وسى كۇندەردە توقسان دەگەن جاستىڭ تورىنە كوتەرىلىپ وتىرعان ارداقتى اكادەميكتىڭ ءوزىنىڭ ەڭبەگىن اتاپ شىعۋدىڭ بۇدان دا باسقا قيىندىقتارى بار. ەڭبەگىن ەگجەي-تەگجەيلى ەجىكتەپ, ماقالانى تۇگەل تىزىمگە اينالدىرساڭىز دا, ءتىپتى نەگىزگى-نەگىزگى ەڭبەكتەرىن اتاۋ ارقىلى شىعارماشىلىعىنىڭ باستى سىپاتىن, قالامگەرلىك ەرەكشەلىگىن ايتساڭىز دا سەرىك قيراباەۆتىڭ كوپ قىرى مەن سان سىرىن قامتي الماي قالۋىڭىز ابدەن مۇمكىن. نەگە دەيسىز عوي؟ نەگەسى سول, سەرىك قيراباەۆتىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەگى ادەبيەتتىڭ اياسىنا, عىلىمنىڭ اۋقىمىنا سىيمايتىن ەڭبەك. ەرەن ەڭبەك. ەرلىككە تەڭ ەڭبەك.
«ەگەمەن قازاقستان» 2010 جىلى پرەزيدەنتتىڭ مەرەيجاسىنا ورايلاستىرىپ, «ەلباسى» دەگەن قالىڭ كىتاپ شىعارعان. سول كىتاپتاعى «ءبىرتۋار» اتتى ماقالاسىندا سەرىك قيراباەۆ بىلاي جازادى.
«1988 جىلى جەلتوقسان وقيعالارىنىڭ سالقىنى ءالى باسىلماعان كەزدە نۇرەكەڭ قازاقستان جازۋشىلار وداعىنا كەلىپ, ءسوز سويلەدى. شەشەن, العىر, جۇرتتى وزىنە تارتا بىلەتىن قاسيەتىن كوردىك. جۇباننىڭ ءسوزى ەسىمە ءتۇستى (مۇنىڭ الدىندا اۆتور: «جازۋشىلار وداعىنىڭ سول كەزدەگى باسشىسى جۇبان نۇرەكەڭە ريزا بولىپ شىقتى. ماعان: «ءتۇبى وسى جىگىت ەل بيلەيدى», – دەگەنى ەسىمدە» دەپ جازعان – س.ا.): «وسى كىسىگە مەن دە كىرىپ-شىعايىنشى» دەگەن وي كەلدى. ءبىر جاپىراق قاعازعا اتى-ءجونىمدى جازىپ, جينالىستان سوڭ جۇرت قورشاپ مىنبەردەن تۇسىرمەي تۇرعان نۇرەكەڭە تايانىپ بارىپ, قاعازىمدى ۇسىندىم. «نۇرەكە, مۇمكىندىگىڭىز بولسا, مەنى ءبىر از ۋاقىتقا قابىلداساڭىز ەكەن», – دەدىم. ول كىسى مەنىڭ بەرگەن قاعازىمدى قولىن كوتەرىپ وقىدى دا, اتى-ءجونىمدى كورىپ: «ءسىز بە؟» دەپ سۇرادى. «ءيا, مەنمىن». سونان سوڭ قاعازدى ني دەگەن كومەكشىسىنە بەردى: «مىنا كىسىنى ەرتەڭ شاقىرامىز»,– دەدى. ادەتتە باسشىلاردىڭ بىردەن قابىلداي قويۋى سيرەك بولادى. ول ادەتتەن حابارىم بار مەن «ەرتەڭ» دەگەنگە ونشا ەلپىلدەي قويعانىم جوق. قابىلداسا بولدى دەپ ويلادىم. جوق, مەن ويلاعانداي بولمادى. ەرتەڭىندە تاڭەرتەڭ ني تەلەفون سوقتى: «كەشە ءبىز سىزگە ۋادە بەرىپ ەدىك. نۇرسۇلتان ابىشەۆيچتىڭ قابىلداۋىنا كەلىڭىز» – دەدى.
نۇرەكەڭ ورنىنان تۇرىپ مەنى جاقسى قارسى الدى. وعان راحمەت ايتىپ: «نۇرەكە, مەنىڭ كىم ەكەنىمدى ءسىز بىلمەيسىز عوي» دەپ, ءوزىم جايلى قىسقا مالىمەت بەرەيىن دەپ ءسوز باستاپ ەدىم, نۇرەكەڭ ءسوزىمدى ءبولىپ: «قالاي بىلمەيمىن! سەرىك قيراباەۆتىڭ فاميلياسىن جاتتاپ وسكەن, قازاق مەكتەبىندە وقىپ, ءسىزدىڭ وقۋلىقتارىڭىزدى وقىعان اۋىل بالاسىمىن, – دەدى. – مەن ءسىزدى شال عوي دەپ ويلاۋشى ەم».
ءىشىم جىلىپ قويا بەردى».
سولاي. كەم قويعاندا سوڭعى جارتى عاسىردىڭ ىشىندە قازاق مەكتەبىندە وقىعانداردىڭ ءبارى سەرىك قيراباەۆ دەگەن فاميليانى جاتتاپ وسكەن. دەمەك, ول – ءبىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ دە ۇستازىمىز. ۇلت ۇستازى.
