىققا بالاناتىن ولونحونىڭ ورنى ايرىقشا عوي, ارينە.
– ولونحو – ياكۋت فولكلورىنىڭ اسىل قازىناسى. التىن ارقاۋى ۇزىلمەي ارعىدان بەرگىگە امان جەتكەن اڭىز-ەرتەگىلەرىمىزدىڭ تاڭدامالى جيناعىنداي ولونحومىز 2005 جىلى يۋنەسكو-نىڭ التىن قورىنا كىردى. ءسويتىپ, ادامزاتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس عاجايىپتاردىڭ بىرىنە اينالعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. كولەمى 15 000 جولعا دەيىن جەتەتىن ۇزاق داستانداردى ولونحوشىلار تاڭعا جىرلاپ تاۋىسا الماعان كورىنەدى. ورىنداۋشىلار «نيۋرگۋن بووتۋر» سەكىلدى جىرلاردى اپتالاپ ايتقان.
– قىرعىزدىڭ ماناسشىلارى ءتارىزدى سىزدەردە دە ولونحوشىلاردىڭ وزىندىك مەكتەبى قالىپتاسقان بولار؟
– ارينە. حح عاسىردىڭ باسىندا ءاربىر ياكۋت اۋىلىندا وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى اقىن-جىرشىلار بولعان. ولار ءجيى-ءجيى جينالىپ, ءوزارا تاجىريبە الماسقان. ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنگەن. ونەرپازداردىڭ شارۋاعا قىرى بولماعاندىقتىن, ەل ۇستىنەن كۇن كورگەن. ءوز ءداۋىرىنىڭ ورەن جۇيرىكتەرى قاتارىنا تابااحىران, چەەبي, گوۆوروۆ, كىنات, تونگ سۋورۋن سياقتى ولونحوشىلاردى قوسساق, قاتەلەسپەيمىز. قازىرگى ياكۋت ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن سالۋشى پلاتون ويۋنسكي ولونحونى زەرتتەۋگە كوپ كوڭىل ءبولگەن.
رەجيسسەرلىك – ەرىككەننىڭ ەرمەگى ەمەس
– اڭگىمەمىزدى ارىدەن قوزعاپ, ءبىراز ءماسەلەنى قامتىدىق بىلەم. بارىنشا وتانىڭىزدى اسقاقتاتىپ باقتىڭىز. ءجون-اق. ۇلتىن سۇيەتىن ۇل ەكەنىڭىزدى بايقادىق. ەندى ونەر جولىڭىزعا كوشسەك.
– ياكۋتسكىدەگى مادەنيەت جانە ونەر كوللەدجىنىڭ اكتەرلىك ءبولىمىن ءتامامدادىم. بىراق مەنەن دەنى دۇرىس ءارتىس شىقپادى. ەكى-ءۇش جىل ءارتۇرلى رولدەردە ويناعانىممەن ەشقانداي ءلاززات الا المادىم. ەڭ قىزىعى سول, ساحنالاس ارىپتەستەرىمنىڭ ويىنىن سىرتتاي باقىلاۋعا ىلعي اڭسارىم اۋىپ تۇراتىن. سودان ماسكەۋدەگى گيتيس-كە بارىپ, رەجيسسەرلىك فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستىم. زامانىمىزدىڭ زاڭعار تۇلعاسى, تەاتر ونەرىنىڭ تەڭدەسسىز شەبەرى مارك زاحاروۆتىڭ الدىن كورىپ, اقىلىن تىڭدادىم. ساحنانىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىم. ەلگە ورالعان سوڭ جان دۇنيەمە ەتەنە جاقىن ساحا تەاترىنا ورنالاستىم. جەتپىسكە جۋىق سپەكتاكل, ونىڭ سىرتىندا ون شاقتى كوركەم فيلم قويدىم. جاقسى, جامانى بار. ءبىر بىلەتىنىم, رەجيسسەرلىك ەرىككەننىڭ ەرمەگى ەمەس.
