ءسويتىپ, سيريا داعدارىسىن بەيبىت تۇردە رەتتەۋدىڭ العىشارتى جاسالىپ, جەنەۆادا وتكەن سيرياارالىق كەلىسسوزدەرگە جول اشىلدى. ال «استانا پروتسەسى» دەگەن اتاۋعا يە بولعان بۇل يگى شارا وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلار تاراپىنان حالىقارالىق ديپلوماتيادا مامىلەگەرلىك تاجىريبەنىڭ وزىق ۇلگىسى تۇرعىسىنان ءوزىنىڭ لايىقتى ورنىن الدى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
بەيبىتسۇيگىش قازاق ەلىندە, سونداي-اق, العاش رەت ححVIII دۇنيەجۇزىلىك قىسقى ۋنيۆەرسيادا ۇلكەن تابىسپەن ءوتتى. ونىڭ اشىلۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جانە جوعارى مارتەبەلى شەتەلدىك مەيماندار قاتىستى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قازاقستان ۋنيۆەرسيادا تاريحىندا تۇڭعىش رەت الەمدىك رەكورد جاساپ, الەمنىڭ 57 ەلىنەن 2200-دەي سپورتشىنى قابىلدادى. تىكەلەي تاراتىلعان تەلەحابارعا الەمنىڭ 80 ەلى كوز تىكتى, كورەرمەن اۋديتورياسى 1 ميلليارد ادامنان استى.
ەلىمىزدەگى دەموكراتيالىق ۇدەرىستەردى جەتىلدىرۋ, جالپى مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىندا ماڭىزدى بەتبۇرىس جاساۋ ماقساتىنداعى قولعا الىنىپ جاتقان ساياسي رەفورمالار مەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋلار دا وسى جىلدىڭ ىرگەلى جاڭالىقتارىنىڭ بىرەگەيى. ءوز باسىم اۋەلدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇندەۋىمەن تانىسقانىمدا, ەجەلگى فيلوسوفتاردىڭ ءبىرىنىڭ: «كۇتە بىلگەندەرگە ءبارى ءوز ۋاقىتىندا كەلەدى» دەگەن ناقىل ءسوزىن ەسىمە ءتۇسىردىم. دەموكراتيانى سىرتتان «يمپورت» رەتىندە ەلىمىزگە تەلىپ جۇرگەن الدەكىمدەردەي ەمەس, ونىڭ تەك وسىناۋ توپىراققا ۇلت دانالىعىمەن استاستىرىپ, وتكەن بۋىننىڭ تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ تاربيەلەپ, وسىرۋگە ءتيىس ەكەنىمىزدى ءتۇيسىندىم. ءيا, بۇگىندە بۇل باستاما حالىق تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, ونىڭ نەگىزىندە جاسالعان زاڭ پارلامەنتتە ماقۇلداندى. زاڭنىڭ زاڭدى ەكەنىن كونستيتۋتسيالىق كەڭەس بەكىتىپ بەردى. وسىلايشا وڭ-سولىمىزدى تاني وتىرىپ, الەمدىك وركەنيەت كوشىنە ىلەسۋگە بەت العانىمىزدى انىق اڭعارتتىق.
بارىمىزگە بەلگىلى, سوناۋ توقسانىنشى جىلداردىڭ ورتاسىندا ەلىمىزدىڭ ءوندىرىس مەكەمەلەرىنىڭ 40 پايىزى توقتاپ قالدى, 52 ميلليارد تەڭگەدەن استام جالاقى تولەنبەدى, زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتەر ايلار بويى زەينەتاقىلارى مەن جاردەماقىلارىن الا المادى. ءوندىرىستى تىعىرىقتان شىعارۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى ينۆەستيتسيا تارتۋ بولسا, سوتسياليزم زاڭدارىنا نەگىزدەلگەن وندىرىسكە ول ينۆەستيتسيا كەلمەدى. سوندىقتان دا, نارىقتىق ەكونوميكانى تەزدەتىپ جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كۇشتى ساياسي ورتالىق قاجەت بولدى, ءسويتىپ ەل تاعدىرىنا قاتىستى بارلىق جاۋاپكەرشىلىكتى تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز موينىنا الدى. ناتيجەسىندە, ەلىمىز ءوزىنىڭ شيرەك عاسىرلىق دامۋ كەزەڭىنەن ابىرويمەن ءوتتى. ءبىزدىڭ تابىستارىمىز بەن جەتىستىكتەرىمىزدى بۇكىل الەم بىلەدى جانە جوعارى باعالايدى. جاپوندىق «Toshiba» كورپوراتسياسىنىڭ وكىلى اكيحيرو تاكۋبونىڭ: «ەگەمەندىگىن جاريالاعاننان بەرگى قىسقا مەرزىم ىشىندە ءوزىنىڭ دامۋىمەن, سىندارلى ساياساتىمەن, جارقىن بولاشاعىمەن بۇكىل الەمدى مويىنداتقان بىردەن-ءبىر ەل – قازاقستان», دەپ اعىنان جارىلۋى بەكەر ەمەس.
ەندى, مىنە, بيلىكتىڭ بارلىق تارماقتارى ءتيىمدى جانە جاۋاپكەرشىلىكپەن جۇمىس جاساۋ ءۇشىن, ولاردىڭ اراسىندا ءتيىستى تەڭگەرمەلىك بولۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى ساياسي رەفورمالارعا كەڭىنەن جول اشىپ بەردى. وسى رەتتە, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ۇكىمەتتى قۇرۋ كەزىندەگى ءرولىن كەڭەيتىپ, پارلامەنت پەن ونىڭ پالاتالارىنىڭ ۇكىمەتتىڭ جانە ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ قىزمەتىن باقىلاۋ وكىلەتتىلىگى كۇشەيتىلدى. ياعني, قابىلدانعان زاڭنىڭ مىندەتتى تۇردە ورىندالۋىن قاداعالايتىن تەتىكتەر ىسكە كىرىستىرىلەتىن بولدى. ۇكىمەتتىڭ دە وكىلەتتىلىگى كەڭەيىپ, اناعۇرلىم دەربەس بولادى ءارى وعان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى. كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ, سوت جۇيەسىنىڭ جانە پروكۋراتۋرانىڭ قىزمەتى دە جەتىلدىرىلەتىن بولادى.
جالپى العاندا, پرەزيدەنت ءوزىنىڭ قىرىققا جۋىق وكىلەتتىكتەرىن بيلىكتىڭ اتقارۋشى جانە زاڭ شىعارۋشى تارماقتارىنا بەرىپ وتىر, ال بۇل – دۇنيە جۇزىندەگى ساياسي ومىردە وتە سيرەك كەزدەسەتىن قۇبىلىس. بۇل وزگەرىستەر مەملەكەت باسشىسى شەتتە قالادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. ءبىزدىڭ ساياسي جۇيەمىز, پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ مىرزا ايتقانداي, «مىقتى پرەزيدەنت, بەدەلدى پارلامەنت, ەسەپتى ۇكىمەت» تۇجىرىمداماسىنا نەگىزدەلەتىن بولادى.
كەنجەبولات جولدىباي,
ساياساتتانۋشى