ءادي ءشارىپوۆ تۋرالى ەستەلىگىندە سەرىك قيراباەۆ 1951 جىلى قازاقستاندا «ۇلتشىلدىقپەن كۇرەس» ناۋقانى باستالىپ, بۇرىنعى وقۋلىق اۆتورلارى قاجىم جۇماليەۆ پەن ەسماعامبەت ىسمايىلوۆ پارتيادان, قىزمەتتەن الاستاتىلعانىن, ولاردىڭ وقۋلىعى جارامسىز بولىپ قالعان سوڭ ەندى-ەندى كوزگە تۇسە باستاعان جاس ادەبيەتشىلەر سەرىك قيراباەۆقا, زەينوللا قابدولوۆقا, ايقىن نۇرقاتوۆقا وقۋ مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرۋىمەن جاڭا مەكتەپ وقۋلىعىن جازۋ جاۋاپكەرشىلىگى جۇكتەلگەنىن, ولار دايىنداعان وقۋلىق كەلەسى, 1952 جىلى جارىق كورگەنىن كەلتىرەدى. دەمەك, بولاشاق ەلباسى – قاسكەلەڭدەگى اباي اتىنداعى قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ شاكىرتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاق ادەبيەتى» وقۋلىعىنىڭ شامامەن بەسىنشى-التىنشى باسىلىمىمەن وقىعان.
وقۋلىعىمەن وتىز جىل بۇرىن وقىعان ادامعا پرەزيدەنتتىڭ «مەن ءسىزدى شال عوي دەپ ويلاۋشى ەدىم» دەيتىن ءجونى بار. سەرىك قيراباەۆ 25 جاسىندا جازۋعا قاتىسقان «قازاق ادەبيەتى» وقۋلىعىنىڭ العاشقى باسىلىمىنىڭ جارىق كورگەنىنىڭ وزىنە بيىل تۇپ-تۋرا 65 جىل تولعالى وتىر! وسى جىلدار ىشىندە سول وقۋلىق, ونىڭ كەيىننەن تولىقتىرىلعان, تۇزەتىلگەن نۇسقالارى نەشە رەت, قانشا تارالىممەن باسىلدى, ولارمەن قانشاما قازاق بالاسى وقىپ شىقتى دەسەڭىزشى! وقۋلىقتار تارالىمى باسقا كىتاپتارداي ون مىڭداپ ەمەس, ءجۇز مىڭداپ سانالاتىنىن ەسكەرسەڭىز, ونى ونداعان جىلدارعا كوبەيتسەڭىز الدىڭىزدان اندىزداپ استرونوميالىق سان شىعا كەلەدى. قيراباەۆ جازعان وقۋلىقتارمەن وقىعان ميلليونداعان ء(يا, تاڭدانباڭىز – ميلليونداعان) قازاق بالاسى ادەبيەت اتتى اسەمدىك الەمىنىڭ الىپپەسىن تانىپ, جۇرەگىنە ىزگىلىكتىڭ, سۇلۋلىقتىڭ, ادامگەرشىلىكتىڭ نۇرىن قۇيدى, ءومىر تانۋدىڭ مەكتەبىنەن ءوتتى. سول ميلليونداردىڭ ءبىرى – ەلباسىمىز. پرەزيدەنتتىڭ انا تىلىندە ەركىن كوسىلەتىنىندە, كوركەم ادەبيەتتى سۇيەتىنىندە, اقىن-جازۋشىلاردىڭ جاڭا تۋىندىلارىن ءجيى وقىپ, ارا-اراسىندا اۆتورلارىنا حات جازىپ قوياتىنىندا, ءتىپتى جانىن تەربەگەن تاقىرىپقا جىر جازىپ تا جىبەرەتىنىندە سول اۋىل مەكتەبىندە جۇرگەنىندەگى «قازاق ادەبيەتى» وقۋلىعىنىڭ ورنى وراسان ەكەنى كۇمانسىز.
ادەبيەتتانۋشى رەتىندە ءبىز سەرىك قيراباەۆتى الدىمەن كەڭەستىك كەزەڭدەگى قازاق ادەبيەتىنىڭ باس مامانى دەپ بىلەمىز. ءوزىنىڭ باس رەداكتورلىعىمەن جارىق كورگەن ون تومدىق «قازاق ادەبيەتى تاريحىنىڭ» كەڭەس داۋىرىنە ارنالعان ءۇش تومىنىڭ جۇمىسىن تىكەلەي باسقارعانى, كوپتەگەن تاراۋلارىن ءوزى جازىپ, تۇگەلدەي رەداكتسيالاپ شىققانى بۇل ويدىڭ ءبىر دالەلى. كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىنا سپانديار كوبەەۆتىڭ, دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىنا ساكەن سەيفۋلليننىڭ شىعارماشىلىعىن ارقاۋ ەتىپ العان اۆتوردىڭ «كەڭەس داۋىرىندەگى قازاق ادەبيەتى» دەگەن اتپەن تۇتاس كىتاپ جازعانى, وندا ادام بالاسىنىڭ تاريحىندا ەڭ ءبىر كۇردەلى, قايشىلىعى دا, قالدىرار