ساحا تەاترىندا ءتول دراماتۋرگتەرىمىزدىڭ تۋىندىلارىنا مولىنان ورىن بەرەمىز. مىناۋ جاھاندانۋ داۋىرىندە كۇزگى جاپىراقتاي قالتىراعان ۇساق ۇلتتاردىڭ وزدەرىنە ءتان بەت-بەينەلەرىن ساقتاپ قالۋى قيىنعا سوعادى. رەسەيدە ۇلت دراماتۋرگتەرىنىڭ وعاشتاۋ وي ءبىلدىرۋى – ەكىتالاي نارسە. تەاتر – حالىقتىق قالىپتى كورسەتۋدىڭ ەڭ سوڭعى باستيونى.
– كينو شە؟
– كينو بىزدە كەنجەلەۋ دامىعان. قول بوستا اينالىسامىز. كەڭگە كوسىلۋگە قارجى كەم.
– رەسەيدەگى التىن مەن الماستىڭ 80 پايىزىن وندىرەتىن رەسپۋبليكادا اقشانىڭ ازدىعى اقىلىما سىيماي تۇرعانى...
– كسرو-نىڭ قۇرامىندا بولعان كەزىندە قازاقستان بايلىعىنىڭ باسىم بولىگى ورتالىققا جونەلتىلەتىنىن جوققا شىعارا الماسسىز. قازىرگى ءبىزدىڭ حال-جاعدايىمىز سونداي. دەگەنمەن, قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرۋدان اۋلاقپىز. بيۋدجەتسىز فيلم جاساۋدى مەيلىنشە مەڭگەرىپ العانبىز. ونى ايتاسىز, بىرقاتار كينوتۋىندىلارىمىز كاسسالىق ءتۇسىم جونىنەن گولليۆۋدتىڭ بلوگباستەرلەرىنە تەزەك تەرگىزەدى. حالىق تاسپادان ءوز تاعدىرىن, تاعىلىمدى تاريحىن تاماشالاۋعا ىنتىزار. ءبىز سول قاجەتتىلىكتى وتەي الساق, جاراعانىمىز.
تەاتر ءتىلى – ورتاق
– كەيىنگى كەزدەرى كەشەگى كەڭەستەر وداعىنا كىرگەن ەلدەردىڭ تەاترلارىندا قولتاڭبا قالدىرۋدى ادەتكە اينالدىرعاندايسىز با, قالاي؟
– ءيا, ياكۋتيادا ابدەن تانىلىپ, اجەپتاۋىر تابىستارعا جەتكەن سوڭ رەسەيدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە, سونداي-اق, شەكارالاس شەت مەملەكەتتەردە باعىمدى سىناپ كورۋگە بەل بايلاعىنىم راس. قىسقاسى, شىعارماشىلىق شامامدى سىرتتا سىناعىم كەلدى. ءبازبىر باسىلىمداردىڭ جازۋىنشا, اياق الىسىم جامان ەمەس.
– كەيبىر جۇمىستارىڭىزعا توقتالا كەتسەڭىز؟
– تالليندەگى «ر.ا.ا.ا.م.» اتتى جەكەمەنشىك تەاتردىڭ پروديۋسەرى ميارت مەوستىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ەستون دراماتۋرگى اۋگۋستو كيتسبەرگتىڭ «ءازازىل» پەساسىن ساحنالادىم. ناتيجەسىندە, نوۆوسىبىردە وتكەن ءىرى فەستيۆالدە جۇلدەگەر اتاندى. ەستونياداعىلار دا جىلى قابىلدادى.
– ەستونداردىڭ ءتىلى دە, ءدىلى دە وزگەشەلەۋ بولعاندىقتان, ەپتەپ قينالعان جوقسىز با؟
– قايتا, كەرىسىنشە, تەز ءتىل تابىستىم. ەستوندار كەزىندە سولتۇستىكتەن كەتكەندىكتەن, مىنەزدەرى ياكۋتتارعا ۇقساستاۋ ەكەن. تابيعاتقا جاقىنداۋ. وزدەرىنىڭ ءدىندارلىعى شامالى. قويعان سپەكتاكلىمدە كاتوليكتەر مەن پۇتقا تابىنۋشىلاردىڭ قاراما-قايشىلىعى باياندالادى. حال-قادەرىمشە وسىناۋ تەكەتىرەستىڭ سىرىنا تەرەڭىرەك ۇڭىلۋگە تىرىستىم. بىرنەشە بايقاۋلاردان بايگە الدى. ەندەشە, ويداعى ماقساتىمنىڭ ورىندالعانى دا.
