ۇل-قىزدارىمىز كىندىك شەشەلەرىن وزدەرىنىڭ ەكىنشى تۋعان انالارىنداي قۇرمەتتەيدى. قۇرساقتاعى قىزىل شاقا كىندىكتەن ءنار الادى. حالقىمىزدا كىندىكتەن اجىراماۋ حاقىنداعى ءتامسىلدەر دە جەتەرلىك. وسىدان كەلىپ تۋعان ەل مەن جەرگە كىندىگىمەن بايلانۋ ۇعىمى تۋعان. بۇل – ادامنىڭ ءوز وتانىنا دەگەن ۇلى ماحابباتتىن, ەلجاندىلىعىنىڭ بەكەم-بەرىكتىگىن بەينەلەسە كەرەك. «ات اينالىپ قازىعىن تابادى» دەگەن ناقىل دا, سايىپ كەلگەندە, ازاماتتىڭ كىندىكتەن كەتپەيتىنىن, كىندىكتى تەپپەيتىنىن, ءوز جۇرتىنان ەشقاشان جاتسىنىپ جەرىمەيتىنىن ايتادى. تۋعان كىندىكتەن جەرىسە, قۇرىعان جەرى دە سول بولماق.
ال ەندى تاقىرىپتىڭ توبەسىنە قويعان «شەڭبەر» ءسوزىنىڭ وسى اراداعى مانىسىنە كەلەيىك. شەڭبەر − ءبىزدىڭ اينالامىز, قورشاعان ورتامىز. ۇلكەن ورەدەن الىپ قاراعاندا, اسىرەسە, قازىرگى جاھاندانۋ زامانىندا شەڭبەردى الەمدىك ورتا, باسقا مادەنيەتتەر دەپ بىلەمىز. ءار حالىق ءوزىنىڭ رۋحاني كىندىگىنەن تامىر تارتىپ, باسقا ۇلتتاردىڭ دا الەمدىك دەڭگەيدەگى بيىك مادەنيەتىنەن ۇلگى الا وتىرىپ, جالپىادامزاتتىق وركەنيەت دارياسىنا قۇيادى. مىسالى, قازاقتىڭ كيىز ءۇيى مەن كۇيى يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مادەني مۇرالار تىزبەسىنە ەندى. ال ەندى مىنا عاجاپتى قاراڭىز. بۇرىن قازاقستاندا بولعان ءبىر ەۆرەي ازاماتى سوناۋ اۆسترالياداعى ۇزاق ەكسپەديتسيالىق ساپاردا, ءبىر ارالدا ونداعان قازاقى كيىز ۇيلەردەن قۇرالعان تۇتاس ءبىر اۋىلدى قوندىرىپ تاستاپتى. قانشا ۋاقىت وسى كيىز ۇيلەردە تۇرىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. ويتكەنى, قازاق ۇيلەرى مۇنداي تۇرمىسقا ىڭعايلى. ءسويتىپ, قازاقتىڭ دا ماتەريالدىق مۇراسى ءوز كەزەگىندە الەم حالىقتارىنىڭ يگىلىگىنە اينالۋدا.
بۇل ارادا ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز سول, قازىرگى زاماندا شەكارا جاۋىپ وتىرا المايسىڭ. سوندىقتان, وسكەلەڭ ۇرپاق باسقا حالىق, باسقا ەل, باسقا مادەنيەتتەرمەن ديالوگ ونەرىن مەڭگەرۋى كەرەك. مىنە, سول كەزدە ءوز ەلىنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارى ونىڭ تابان تىرەيتىن تياناعى بولىپ, تۋعان حالقىنىڭ كىندىگىنەن نارلەنىپ وتىرعانى ابزال. انا ءبىر جىلى ءتۇركياعا بارعانىمىزدا ونداعى وقۋ سالاسىنىڭ «باتىستان كەرەكتىسىن الايىق, بىراق ءوز مادەنيەتىمىزدى العا شىعارايىق» دەگەن قاعيداعا ۇيلەستىرىلە جۇرگىزىلىپ, تىپتەن مەكتەپتەردەگى, ۋنيۆەرسيتەتتەردەگى ءبىلىم مەن تاربيە سوعان ساي بەرىلىپ جاتقانىن كورىپ, كوكەيگە ءتۇيىپ قايتقانبىز.