عيبراتى دا مول ءداۋىر بولىپ تابىلاتىن ءبۇتىن ءبىر عاسىردىڭ ءسوز ونەرىن كەزەڭدەندىرۋ ماسەلەسىن شەشىپ, جيىرماسىنشى جىلدارداعى قىزىقتى ىزدەنىستەرمەن باستالعان قازاق ادەبيەتىنىڭ بارا-بارا بەلگىلى ءبىر ىقپالدىڭ كۇشىمەن تازا يدەولوگياعا بوي الدىرعانىن, كوركەمدىكپەن ۇعىلۋعا ءتيىستى دۇنيەلەردىڭ تىكەلەي ۇگىتپەن جاسالۋعا كوشكەنىن, اقىن-جازۋشىلاردىڭ تالايى ساياساتتىڭ قولشوقپارىنا اينالعانىن, جىلىمىق جىلدارىنان كەيىنگى جاڭعىرۋ كەزىندە جانە عاسىر سوڭىندا كوركەمدىك ىزدەنىستەر تۇرعىسىنان دا, حالىق تاريحىنىڭ وقيعالارى نەگىزىندە ۇلتتىق سانانى وياتىپ تاربيەلەۋگە كوركەم ادەبيەت تۋىندىلارىن پايدالانۋ تۇرعىسىنان دا ۇلكەن سەرپىلىسكە قول جەتكىزىپ, الەمدىك ادەبيەتتىڭ ۇزدىك ۇردىستەرى ارناسىنا شىققانىن جان-جاقتى, كەڭ قۇلاشپەن قامتي كورسەتكەنى راس. ءبۇتىن ءبىر عاسىرداعى كوزگە ىلىگەرلىك, اۋىزعا الۋعا تۇرارلىق دۇنيەلەردىڭ عالىم نازارىنان تىس قالعانى جوق دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. بارلىق جانرلارداعى جۇزدەگەن شىعارمالاردى تۇگەل وقۋدىڭ, ارقايسىسىنا ءتۇيىپ-ءتۇيىپ باعا بەرىپ ءوتۋدىڭ ءوزى ءتانتى ەتپەي قويمايدى. جالپى, سەرىك قيراباەۆتىڭ ۇلتتىق ءسوز ونەرىنىڭ الدىنداعى اسا ءىرى ەڭبەگى حح عاسىرداعى قازاق ادەبيەتىنىڭ عىلىمي ساراپتالعان, جۇيەلەنگەن تاريحىن جازىپ شىققاندىعى, كۇردەلى دە قايشىلىقتى سول تاريحتىڭ سارالانعان, ساراپتالعان باعاسىن بەرگەندىگى دەي الامىز.
قايتا قۇرۋ كەزەڭىنەن كەيىنگى, تاۋەلسىزدىك ءبىرشاما ورنىعىپ, ويىمىز ساباعا تۇسكەنگە دەيىنگى ەلەڭ-الاڭدا تاريحىمىزداعى تالاي تۇلعاعا كوزقاراسىمىزدىڭ توڭكەرىلىپ تۇسە جازداعانى بار. سولاردىڭ ءبىرى سوتسياليزم جىرشىسى, رەۆوليۋتسيا جارشىسى ساكەن سەيفۋللين بولاتىن. سول ساكەندى جەرىنە جەتكىزە زەرتتەگەن, سول ساكەننىڭ ارقاسىندا عىلىم دوكتورى اتانعان سەرىك قيراباەۆتىڭ مونوگرافيالىق ەڭبەكتەرىنە دە كەزىندە قيعاشتاي قاراۋ, كەزىندە بەرىلگەن باعانىڭ ادىلدىگىنە كۇمان كەلتىرۋ ورىن الۋى زاڭدى دا ەدى. ۋاقىتتىڭ بۇل سىنىنان دا قيراباەۆ ابىرويمەن وتە الدى. قاي زامانعا دا, قاي قوعامعا دا, قاي ادامعا دا سول ءداۋىردىڭ تۇرعىسىنان قاراي الۋ, ءوز ۋاقىتىنىڭ بەزبەنىمەن ولشەي ءبىلۋ, سونىڭ بارىندە قالامگەر قىزمەتىن تۇپتەپ كەلگەندە ەلدىك مۇراتتار بيىگىنەن باعالاۋ سەرىك قيراباەۆتىڭ انا ءبىر جىلدارداعى جاريالىلىقتىڭ جەلىمەن جاپپاي جازعىرىلا جازداعان ساكەننىڭ اسىل اتىن اراشالاپ الۋعا مۇمكىندىك بەردى. وسى ارادا سەراعاڭنىڭ مىنا ءبىر سوزدەرىنە سىلتەمە جاساۋمەن توقتاساق تا عالىمنىڭ ساكەن ەڭبەگىنە دە, سول كەزدىڭ شىندىعىنا دا سارا سانامەن, سالقىن سابىرمەن قاراعانىن كورەمىز. «قازاقستاننان وسى توپقا قوسىلعان تۇڭعىش اقىن ساكەن سەيفۋللين بولدى. ادام بالاسىن قۇلدىقتان, ەزگىدەن قۇتقارۋدى, ولاردىڭ بىرىنە-ءبىرى سەنىسكەن, تەڭ قوعامدا ءومىر ءسۇرۋىن اڭساعان ۇلى تالانتتار ءار جەردەن بوي كوتەرىپ, حالىقتىڭ رەۆوليۋتسياشىل كۇشتەرىن قولدادى. سونى ۇرانداپ, جاڭا شىعارمالار جازدى. كەيبىرى وسى