جالپى, ونەردە شەكارا بولمايتىنى سەكىلدى تەاتر ءتىلى – ورتاق. ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزبەن ءۇنسىز ۇعىسامىز.
– ال, ەندى وزدەرىڭىزدىڭ كلاسسيكتەرىڭىز پلاتون ويۋنسكيدىڭ شىعارماسىن حاكاستاردىڭ قانجىعاسىنا بايلاۋىڭىزدىڭ سىرى نەدە؟
– ويۋنسكيدىڭ اق پەن قىزىل ارپالىسقان ازاماتتىڭ سوعىس تاقىرىبىنا ارنالعان اڭگىمەسىندەگى وقيعا جەلىسىن حاكاسياعا كوشىردىم. ويتكەنى, مۇنداعى قانتوگىستە قاراپايىم بۇقارا قاتتى قىرىلعان. ياكۋتياداعى زيالىلار باستارىن وققا بايلاپ, سوڭىنان ەرگەن ەل-جۇرتىنا تيەر اۋىر سوققىعا كەۋدەلەرىن توسقان. باۋىرلاس حاكاستار باستان كەشىرگەن اۋىر ازاپتى سۋرەتتەۋ ماقساتىندا كەيىپكەرلەردىڭ نىسپىسىن حاكاس ەسىمدەرىنە اۋىستىردىم. «جىندى مۇحلاي» وسىلايشا دۇنيەگە كەلدى.
چەحوۆقا قازاق شەكپەنىن كيگىزدىم
– ەلدەن ەستۋىمىزشە, سپەكتاكلدى تەز قوياتىن كورىنەسىز.
– ۋاقىت سولاي... ىرعالىپ-جىرعالۋدى كوتەرمەيدى. سپەكتاكلدەرىم ەكى-ءۇش كۇندە دايىن بولادى. ەڭ ۇزاعاندا ءۇش اپتا. بىراق باسىمدا ۇزاق پىسىرەمىن. سوندىقتان, ءارتىستەردىڭ قاي ەپيزودتا قانداي ارەكەت جاسايتىنىنا دەيىن الدىن الا جوسپارلايمىن. رەپەتيتسيا كەزىندە قاجەتتى ءتۇزەتۋلەرىمدى ەنگىزە سالامىن. ارتىق اۋرەلەپ اكتەرلەردى ازاپتامايمىن.
– بۇل بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن قانداي ءادىس؟
– قازىر رەسەيدە وسىنداي ەكسپەريمەنت كەڭىنەن ەتەك جايىپ كەلەدى. ءۇش-ءتورت رەجيسسەر ءبىر تەاترعا كەلەدى دە 3-4 كۇننىڭ ىشىندە ءبىر-ءبىر سپەكتاكلدىڭ «ساۋداسىن بىتىرەدى». وسى جۇيەنى مەن قازاقستاندا ابىرويمەن جۇزەگە اسىردىم.
– قالاي؟
– ايتايىن. بىلتىر كوكتەمدە ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاترىندا چەحوۆتىڭ «شيە باعىن» وتە قىسقا مەرزىمدە كورەرمەنگە ۇسىنىپ ءۇلگەردىم.
– كلاسسيكالىق كومەديانىڭ ءۇيرەنشىكتى جۇرىسىنەن «جاڭىلىپ», توسىنداۋ سيپاتتا جول تارتقانىن جۇرتشىلىق سان-ساققا جۇگىرتىپ جۇرگەنىن ءبىلەسىز بە؟
– بىلگەندە قانداي. قالىپتان تىس قادامعا سانالى تۇردە باردىم. سەبەبى, ورىس كەيىپكەرلەردى ازياتتاردىڭ ويناعانىن ۇناتپايمىن. كىم قالاي ءتۇسىنەدى, ونى وزدەرى ءبىلسىن. ورىستاردىڭ اعىلشىنداردى نەمەسە نەمىستەردى بەينەلەگەنىن دە جاراتپايمىن. كىسىنىڭ كۇلكىسىن كەلتىرەدى. مايمىلعا كوستيۋم-شالبار كيگىزىپ, موينىنا گالستۋك بايلاعانداي ءبىردەڭە. سوندىقتان, مىناداي شەشىم قابىلدادىم. قازاقستان − ەندىكتەرى مەن بويلىقتارى وزىندىك ورنەكتەرمەن ەرەكشەلەنەتىن ەگەمەن ەل. كەڭ-بايتاق دالالارىڭىزدا شيە باقتارى جەتەرلىك. ەندەشە, قازاقتار نەگە چەحوۆتى وزدەرىنشە ءسويلەتپەيدى؟ قازىر وسىنداي تەندەنتسيا ءجيى بايقالىپ جۇرگەن جوق پا.
