باسقاسىن ايتپاعاندا, ءىرى حالىقارالىق جيىنداردا, جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋلەردە ۇنەمى قىزعىلت-سارى بەشپەت, قارا شالبار كيىپ جۇرەتىن انگەلا مەركەلدى الەمدىك قوعامداستىق سالماقتى ساياساتكەر, قاجىمايتىن قايراتكەر رەتىندە جاقسى بىلەدى. كەز كەلگەن ماسەلەدە ءوز ەلىنىڭ مۇددەسىمەن قاتار, گەرمانيا مۇشە بولىپ تابىلاتىن ەۋروپالىق وداقتىڭ دا مۇددەسىن قورعاۋدان شارشاعان ەمەس. سوندىقتان بولار, ونىڭ ۇسىنىسىمەن وداق قۇرامىنداعى ەلدەردىڭ باسشىلارى ساناسىپ جاتادى...
انگەلا مەركەل گەرمانيا تاريحىندا كانتسلەرلىك قىزمەتكە سايلانعان تۇڭعىش ايەل جانە ول وسى جوعارى لاۋازىمدى اتقارعانداردىڭ ىشىندەگى ەڭ جاسى. سونداي-اق, ساياساتكەر گفر كانتسلەرى بولىپ ءۇش مارتە, حريستيان-دەموكراتيالىق وداعى پارتياسىنىڭ جەتەكشىلىگىنە قاتارىنان توعىز رەت سايلانعان. ەندى ونىڭ كانتسلەرلىككە ءتورتىنشى مارتە سايلانۋىنا مۇمكىندىگى بار سياقتى. ويتكەنى, ناۋرىزدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ساار جەرىندە وتكەن وڭىرلىك سايلاۋدا مەركەلدىڭ پارتياسى سايلاۋشىلار داۋىسىنىڭ 40 پا-
يىزىن الدى. ال كانتسلەرلىكتەن ۇمىتكەر كانديداتتىڭ تاعى ءبىرى – مارتين ششۋلتس توراعالىق ەتەتىن سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى 30 پايىز داۋىس جينادى. ساراپشىلار بۇل سايلاۋ بۋندەستاگ (پارلامەنت) سايلاۋى قارساڭىندا نەمىس ساياسي كۇشتەرى ءۇشىن باستاپقى ماڭىزدى سىناق بولعانىن ايتادى.
اقش-تاعى سايلاۋ ناۋقانىندا ا.مەركەل پرەزيدەنتتىككە كانديدات حيللاري كلينتوننىڭ پرەزيدەنت بولۋىن, ونىڭ ساياساتىن قولدايتىنىن بىلدىرگەن ەدى. جاعداي باسقاشا بولدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, دونالد ترامپتىڭ جەڭىسكە جەتۋى كانتسلەرگە اۋىر سوققى تيگەندەي قاتتى اسەر ەتكەن. سونىمەن قاتار, د.ترامپ مەركەلگە گەرمانيا اۋماعىنا كەلگەن ميگرانتتارعا بايلانىستى سىن دا ايتقان بولاتىن. «مەن انگەلا مەركەلگە قۇرمەتپەن قارايمىن. ول – ۇلى كوشباسشى. بىراق, ول ەلگە ميگرانتتاردى زاڭسىز كىرگىزىپ, اپاتقا سوقتىراتىن قاتەلىك جىبەردى», – دەگەن ەدى سوندا.
اقش سياقتى ىرگەلى ەلدىڭ باسشىسىمەن ساناسپاسا بولمايتىنىن كۇنى بۇرىن بىلگەن سۇڭعىلا ساياساتكەر وكپە-نازدىڭ ءبارىن جيىپ قويىپ, ناۋرىزدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ۆاشينگتونعا تارتتى. دونالد ترامپپەن ەكەۋ-
ارا كەزدەسىپ, حالىقارالىق بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى. ءسويتىپ, پرەزيدەنت پەن كانتسلەر ءبىر-بىرىمەن ء«تىل تابىسقانداي» بولدى. بۇل ەۋروپالىق وداق ەلدەرى باسشىلارىنىڭ اقش-تىڭ جاڭا پرەزيدەنتىمەن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ مەركەلدىڭ كەزدەسكەنى رەتىندە ەستە قالادى.
وتكەن جىلدىڭ 19 جەلتوقسانىندا بەرليندەگى روجدەستۆو جارمەڭكەسىندە بولعان تەررورلىق ارەكەت ەل بيلىگىن دە, گەرمانيا حالقىن دا ءارى-ءسارى كۇيگە ءتۇسىردى. ون ەكى ادام قازا تاپقان بۇل قايعىلى جاعداي حالىقتىڭ بوس-
قىندارعا دەگەن كوزقاراسىن تۇبىرىمەن وزگەرتتى. وپپوزيتسيا بۇعان «ميگرانتتارعا ەسىكتى ايقارا اشتى, ولارمەن بىرگە تەرروريستەر دە ەلگە كىردى», دەپ مەركەلدى كىنالادى. دەرەكتەرگە قاراعاندا, وتكەن جىلى گەرمانياعا بوسقىن رەتىندە 280 مىڭ ادام كەلگەن ەكەن. ال 2015 جىلى كەلگەن بوسقىنداردىڭ سانى بۇدان ءۇش ەسە كوپ بولعان. مىنە, وسىلاردىڭ بارلىعىنا ا.مەركەل باستاعان ەل بيلىگى مۇمكىندىگىنە قاراي جاعداي جاساي ءبىلدى.
سىنعا دا ۇشىرايتىن, ماقتاۋعا دا ىلىگەتىن انگەلا مەركەل – رەتى كەلگەندە جىبەرگەن قاتەلىگىن دە مويىنداي بىلەتىن تۇلعا. ونىڭ وسى جىلدىڭ 24 ناۋرىزىندا ريمگە بارعان ساپارى كەزىندە ەۋروپالىق وداقتىڭ قاتەلىگىن مويىنداي كەلىپ: ء«بىز سىرتقى شەكارانى اشتىق, بىراق ولاردى نىعايتۋ تۋرالى ويلامادىق. بىرىڭعاي ۆاليۋتانى ەنگىزدىك, بىراق داعدارىسقا دايىن بولماي شىقتىق. ەندى سونىڭ بارلىعىن بانكتىك وداق جانە تۇراقتاندىرۋ مەحانيزمى ارقىلى تۇزەتىپ كەلەمىز», – دەپ مالىمدەگەنى ەۋرووداقتا كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ از ەمەس ەكەنىن بىلدىرسە كەرەك.
مەركەل ۇلكەن ساياساتقا بەرلين قابىرعاسى قۇلاعاننان كەيىن كەلدى. ساراپشىلار ونىڭ ساياسات باسپالداعىمەن تەز كوتەرىلۋى گەرمانيانىڭ سول كەزدەگى كانتسلەرى گەلمۋت كولدىڭ قولداۋ كورسەتۋى دەپ ەسەپتەيدى. جاعىمدى ماعىنادا «مازاسىز» مەركەل دەپ اتاعان ول Forbes جۋرنالىنىڭ باعالاۋى بويىنشا, توعىز جىلدان بەرى الەمدەگى ەڭ ىقپالدى 100 ايەلدىڭ كوشىن باستاپ كەلەدى.
اليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