جولداعى كۇرەسكە تىكەلەي قاتىناستى. بۇگىن ولار جايلى قانداي پىكىر ايتىلىپ جاتسا دا, سوتسياليستىك قوعامدى ولار مۇرات تۇتتى, حالقىنىڭ بۇكىل ارمان-تىلەگىن سونىمەن بايلانىستىردى. بۇل – ولاردىڭ سەنىمى ەدى. سوندىقتان ادام سەنىمىن, تالانت سەنىمىن سىيلاۋ كەرەك. ولار سول سەنىمگە سۇيەنىپ قىزمەت ەتتى. سەنىمنىڭ الدامشى بولعانى, ولاردىڭ كوبىنىڭ سودان وپىق جەگەنى, ءتىپتى وزدەرى ورناتىسقان وكىمەتتىڭ قولىنان قازا تاپقانى دا بۇگىن جاسىرىن ەمەس. سوعان قاراماستان, كەڭەس ادەبيەتىن جاساۋشىلار توبىنىڭ ۇلى ەڭبەگىن جوققا شىعارۋعا بولمايتىنى دا تۇسىنىكتى», «اقىن سەنگەن يدەيا, ول جاساعان جاڭا ادەبيەت بىرتە-بىرتە تاپ تارتىسىنىڭ, پارتيا يدەولوگياسىنىڭ قۇرالىنا اينالدى, شىندىقتان جالتارىپ, جارامساقتىققا ۇرىندى». ساكەن سەيفۋللين تۋرالى زەرتتەۋلەرى توپتاستىرىلعان التىنشى تومعا وسىنداي سارابدال كىرىسپە جازۋ ارقىلى سەرىك قيراباەۆ ساكەن جايىنداعى ءسوزىن دە ورنىندا قالدىردى, ءسوزىن ورنىندا قالدىرۋ ارقىلى ءوزىن دە ورنىندا قالدىردى. ساكەننىڭ اقىندىق ارىنىن, قاراسوزدەگى قارىمىن, پۋبليتسيستىك پايىمىن, زەرتتەۋشىلىك زەردەسىن تەرەڭ تالداعان, تاماشا تانىتقان ول ەڭبەكتەر قازىر دە قادىرلى قالپىندا. وتپەلى كەزەڭنىڭ وكپەك جەلى وتكەن سوڭ ولاردىڭ باعاسى قايتادان ارتۋى دا مۇمكىن.
اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك سەرىك قيراباەۆتىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشتى» دەگەنى بار. راس. جاي سان جاعىن الساق تا كەيىنگى شيرەك عاسىر ىشىندە اكادەميكتىڭ قالىڭ-قالىڭ التى كىتاپ ۇسىنعانىنىڭ ءوزى كوپ جايدى اڭعارتادى. سوندا جەتپىسكە, سەكسەنگە, توقسانعا جاقىنداعان جاسىندا سەراعاڭ ورتا ەسەپپەن ءتورت جىلدا ءبىر كىتاپ بەرىپ تۇرعان بولىپ شىعادى ەكەن. ونىڭ سىرتىندا 2007 جىلى جارىق كورگەن سەگىز تومدىق شىعارمالار جيناعىن ەرتەلى-كەشتى وتىز شاقتى كىتابىنان ىرىكتەپ, زامان تەزىن ەسكەرە وتىرىپ, قايتا قاراپ دايىنداعان ەڭبەگى تاعى بار. ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەلەڭ-الاڭىنان-اق عالىم ەندىگى جەردە ەل قامىن جەيتىن ەلگەزەكتىك ەرەكشە كەرەكتىگىن ەسكەرتكەن بولاتىن. ونىڭ سوناۋ 1993 جىلى ايتقان «ادەبيەت, ونەر تۋىندىلارى ارقىلى قوعامدىق يدەولوگياعا ىقپال ەتەتىن وي-پىكىرلەردىڭ ءبىرى – حالىقتى, جاس ۇرپاقتى وتانشىلدىققا, تۋعان ەلىڭدى, حالقىڭدى سۇيە بىلۋگە تاربيەلەۋ. كەڭەستىك يدەولوگيا بۇل تۇرعىدا ايرىقشا قىزمەت ەتتى. كەڭەستىك پاتريوتيزم ادامدار بويىندا ەرەكشە كورىنىس تاپتى. بىراق ول كەزدەگى ءبىزدىڭ وتان دەگەنىمىز دەرەكسىزدەۋ, ناقتى ادامنىڭ تۋعان, وسكەن توپىراعىنان تىس قالىپتاسقان جالپىلاما ۇعىم ەدى. بۇگىن ءبىزدىڭ ناقتى وتانىمىز, تاۋەلسىز ەلىمىز, قازاقتىڭ حالىقتىق ءوز مەملەكەتى بار. ەندەشە, وسى ۇرپاقتى وسى مەملەكەتتىڭ بوستان ازاماتى رەتىندە ماقتانۋعا, ونىڭ نامىسىن جىرتا بىلۋگە, ءداستۇرىن, ەلدىگىن ويلاۋعا, ونى ءارى قاراي دامىتۋعا كۇش سالۋعا باۋلۋعا ءتيىسپىز» دەگەن سوزدەرى قازىر دە سول كۇيىندە قايتالايتىن ويىمىز.