ءارى-بەرىدەن سوڭ, پەسا − مەن ءۇشىن سپەكتاكل قويۋعا قاجەت سىلتاۋ عانا. ەڭ باستىسى, وقيعانى وزگەرتپەيمىن. ءماتىن دە سول قالپىندا ساقتالادى. كەيىپكەرلەردىڭ ەسىمدەرىن تەگىس قازاقشالادىق. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنىن ايتسام, انتون ءپاۆلوۆيچتىڭ دىتتەگەن يدەياسى قويىلىمنىڭ دىڭگەگى رەتىندە قالدىرىلدى.
ماعان دەيىنگى «شيەلەردىڭ» بارىندە باستى كەيىپكەر رانەۆسكايانى ىلعي جاسامىس اكتريسالار سومداسا, مەندە جاس ءارتىس بەينەلەيدى. اتالمىش سپەكتاكلدە بۇكىل ءبىر اۋلەتتىڭ اسىراۋشىسى ىسپەتتى شيە باعىنىڭ (جەردىڭ) ساتىلۋ-ساتىلماۋ ءماسەلەسى كوتەرىلەتىنى بەلگىلى. ءبىزدىڭ پرەمەرامىزدان كەيىن سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدە دە ەپتەگەن پروبلەمالار تۋىنداعانىن ءبىلەسىزدەر. بۇل, ارينە, كەزدەيسوقتىق. پاراساتتى پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن ايتەۋىر, ول ءتۇيىننىڭ ويداعىداي تارقاتىلعانى امبەگە ايان.
– قاللەكي تەاترى تۋرالى پىكىرىڭىز قانداي؟
– تاماشا. قازانداعى تەاتر فەستيۆالىندە ايتۋلى ۇجىمنىڭ باسشىسى ايبولات سەكسەنباەۆپەن تانىسىپ, سول كىسىنىڭ ۇسىنىسىمەن استاناعا كەلگەنىمدى ءساتتى قادامدارىمنىڭ ءبىرى دەپ سانايمىن. ويىڭداعىنى وقيتىن سىرىم قاشقاباەۆ, قۋاندىق قىستىقباەۆ, نۇركەن وتەۋىلوۆ, كەڭەس نۇرلانوۆ سياقتى سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلگەن سايلى ونەرپازدار كەز كەلگەن رەجيسسەردىڭ كوزدەگەن ماقساتىنا جەتۋىنە كومەكتەسەتىنى تالاس تۋدىرمايدى.
«شىڭىراۋدان» ارەڭ شىقتىم
– نۇرمۇقان ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق قازاق دراما تەاترىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى ءايگىلى جازۋشىمىز ءابىش كەكىلباەۆتىڭ «شىڭىراۋ» پوۆەسىن ساحنا تىلىندە ءسويلەتكەنىڭىزگە ريزاشىلىقپەن تاڭداي قاعىپ, تامسانۋشىلار قاتارى كوبەيگەنى كوڭىلىمىزدى كونشىتىپ تاستاعانىن جاسىرمايمىز...