سونداعى ۇققانىمىز, مۇنىڭ ءمانىسى, تسيركۋل سياقتى, تۇرىك ۇرپاعىنىڭ, تۇرىك تۇرپاتتى رۋحتىڭ ءبىر اياعى ءوز ەلىندە نىق باسىپ تۇرۋى, ال ەكىنشىسى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءجۇرۋى ءتيىس دەگەن ءسوز. وسى سيپاتتاس وي-پايىمدار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» اتتى كىتابىندا جەرىنە جەتكىزە ايتىلعان. قازاق ۇلانى دا الەمنىڭ بارلىق ونەر-ءبىلىمىن مەڭگەرسىن, جەتى جۇرتتىڭ ءتىلىن ءبىلسىن, اينالاداعى شەڭبەردى شارلاپ تانىسىن, بىراق ءوز كىندىگىنەن اجىراماسىن, ءوز تامىرىنان قول ۇزبەسىن دەيدى. رۋحاني كىندىك, تىلدىك ءھام دىلدىك تامىر. ءبىزدىڭ دە كىندىك پەن شەڭبەر دەپ قايتا-قايتا شەگەلەپ ايتىپ وتىرعانىمىز وسى.
قازاقتىڭ حالىق ءانى «دايديداۋمەن», ۇلتتىق جانە جاھاندىق ءان مادەنيەتىن تەرەڭ مەڭگەرۋى ارقىلى قىتايداعى اسا مارتەبەلى الەمدىك كونكۋرستا توپ جارىپ بارشامىزدى قۋاندىرعان ديماش قۇدايبەرگەن بولمىسىنان ۇلت كىندىگىنە بايلانۋدىڭ, الەمدىك شەڭبەردى اينالۋدىڭ ادەمى ۇلگىسىن كورگەندەيمىز. ۇلتتىق تاربيەنىڭ, ۇلكەن ونەرگە ۇمتىلىستىڭ جەمىسى. ءبىزدىڭشە, بوستان قازاقستاننىڭ بالالارى بالاباقشادا, مەكتەپتە تاربيە مەن ءبىلىم العان كەزدە انا ءتىلىنىڭ ۋىزىنا قانىپ, سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ ساليقالارىن ساناسىنا ءسىڭىرىپ, وتكەن تاريحىمىزدىڭ تاراۋلارىن كوكەيلەرىنە توقىپ, قازاقتىڭ ەرتەگىلەرى مەن باتىرلار جىرلارىنا دەيىن جاتتاپ وسۋلەرى كەرەك. رۋحاني كىندىك دەگەن وسى. كوپ جەرلەردە, كوپتەگەن مەكتەپتەردە وسىلاي بولىپ جاتىر. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا تۋعان قانشاما جاس وسكىن, بالدىرعان ۇرپاق وسى ۇلتتىق رۋح قاينارىنان سۋسىنداپ ءوسىپ, ۇلكەن ومىرگە قادام باسىپ جاتىر.
«بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدە ءبىلىم الىپ جاتقان ۇل-قىزدارىمىز نەگىزىنەن دارىندى, قابىلەتتى جاستار. انا ءتىلىن, ۇلتتىق ءداستۇردى جەتە بىلەتىندەرى دە از ەمەس. بىراق سولاردىڭ اراسىندا ماڭگۇرتتىككە بەيىمدەرى, قازاقي كىندىكتەن بەسىكتەن بەلى شىقپاي جاتىپ اجىراپ قالعاندارى, باسقا ەلدە «سۇلتان» بولۋدى كوكسەپ جۇرگەندەرى دە جەتىپ-ارتىلادى. بۇل دا ءبىر ويلانارلىق جاي.
قازاق ەلىنىڭ ادامي كاپيتالى ۇلت بولمىسىنا, ۇلت مادەنيەتى مەن رۋحىنا, تاريحى مەن تىلىنە, ءداستۇرى مەن دىلىنە كىندىگىمەن بايلانعان, الەمدىك وركەنيەت وربيتاسىنىڭ شەڭبەرىندە اينالعان ءبىلىمدى دە تاربيەلى جاستار قاتارىنان تولىعۋى – ەلدىك مۇرات, نىسانالى ماقسات.
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»