تاۋەلسىزدىك تۇسىنداعى ادەبيەتتانۋدىڭ سيپاتىن تانىتاتىن ەڭ زەردەلى زەرتتەۋلەردىڭ ءبىرى دە سەرىك قيراباەۆ قالامىنان شىققانىن اتاپ ايتۋ مىندەت. حح عاسىردىڭ باسىندا الماسقان قوعامدىق قۇرىلىستار جىكتەگەن ەكى ءداۋىردىڭ شەكاراسىندا ءومىر ءسۇرىپ, سول زاماننىڭ الاساپىران شىندىعىن ادەبيەت الەمىندە ۇلكەن سۋرەتكەرلىكپەن بەينەلەگەن قالامگەر, اقىن, دراماتۋرگ, پۋبليتسيست, پروزاشى, سىنشى, اۋدارماشى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ تۋرالى جازىلىپ, 1993 جىلى جارىق كورگەن ەڭبەك سول تۇستىڭ وزىندە جاسى جەتپىستى جەلكەلەپ قالعان اكادەميكتىڭ قالام قۋاتى بۇرقىراپ تۇرعانىن عانا ەمەس, عالىمنىڭ ەركىن سانا بيىگىنەن وي تولعايتىن قارىمدىلىعىن, نازىك تالعام تۇرعىسىنان تالداۋ جاسايتىن شالىمدىلىعىن ايشىقتى اشىپ بەردى. عالىم ەڭبەگى ارقىلى «قازاقتىڭ ءسوز ونەرىن ەۋروپالىق جازۋشىلىق ونەردىڭ بيىك دارەجەسىنە ۇلاستىرعان» شىن زەرگەردىڭ, ساڭلاق سۋرەتكەردىڭ بولەك بەينەسى بىتىمدەلىپ شىقتى.
ادەبيەتتىڭ ۇلتتىق سيپاتى – عالىم ەڭبەكتەرىنىڭ التىن ارقاۋى. قولعا قالام العان بالاڭ شاعىنان سىنشى-عالىم ادەبيەتتى تەك ادەبيەت ءۇشىن جاساۋعا, شىعارمانى تەك كوركەمسوز ۇلگىسى تۇرىندە جازۋعا جاتسىنا قاراعان. «قازاق پوەزياسىنىڭ ۇلتتىق سيپات الىپ, دامي باستاعان تۇسىنان بەرگى تاريحىنا كوز سالساق, وعان جەلى بولىپ تارتىلعان تۇتاس ءبىر ۇلتتىق يدەيانى كورەمىز. ول – ۇلتتىق تاۋەلسىزدىك يدەياسى» دەپ قاداپ ايتقان س.قيراباەۆتىڭ ءبىر كىتابى «ۇلت تاۋەلسىزدىگى جانە ادەبيەت» دەپ اتالادى. «حالىقتىڭ دەربەستىگىن ساقتاۋ, ۇلتتىق نامىس, ۇلت ابىرويى مۇحتاردىڭ ءومىر بويعى ارمانى بولىپ كەتتى. ول حالقىن, ونىڭ ەلدىگىن, كوشپەلى مادەنيەتتىڭ ۇلگىسىن الەمگە پاش ەتتى» دەگەن ءتۇيىندى سوزدەردە دە اۋەزوۆ شىعارماشىلىعىنىڭ باستى قاسيەتىن ءدال تابۋ بار. اباي, شوقان, ىبىراي, جاناق, شورتانباي, اقان سەرى, احمەت, مىرجاقىپ, ماعجان تۋرالى ەڭبەكتەرىنىڭ بارىندە دە عالىم ولاردىڭ ۇلتتىڭ رۋحىن ۇلىقتاۋعا قوسقان ۇلەسىنە الدىمەن ءمان بەرەدى.
عالىم ەڭبەكتەرىنىڭ وقىلىمدىلىعىنا تاعى ءبىر سەبەپ – ءتىلىنىڭ تارتىمدىلىعى, قاي تاقىرىپتى دا ويىمەن, بىلىمىمەن قوسا سەزىمىن سالىپ جازاتىندىعى. «اقان سەرى تۋرالى سوزدە» س.قيراباەۆ: «ەلى دە ونى باعالادى, ءپىر تۇتتى. اقجىگىت دەپ اتىن دا اتاماي, ەركەلەتىپ اقان قويدى, سۇلۋدى اقان قۇشتى, جۇيرىكتى اقان ءمىندى, قىران قۇس پەن العىر تازىنى اقان ۇستادى, سەرى اتاندى. حالىق قيالى بولعان ءىستى ون ەسە ءوسىرىپ, سۇيىكتى گەرويىن كوز الدىندا كوتەرە ءتۇستى. سوندىقتان ءبىز اقاندى جەر بەتىندە جاساعان پەندە عانا ەمەس, حالىقتىڭ تىلەك-مۇڭىنا تيەك بولعان ارمانعا بالايمىز», دەيدى. بىلە بىلگەن ادامعا بۇل سوزدەر كەڭەستىك كەزدەگى «ادىلەتسىز زاماندا باعالانباعان دارىندار» تۋرالى تاپتاۋرىن تۇسىنىكتى تەرىسكە شىعاراتىن وي پايىمى رەتىندە دە قادىرلى.
