– قايرات ميحايل ۇلى, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ىشكى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ۇلتتىق ۇلاننىڭ, ونىڭ ىشىندە «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ تاريحىنا قىسقاشا توقتالىپ وتسەڭىز.
– ۇلتتىق ۇلاننىڭ تاريحى تاۋەلسىزدىگىمىزبەن استاسىپ جاتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ىشكى قاۋىپسىزدىگىمىزدى قامتاماسىز ەتۋشى ورگان رەتىندە بۇرىنعى ىشكى اسكەر, قازىرگى ۇلتتىق ۇلاندى العاش رەت 1992 جىلى قۇرعان ەدى. سودان بەرى ول قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلەدى. ۇلتتىق ۇلاننىڭ جەكە قۇرامى العا قويىلعان تاپسىرمالاردى سەنىمدى ورىنداپ, جەكە ادام مەن ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن, تىنىشتىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن, قوعام قۇندىلىقتارىن, مەملەكەت تۇراقتىلىعى مەن تىنىشتىعىن قاۋىپ-قاتەردەن جان-جاقتى قورعاۋ جولىنداعى قىزمەتىن قۇقىقتىق شەڭبەردە ىسكە اسىرىپ كەلە جاتىر.
2013 جىلى اسكەردى باسقارۋ تەتىگى جاڭا زاماناۋي جۇيەگە اۋىستىرىلىپ, بۇرىنعى بريگادالىق قالىپتان ەلىمىزدىڭ ءتورت وڭىرىندە باسقارىلاتىن ءوڭىرلىك قولباسشىلىق جۇيەسىنە ءوتتى. «ورتالىق», «باتىس» جانە «شىعىس» سياقتى ءوڭىرلىك قولباسشىلىقتارمەن قاتار, «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا دا جۇكتەلگەن مىندەت وتە جاۋاپتى. ءبىز قىزمەت ەتەتىن «وڭتۇستىك» ءوڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ قۇرامىنا 11 اسكەري ءبولىم كىرەدى. وڭىرلىك قولباسشىلىق اسكەري بولىمدەرىنىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى الماتى, تالدىقورعان, قىزىلوردا, شىمكەنت, تاراز سياقتى ەلىمىزدىڭ ۇلكەن ماڭىزدى قالالارىنداعى قوعامدىق قاۋىپسىزدىك پەن قالا كوشەلەرىندەگى تىنىشتىق ماسەلەسىن, سونىمەن قاتار, ستراتەگيالىق ماڭىزدى مەملەكەتتىك نىسانداردى كۇزەتۋ, قۇپيا جۇكتەردى سۇيەمەلدەپ الىپ ءجۇرۋ, سوتتالعانداردى ايداۋىلداۋ, توتەنشە جاعدايلاردىڭ سالدارىن جويۋ سياقتى ماڭىزدى ءمىندەتتەردى اتقارادى.
– قوعامداعى زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ جولىنا توسقاۋىل قويۋ ماسەلەسىندە ۇلاندىقتاردىڭ الاتىن ورنى قانداي؟
– ءبىزدىڭ ۇلتتىق ۇلان اسكەرىنىڭ قۇرامى ەل تىنىشتىعىن قاداعالاپ, قوعامدىق ورىندارداعى ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋدا كوپتەگەن مىندەت اتقارادى. سونداي-اق, ەلىمىزدە وتەتىن ايتۋلى شارالار مەن مەرەكەلەر كەزىندەگى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىن باقىلاۋدى ءاردايىم نازارعا الامىز. ماسەلەن, بيىل الماتى قالاسىندا جالاۋىن كوتەرگەن XXVIII قىسقى ۋنيۆەرسيادا كەزىندە مىڭداعان ساربازىمىز تىكەسىنەن تىك تۇرىپ سپورتتىق شارانىڭ ويداعىداي وتۋىنە اتسالىستى. ءوتكەن جىلى الماتى قالاسىنىڭ ناۋرىزباي اۋدانىندا ورىن العان سەل كەزىندە 68 303, 28 237 اسكەري ءبولىمدەر قۇتقارۋ جۇمىستارى مەن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ىستەرىندە تاباندىلىق تانىتتى. قالاداعى «باراحولكا» بازارى ورتكە ورانعان تۇستا 5 571 اسكەري ءبولىمىنىڭ ساربازدارى جۇمىلدىرىلىپ, حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ابىر-سابىر كەزىندەگى قۇقىق بۇزۋشىلىق ارەكەتتەردىڭ الدىن الدى.
