باعدارلامانىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەندەر قاتارى ارتىپ كەلەدى ەكەن. بۇل تۋرالى ۇكىمەت وتىرىسىندا نەگىزگى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاسالعان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى مالىمدەدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلى قازاقستاندا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن حالىق ۇلەسى 82 پايىزدى قۇراعان. ماسەلەن, 2014 جىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن حالىق ۇلەسى 72,1 پايىز بولسا, 2015 جىلى 76,3 پايىزعا جەتكەن. ءۇش ءتىلدى مەڭگەرگەن xالىقتىڭ ۇلەسى دە جاقسارعان كورىنەدى. ەرەسەك تۇرعىندار مەن 12-17 جاس ارالىعىنداعى وقۋشىلاردى قوسا العاندا, ءۇش ءتىلدى مەڭگەرگەندەردىڭ ۇلەسى – 20,5 پايىز.
«مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا 2014-2016 جىلدار ارالىعىندا وقۋ-ءادىستەمەلىك قۇرالدار, الەم ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارمالارى, تانىمدىق, عىلىمي-پۋبليتسيستيكالىق, بالالارعا ارنالعان كىتاپتار جانە باسقالاردى قوسقاندا, بارلىعى شامامەن 88 باسپا جوباسى جارىق كوردى. ونىڭ ىشىندە وزگە تىلدەردە شىعارىلعان جوبالار سانى – 24. سونداي-اق, مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋدىڭ جاڭا ادىستەمەلەرى «قازاق ءسوزى» وقۋ قۇرالدارى ازىرلەندى», دەدى ا.مۇحامەدي ۇلى.
باعدارلاما اياسىندا تەرمينولوگيا, اۋدارما جايىنداعى ماسەلەلەرگە دە بارىنشا ءمان بەرىلىپ, بۇل باعىتتا دا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن العا تارتقان مينيستر, ونوماستيكاعا دا ايرىقشا كوڭىل بولىنەتىنىن ايتتى. بۇل رەتتە ا.مۇحامەدي ۇلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە كوشە اتاۋلارى جايىندا جارىق كورگەن سىني ماقالالارعا قاتىستى ەلباسىنان تاپسىرما العانىن جەتكىزدى. (ايگۇل احانبايقىزى. «الماتىدا 34 اۋەزوۆ, 24 اباي كوشەسى بار», 19.01.2017; عالىم ومارحان. «اتاۋعا اباي بولعان ابزال», 04.02.2017). ماقالادا كوتەرىلگەن ماسەلەنىڭ ءمان-جايى قارالىپ, ءتيىستى شەشىمدەر شىعارىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق, ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارداعى مەملەكەتتىك تىلدەگى قۇجات اينالىمىنىڭ ۇلەسى 91 پايىزدى قۇراعان. ال ەلىمىزدە 87 ايماقتىق قازاق ءتىلىن وقىتۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەۋدە. مينيستر دەگەنمەن ستاتيستيكالىق-ەسەپ جانە قارجىلىق قۇجاتتامالاردىڭ مەملەكەتتىك تىلگە اۋىسپاۋ فاكتىلەرى بار ەكەندىگىنە دە توقتالدى.
بۇگىنگى تاڭدا باعدارلامانىڭ ەكىنشى كەزەڭىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى اياقتالدى. بۇل رەتتە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان ءتىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن 2014 جىلدان 2016 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە جۇزەگە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىنە باعالاۋ جۇرگىزىلگەنىن جەتكىزدى. جالپى, سوڭعى 3 جىل ىشىندە مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ قورىتىندىلارى ورتاشا تيىمدىلىگىن كورسەتكەن, بالدىق جۇيە بويىنشا مۇمكىن بولاتىن 4 بالدان 2,66 بالمەن باعالانعان. «3 كريتەري بويىنشا باعالاۋلار ءبىرشاما جوعارى بولدى. ماقساتتى ينديكاتورلار مەن ناتيجەلەر كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋ دارەجەسى 88 پايىزدى قۇرادى», دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى. ت.سۇلەيمەنوۆ اتاپ وتكەندەي, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ەسەبىنە سايكەس, سوڭعى 3 جىلدا باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا 16,7 ملرد تەڭگە باعىتتالعان, ونىڭ ىشىندە 14,9 ملرد تەڭگەسى نەمەسە 89,3 پايىزى يگەرىلگەن.
تاقىرىپتىڭ قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ ءتىلدەردى ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرى ءجونىندە بىرقاتار تاپسىرما بەردى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلماق. وسىعان وراي ۇكىمەت باسشىسى تىلدەردى دامىتۋ ەلىمىزدەگى باسىمدىقتى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن ايتتى, سوعان وراي مەملەكەت بارلىق ۇلىستاردىڭ تىلدەرىن جانە ۇشتىلدىلىكتى دامىتۋعا جاعدايلار جاساۋدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋگە كەزەڭ-كەزەڭمەن اۋىسۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنگەن. سوندىقتان دا ۇكىمەت الدىندا وسى تاپسىرمانى قامتاماسىز ەتۋ ءمىندەتى تۇر.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە, اكىمدەرگە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا بارىنشا كۇش سالىپ, حالىققا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدىڭ تەگىن كۋرستارىن ۇسىنۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋ تاپسىرىلدى. پرەمەر-مينيستر وزگە ءتىلدەرگە ۇيرەتەتىن كۋرستاردىڭ دا قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, سونىڭ ءىشىندە ينتەرنەت جەلىسىندە ارنايى اقپارات كوزدەرى ارقىلى وقىتۋعا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن جانە تىلدەردى وقىتۋدىڭ سوڭعى شىققان زاماناۋي ادىستەمەلەرى مەن وقۋ قۇرالدارىن شىعارۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سونداي-اق, ب.ساعىنتاەۆ تىلدەردى ۇيرەتۋ ءۇشىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ كەرەكتىگىن جانە ارنايى باعدارلامالار مەن ۇيرەتەتىن بەينەونىمدەردى ازىرلەۋ جۇمىستارىن رەتكە كەلتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا سونداي-اق, تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل ءجونىندەگى 2013-2017 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ جايى دا تالقىلاندى. سول سياقتى, جيىننىڭ باسىندا, ادەتتەگىدەي, پرەمەر-مينيستر قازىرگى ناۋقانداعى كۇردەلى ماسەلە – سۋ تاسقىنى قاۋپىنە ۇشىراۋى مۇمكىن وڭىرلەردى قاۋىپسىزدىكپەن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى جونىندە اكىمدەردىڭ ەسەبىن تىڭدادى. ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆ جانە دە قاراعاندى, قوستاناي, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى وڭىرلەردەگى جاعدايدى باياندادى. ۇكىمەت باسشىسى مينيستر مەن اكىمدەرگە جاعدايدى ءجىتى باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