قالامگەردىڭ عالىم رەتىندەگى, سىنشى رەتىندەگى, ۇستاز رەتىندەگى قىمبات قىرلارىنىڭ قاي-قايسىسىنىڭ دا باستاۋ-بۇلاعى كىسىلىك كەلبەتىندە, ءوزى ءجۇرىپ وتكەن ءومىر جولىنىڭ ونەگەلىلىگىندە, قاشاندا جاقسىعا جاقىن جۇرۋدەن جازباعان جايساڭ جانىندا. سەرىك قيراباەۆتىڭ عۇمىربايانىمەن تانىس ءاربىر ادام ونىڭ كەشەگى كۇردەلى كەزەڭنىڭ نەبىر بۇرىلىس-بۇلتارىستارىندا دا قادىرى قاشپاعانىن, بيلىك بەتىن بەرى بۇرعانىندا اسىپ-تاسپاعانىن, بەتىن ءارى بۇرعانىندا جاسىپ-ساسپاعانىن جاقسى بىلەدى. جاياۋ كوكپارى تاۋسىلمايتىن ادەبيەت اۋىلىنىڭ اينالاسىنداعى ادامداردىڭ وتكەن كەزەڭدە سوزگە ىلىكپەگەنى از. سول ازدىڭ ءبىرى – سەرىك قيراباەۆ. ارينە, قالام تەربەۋدى سىنشىلدىقپەن باستاعان, زاماننىڭ ءسوز ساپتاۋىمەن سويىپسالدى سىننىڭ دا تالايىن جازعان (تايىر اقىننىڭ «قيراباەۆ دەگەن بىرەۋ كەلىپ, قيراتىپ جاتىر» دەيتىنى سول كەز), كوپ كىتاپتىڭ كەمشىلىگىن قازعان ادامنىڭ ادەبيەتشى اتاۋلىنىڭ اياۋلىسىنا اينالا المايتىنى انىق. سونىڭ وزىندە دە بارشا جۇرت قيراباەۆ قالامىنىڭ زاماننىڭ جۇلقي سوققان جەلىمەن قيسايعان تۇسى تابىلسا دا, ءوز ەركىمەن, ادەيى, الدەبىر ەسەپپەن قياس تارتقان كەزى تابىلمايتىنىن, نە ايتسا دا ادالىن ايتقانىن, عابيدەن اعامىزدىڭ سوزىمەن سويلەسەك, ءبىلىمى جەتكەن جەرگە دەيىن ءادىل بولعانىن راستايتىنى تاعى انىق. س.قيراباەۆتان جاس ادەبيەتشىلەردىڭ الار كوپ عيبراتىنىڭ ءبىرى ادامنىڭ ءومىرى مەن ونەرىنىڭ ارا-جىگىن ايقىن اجىراتىپ, ءبىر-بىرىنە جارىعىن نەمەسە كولەڭكەسىن تۇسىرتپەيتىنى. ول ءومىر بويى ءوزى جاس كۇنىندە ماقالا ارناعان ىبىراي التىنسارين حرەستوماتياسىنداعى «بىرەۋدى قور تۇتساڭ, قور بولارسىڭ, بىرەۋدى زور تۇتساڭ, زور بولارسىڭ» دەگەن ءسوزدى ۇستانۋمەن كەلەدى. «حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستالعان ۇلتتىق ادەبيەتتەگى جاڭا ءداۋىردى ەسكە الساق, «ءابىش شىڭى» وسىلاردىڭ ءداپ ورتاسىندا, بيىككە سامعاپ, قول جەتپەيتىن وردە تۇرعانىن بۇگىن ارقايسىمىز-اق مويىندايمىز», دەيدى ءابىش كەكىلباەۆ تۋرالى جازىلعان «سۋرەتكەر» اتتى ماقالاسىندا. ءيا, قيراباەۆ قالامىنا ءتان تاماشا سيپاتتاردىڭ اراسىنان الدىڭعىلاردىڭ قاتارىندا اتالارى – ادىلدىك. ومىردەگى قارىم-قاتىناسىنان ونەردەگى قارىم-قاتىناسىن جاساپ جاتاتىن جامان ادەت جۇقپاعان ول قالامعا. «عابيت مىنەزى باسقا شالداردىڭ بارىنەن دە اۋىر ەدى. كارتا ويناپ وتىرىپ, بىت-شىت بوپ اشۋلانىپ, كارتانى تاستاپ, وتىرعان ءۇيدىڭ اسىنا قاراماي كەتىپ قالا سالۋ ول كىسىنىڭ ادەتىندە ءجيى بولاتىن. قوناق ۇستىندە اشۋلانىپ, تۇستاستارىنا بوتەلكە لاقتىرعان شاعى دا بولعان. بىرگە جۇرگەن, ءازىل-قالجىڭى ارالاسقان دوستارىنىڭ ۇستىنەن ارىزدار ءتۇسىپ جاتقان كەزدە, وعان ارا ءتۇسۋ ورنىنا, «شوق, شوق» مىنەز كورسەتكەنى دە جاسىرىن ەمەس». بۇل – ومىردەگى عابيت مۇسىرەپوۆ. «سول ءبىر قيىن زاماندا كىم قالاي ءومىر ءسۇردى, نە جازدى, ونىڭ ءوزى قانداي جازۋشى, اقىن, ونەرپاز ەكەندىگىن ءبىلۋ ءۇشىن ولاردىڭ ەڭبەگىن وقۋ, كورۋ كەرەك. تەك وسىلاي قاراعاندا عانا كىمنىڭ كىم ەكەنىن تۇسىنەمىز. عابيتتىڭ دە ۇلى تۇلعا ەكەنىن بىلەمىز, مويىندايمىز». بۇل – ونەردەگى عابيت مۇسىرەپوۆ.