– تەاتردىڭ ديرەكتورى نۇرنياز مۇقانوۆ قولىما قۇدىقشى حاقىنداعى حيكاياتتىڭ ورىسشا اۋدارماسىن ۇستاتىپ, ءۇش كۇن «ۇيقاماققا» وتىرعىزدى. كۇردەلى دۇنيەنىڭ كۇرمەۋىن تاپپاي, شىنىمەن شىڭىراۋعا باتتىم. مەنىڭ ءمۇشكىل جايىمدى كورگەن نۇرنياز اعا اۋەلى جىلى جىميىپ: «سەن بالانى ءتۇسىنەمىن», دەدى. ايتۋىنشا, كوپتەگەن قازاق رەجيسسەرلەرىنە قولقا سالعانىمەن, ەشقايسىسىن كوندىرە الماپتى. سودان قارماقتى ماعان سالىپتى. سەنىمگە ساي سەرپىن تانىتپاسقا امال قالمادى. اقىرى, اقتاۋلىقتاردىڭ العىسىن ارقالاپ قايتتىم. استاناداعى كورسەتىلىمدە قالامگەردىڭ قاتارلاستارى قويىلىمدى جوعارى باعالادى. جازۋشىنىڭ جارى – كلارا اپايدىڭ قولىنان شاي ءىشتىم.
– كورەرمەن كوڭىلىنىڭ تولقىمالى-شالقىمالى ساتتەرىن تامىرشىداي تاپ باساسىز با؟
– ءوزىنىڭ سپەكتاكلىن ءبىر رەجيسسەر بالكوننان كورەدى, ەكىنشىلەرى ساحنانىڭ سىرتىندا كۇيىپ-ءپىسىپ جۇرەدى. مەن زال-
دا, كورەرمەننىڭ ورتاسىندا وتىرامىن. قاسىمداعىلاردىڭ قاباعىن قالت ءجىبەرمەي باعامىن. باقىلاۋ بارىسىندا ولارعا ۇناعان نەمەسە ۇناماعان تۇستاردى كوكەيىمە توقىپ, كەيىن كەمشىلىكتەردى ءتۇزەتۋگە ارەكەتتەنەمىن.
− سىندى قالاي قابىلدايسىز؟
− ماقتاۋدى مالدانا بەرمەيمىن. انشەيىن كوڭىلجىقپاستىقپەن ايتىلا سالۋى مۇمكىن. سىناۋشىلارعا سەنىممەن قارايمىن. ويتكەنى, جامانداۋشىلار جالعان ايتپايدى. كوكەيگە قونىمدى كوشەلى پىكىرلەرىن پايداما جاراتامىن. سىن ءبارىمىزدىڭ تالعامىمىزدى ءتاربيەلەيتىن قۇرال.
− مىنا كەلىسىڭىزدىڭ ءمانىن بىلۋگە بولا ما؟
− استانانىڭ م.گوركي اتىنداعى ورىس دراما تەاترى جاقىندا سانكت-پەتەربۋرگتە وتەتىن بايراقتى باسەكەگە قاتىسپاق. سوعان الدىڭىزداعى پاقىرىڭىزدىڭ اسىعىس تۇردە ازىرلەگەن «ويانۋ» دەيتىن ترەش-دراماسىن اپارماق. اۆتورى – سوفيا بارانوۆا-سەرگاچەۆا. اقىرى اپتالىق ىسساپارمەن كەلگەندىكتەن, ەكىنشى تۋىندىنىڭ دا (ا.گريننىڭ «القىزىل جەلكەندەرى» بويىنشا قويىلعان سپەكتاكل) تۇساۋىن كەسە كەتۋدى ءجون كوردىم. بۇعان دەيىن كوكشەتاۋدىڭ ورىس دراما تەاترىندا الەكساندر وستروۆسكيدىڭ «جاساۋسىز قالىڭدىعىن» كورەرمەندەرگە ۇزاتقان ەدىم.
− ەگەر قۇپيا بولماسا, قازاقستانعا قاتىستى تاعى قانداي جوبالارىڭىز بار؟
− بۇيىرسا, قاللەكي تەاترىنىڭ شاڭىراعىنا شەكسپيردىڭ «كورول ءليرىن» شاقىرماقپىن. ازىرگە ىزدەنىس ۇستىندەمىن. كەيبىر كورىنىستەرى كوز الدىمدا كولبەڭدەيدى. قازاقتىڭ اقارلى-شاقارلى اق ورداسى... تالايلاردى تامساندىرعان حان تاعى... ءامىرشىنىڭ قىلىقتى قىزدارىنىڭ ورنىن, ءسىرا, ۇلىقتى ۇلدار باسار... تاعىسىن تاعىلار... اماندىق بولسا كورەرسىزدەر...
– بارەكەلدى! تالابىڭىزعا نۇر جاۋسىن!
اڭگىمەلەسكەن
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