– جاۋىنگەرلىك دايارلىقتىڭ نەگىزى سانالاتىن ءتارتىپ ماسەلەسىنىڭ جاي-كۇيىنە كوڭىلىڭىز تولا ما؟ «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا قاراستى اسكەري بولىمدەردىڭ ماتەريالدىق تۇرعىدا جابدىقتالۋى مەن اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدا قورعالۋى جايلى ايتىپ وتسەڭىز.
– ەلىمىزگە نۇقسان كەلتىرەتىن كەز كەلگەن قاۋىپ-قاتەر تۇرىنە دايىن بولۋ, وعان قارىمدى تويتارىس بەرۋ ءۇشىن ۇلتتىق ۇلاننىڭ باسقارۋ اپپاراتىنىڭ ىقپالىن كوتەرۋ, جەكە قۇرامنىڭ تەحنيكالار مەن قارۋ-جاراقتاردى جەتىك مەڭگەرۋىنە كۇش سالۋ, ساربازداردى وقىتىپ-تاربيەلەۋ, جاۋىنگەرلىك دايىندىقتى ءاردايىم بيىك دەڭگەيدە ۇستاۋ ايرىقشا نازاردا ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
سوعان وراي, مەملەكەت تاراپىنان اسكەرىمىزدى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ جايىنا باسا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. ۇلتتىق ۇلاندى دامىتۋ مەن جەتىلدىرۋگە ارنالعان ارنايى باعدارلاما اياسىندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى بارلىق اسكەري بولىمدەر مەن قۇرىلىمدار جاڭا تەحنيكامەن, سوڭعى ۇلگىدەگى قارۋ-جاراق, قورعانىس قۇرالدارىمەن جاراقتاندىرىلۋدا. بار جىگەرىن, قاجىر-قايراتىن وتانعا قىزمەت ەتۋگە ارنايتىن ءبىزدىڭ ساربازدارىمىزعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىپ, ولاردىڭ جەكە ءومىرى مەن تىنىس-تىرشىلىگىنە دەمەۋ بولۋ ءاردايىم باقىلاۋدا.
– ەرلىك قايدان باستاۋ الادى؟ ەستۋىمىزشە, ۇلتتىق ۇلاندا بەيبىت كۇندە ەرلىك جاساعان اسكەري قىزمەتشىلەر كوپ. كوزسىز ەرلىككە بارار ەرلەرىمىزدى ءتاربيەلەۋ ماسەلەسىنە توقتالساڭىز.
– ءيا, ونىڭىز راس. ءتۇرلى قيىندىقتار كەزىندە جانكەشتىلىككە بارىپ, ءوز باسىنىڭ اماندىعىن ەمەس, ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن ويلاپ, باسىن قاتەرگە تىككەن قىزمەتكەرلەرىمىز دە بارشىلىق. مەملەكەت تاراپىنان بەيبىت زاماننىڭ ونداي باتىرلارىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتىلۋدە. ول ازاماتتارعا قانداي قۇرمەت كورسەتسەك تە جاراسادى. مەملەكەت مۇددەسى مەن ەل بولاشاعى جولىندا اعا بۋىننىڭ جاۋىنگەرلىك داستۇرلەرى بۇگىندە ۇلتتىق ۇلاننىڭ ساپىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جاۋىنگەرلەر تاراپىنان لايىقتى جالعاسىن تابۋدا.