بۇل تۇرعىدان قاراعاندا ومىردەگى سەرىك قيراباەۆ پەن ونەردەگى سەرىك قيراباەۆتىڭ ايىرماسى جوققا جۋىق دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. ءبىر جاعىنان اتقارعان قىزمەتىمىزدىڭ, ەكىنشى جاعىنان عىلىمي ىزدەنىسىمىزدىڭ ارقاسىندا كەيىنگى وتىز جىلدىڭ ورايىندا سەراعاڭمەن تالاي تۇستا تىرلىگىمىز توقايلاسىپ قالىپ ءجۇردى, سونىڭ ىشىندە اسىرەسە, سوڭعى ون-ون بەس جىلدىڭ ىشىندە ەتەنە ارالاسىپ كەتكەن دە جايىمىز بار. اعانىڭ اق جايلاۋداي الدىندا قانشاما رەت بولىپ, ءاليا اپايدىڭ ەل ەليتاسىنىڭ اۋزىندا اڭىزعا اينالعان اق داستارقانىنان سان مارتە ءدام تاتقانبىز, ءوڭىر-وڭىردەگى تالاي مەرەيتويدا بىرگە بولعانبىز, شەتەل ساپارلارىنا دا بىرگە شىققانبىز. اسىرەسە, 1997 جىلى اۋەزوۆتىڭ 100 جىلدىعىن يۋنەسكو اياسىندا اتاۋعا پاريجگە بىرگە بارعانىمىز ەرەكشە ەستە قالدى. بۇل كىسىنىڭ ءمىنىپ كەتكەن كولىكتى ۇزاعىراق ۇستاپ قالعانىنا بولا جوق جەردەن شالا ءب ۇلىنىپ, ءتىپتى ءتىل تيگىزۋگە دەيىن بارعان ساپارلاس ءبىر ءىنىسىنىڭ ءۇنىن ءبىر اۋىز ۇندەمەي-اق وشىرگەنىنە ايىزىم قانعانى بار سوندا. اعا سىيلاي الساڭ, مىنەزىڭ ۇيلەسسە سەراعاڭمەن جول ءجۇرۋ, داستارقانداس بولۋ ءبىر جاننىڭ راقاتى. اڭگىمەسى قانداي. قازاقتىڭ يگى جاقسىسىنىڭ اراسىندا ول كىسى ارالاسپاعانى سيرەك. «سەراعا, سافۋاننىڭ كونياگىن ايتىڭىزشى», «قالتايدىڭ ءتۇسىن ايتىڭىزشى», «سادىقبەكتىڭ قاپانعا كوڭىل ءبىلدىرۋىن ايتىڭىزشى», «عابەڭمەن قاقتىعىسىپ قالعانىڭىزدى ايتىڭىزشى»... دەگەن سياقتى ءىلىپ-ءىلىپ وتىرساڭىز بولدى, الپىس جىلداي بويى ءدارىس وقي-وقي ءسال قارلىعىڭقىراعان داۋىسىمەن ءبىر حيكايادان كەيىن بىرەۋىن بيپازداپ شەرتە بەرەدى. الدىڭعى جىلى نۇرلان ءورازاليننىڭ ۇيىندە ءابىش اعامەن, مىرزاتاي اعامەن, سەيىت اعامەن بىرگە بولعانىمىزدا عابەڭنىڭ ەلگە تاراپ كەتكەن «مەنىڭ تسك-م قيراباەۆ بولدى» دەگەن ءسوزىنىڭ ايتىلۋ جايىن ءوز اۋزىنان تىڭداپ العانبىز. سول داستارقانداعى اڭگىمەنىڭ ءۇش جارىم ساعاتتىق ديكتوفوندىق جازباسى مەندە ساقتاۋلى. انا ءبىر جىلى ءبىزدىڭ ۇيدە بولعاندا ايتقاندارى دا تاسپادا قالدى. قاي جەردە دە, قانداي جاعدايدا دا سابىرلى مىنەزىنەن, ساليقالى سوزىنەن, ابىز اقساقالدىعىنان ءبىر اينىمايتىن قىمباتتى قالپىنا قىزىعا قاراۋدان تانباي كەلەمىز. توقسانعا تاقاعان جاسىندا دا جولىنان ءبىر جىعىلماي, قىستىڭ كوزى قىراۋدا استاناعا جەدەل جەتىپ, بىرەۋدىڭ قۋانىشىنا نەمەسە بىرەۋدىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسىپ جاتاتىنى ءتىپتى قايران قالدىرادى.