وسى رەتتە, ۇلتتىق ۇلاننىڭ شىمكەنت قالاسىنداعى «ءوڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا قاراستى 6 698 اسكەري بولىمىندە قىزمەت اتقاراتىن تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول قۇرداسى ەربول وتارباەۆتىڭ ەرەن ەرلىگىنە ەرەكشە توقتالۋعا بولادى. 2010 جىلى 22 ماۋسىمدا اقتاۋ كولونياسىنان قاشپاق بولعان 21 سوتتالۋشىنىڭ جولىن كەسكەن قاتارداعى جاۋىنگەردىڭ ەرلىگى ەل جادىندا. جاۋىنگەرلىك بورىشىن اتقارۋ كەزىندە كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن ەلباسى جارلىعىمەن III دارەجەلى «ايبىن» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. ول كەزدە اقتاۋدا №6656 اسكەري بولىمىندە وتان الدىنداعى بورىشىن وتەپ جۇرگەن نەبارى 19 جاستاعى سارباز جىگىتتىڭ ەرلىگى ءاپ-ساتتە-اق ەل ىشىنە تارادى.
سونداي-اق, ۇلتتىق ۇلاننىڭ ساپىندا جاۋىنگەرلىك بورىشتارىن اتقارۋدا ازاماتتىق تانىتىپ, قاۋىپتى قىلمىسكەرمەن كۇرەستە ءوز ومىرلەرىن اجالعا ءتىگىپ, باتىرلىعىمەن تانىلعان لەيتەنانتتار جاندوس بايانباەۆ, اقىلبەك قوڭىروۆ ەلباسىمىزدىڭ قولىنان جوعارى مەملەكەتتىك «ايبىن» وردەنىن العان بولاتىن. ال وتكەن جىلى جاس جاۋىنگەردى گراناتا جارىلىسىنان دەنەسىمەن قورعاپ قالعان ۇلاندىق پولكوۆنيك قايرات ءۇمبەتوۆكە حالىق قاھارمانى اتاعى بەرىلگەنىن بىلەسىزدەر. ال اقتوبەدەگى ءدىني ەكسترەميستەرمەن ەرلىكپەن شايقاسىپ, مىندەتتەرىن ءمىنسىز اتقارعان جاۋىنگەرلەرىمىز باقتيار قايىربەكوۆ, سىرىم سۇندەتوۆ, دەنيس چەرنىشوۆ جانە اقجول شايسۇلتاندى ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەدى. مۇنىڭ بارلىعى – وتاندى شەكسىز ءسۇيۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى.
– جاستاردىڭ ۇلتتىق ۇلانعا دەگەن قۇلشىنىسى مەن قىزىعۋشىلىعى قاي دەڭگەيدە دەپ ويلايسىز؟ بولاشاقتا ۇلتتىق ۇلان ساپىندا قىزمەت اتقارسام دەگەن ازاماتتارعا قويىلاتىن باستى تالاپ قانداي؟
– قانداي سالادا بولسا دا ەل يگىلىگى جولىندا قىزمەت ەتەمىن دەگەن كەز كەلگەن ازامات ءوز قىزمەتىنە ادالدىق تانىتۋى قاجەت. اسىرەسە, اسكەري سالاعا كەلسەم دەپ نيەتتەنگەن وسكىندەر ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى بولعانى ابزال. تەرەڭ ءبىلىم, پاراساتتىلىق پەن ۇستامدىلىق, قايراتتىلىق پەن جىگەرلىلىك, رۋحاني قۋاتتىلىق سياقتى نەگىزگى فاكتورلار بويىندا بولعان ازامات ناعىز اسكەري ءومىردىڭ ايناسىنا اينالادى. ۇلان شەبىندە قىزمەت ەتۋ – كەز كەلگەن ساربازدىڭ ارمانى. بولاشاقتا ۇلان ساپىندا قىزمەت ەتسەم دەيتىن كەز كەلگەن ازامات ءبىلىمى مەن بىلىگىن جەتىلدىرىپ, ىشكى رۋحى مەن سىرتقى قۋاتىن قاتار دامىتا وتىرىپ شىڭدالۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. سەبەبى, ءماڭگىلىك ەلدىڭ ۇلى كەرۋەنىن ءتۇرلى قاۋىپتەردەن كىرپىك قاقپاي كۇزەتەتىن – وسى قازاقستاندىق ساربازدار.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