ءومىر تانۋ تەك ادەبيەتتەن, ونەردەن, عىلىمنان تۇرمايتىنى تۇسىنىكتى. س.قيراباەۆ ەڭبەكتەرى دە تەك رۋحانيات اياسىمەن شەكتەلىپ قالمايدى. قازاق مەمۋاريستيكاسىنىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىنىڭ قاتارىنان تابىلاتىن «ءومىر تاعىلىمدارى» اتتى تاماشا كىتابىنداعى نۇرتاس وڭداسىنوۆ, جۇمابەك تاشەنوۆ, بايكەن ءاشىموۆ, ماقتاي ساعديەۆ, احمەت جۇبانوۆ, ءابدىحاميت سەمباەۆ, شاپىق شوكين, كەنجالى ايمانوۆ, ساعىندىق كەنجەباەۆ, وزبەكالى جانىبەكوۆ, نۇرعيسا تىلەنديەۆ سياقتى تاۋ تۇلعالار تۋرالى ەستەلىكتەرىن وقىعاندا ۇزاق ومىرىندە قازاقتىڭ نەبىر جاقسىسى مەن جايساڭىن كورگەن, ەتەنە ارالاسقان تاعدىر يەسىنە قىزىعا قارايسىز, كىمنىڭ كىم ەكەنىن, حالىق تاريحىندا قانداي ورىن الاتىنىن ولاردىڭ كوزى تىرىسىندە-اق بىلگەن, باسىنا ۇلتتىڭ ۇلى پەرزەنتتەرىمەن ارالاس-قۇرالاس بولۋ باقىتى بۇيىرعانىن باعالاي العان سۇڭعىلالىققا سۇيسىنەسىز. ول ەستەلىكتەر قازاقتىڭ عاجايىپ پەرزەنتتەرىنىڭ سان قىرىن سوندايلىق سەرگەكتىكپەن سۋرەتتەيدى. مالىك عابدۋللين باتىر اتانعاندا مايدانداس دوس اعاسى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ: «ەل كۇيزەلگەن كەزىندە, ەرلىك ەتكەن باۋىرىم. جاۋ جاعادان العاندا, باتىرلىق ەتكەن باۋىرىم. ەل نامىسىن قۇرمەتتەپ, ەر نامىسىن ارداقتاپ, قۇتتى بولسىن ايتامىن, شىن جۇرەكتەن, مالىگىم!» دەپ حات جولداعانىن كەلتىرگەن اۆتور 1946 جىلى وتكەن كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا مايدان باتىرلارى الدىمەن ۇسىنىلعاندا دەپۋتاتتىققا كانديداتتىققا مالىكتىڭ بىردەن كەلىسىم بەرمەگەنىن, كىشىپەيىلدىكپەن: «مەنەن دە باتىرلىعى ۇلكەن باۋىرجان مومىش ۇلى نەگە تىزىمدە جوق. مەن جولىمدى سول كىسىگە بەرەمىن. مەنەن گورى حالىق قالاۋلىسى بولۋعا باۋىرجان لايىق» دەگەنىن جازعانىندا اعا سىيلاعان, ادام ارداقتاعان قازاقتىق عاجاپ قالپىمىزدى جەتكىزسە, ەرتەڭىندە مالىكتى ورتالىق كوميتەتتىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى جۇماباي شاياحمەتوۆ شاقىرتىپ: «ءبىز باۋىرجاندى بىلمەي وتىرعانىمىز جوق. ول ءوزىنىڭ جولىن ءوزى كەسىپ جۇرگەن جىگىت» دەگەنىن ايتقانىندا نوقتاعا باسى سىيماي وتكەن ەر باۋكەڭنىڭ باعاسىن بىلگەنىمەن, اتى اڭىزعا اينالعان جولبارىس جۇرەكتى جاندى «ۇلتشىل» دەگەن اتتان ايىرا الماي, ماسكەۋگە مويىنداتا الماي زاماننىڭ زاپىرانىن جۇتقان قايران اعامىزدىڭ اسىل بەينەسىن دە بيىكتەتىپ جىبەرەدى. «قازاق ونەرىنىڭ قايتالانباس ءبىر ۇلى دۇنيەدەن ءوتتى. قازاقتىڭ كۇيى مەن ءانى جەتىم قالدى. مەن وعان «قۇداي ساعان ولشەمەي, پىشپەي, مول تالانت بەرگەن, شاشىپ-توگىپ جۇرگەندەرىڭ دە از ەمەس. قالعانىنىڭ ءوزى دە سەنى ۇلىلىققا جەتكىزەدى», دەپ قالجىڭداۋشى ەم. قالجىڭداپ ايتقان سوزدە شىندىق بارىن ول دا تۇسىنەتىن, كەيدە مەنى مىتىپ قاپ, كۇلەتىن, مويىندايتىن. شىنىندا, ونىڭ ۇلى تالانتى قازاقتىڭ كۇيى مەن ءانىن بىرىكتىرىپ, ەلىنىڭ ارمانى مەن مۇڭىن, كوڭىل-كۇيىن ارقالادى. ونىڭ كوكىرەگىنە قۇرمانعازى مەن تاتتىمبەت, ءبىرجان مەن اقان قاتار سىيىپ كەتكەندەي ەدى. وسىلاردان قالعان كۇي مەن ءان نۇرعيسانىڭ عانا كەۋدەسىنە سىيدى», دەيدى نۇرعيسا تىلەنديەۆ تۋرالى تەبىرەنگەن ءبىر تۇستا. ال ەندى مۇحتار اۋەزوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, عابيدەن مۇستافين, ءىلياس وماروۆ, مۇحامەدجان قاراتاەۆ, مالىك عابدۋللين, ءادي ءشارىپوۆ, ساپارعالي بەگالين, شاحمەت حۇسايىنوۆ, ءابۋ سارسەنباەۆ, مۇقان يمانجانوۆ, كەمەل توقاەۆ, بەردىبەك سوقپاقباەۆ, زاكي احمەتوۆ, قالتاي مۇحامەدجانوۆ سىندى ءسوز ساڭلاقتارىنا كەلگەندە عالىمنىڭ ويلى قالامى ءتىپتى كوسىلە تۇسەدى.
سەراعاڭنىڭ وسى جاسقا تۋعان حالقىنىڭ الدىندا ابىروي ارقالاپ, ەلدىڭ باتاگوي اقساقالى, اۋزىنا قاراعان اقىلمانى كۇيىندە, قولىنان قالامىن تاستاماي جەتۋىندە ول كىسىنىڭ بويىنا جاراتىلىستان بىتكەن دارىن, تابيعاتىنان سىڭگەن تالانتقا, جۇيەلى تۇردە, تالماي جيناعان بىلىمگە قوسا ءومىر بويى ءوزىن ءوزى تاربيەلەگەن تاباندىلىعىنىڭ, مىنەز بايلىعىنىڭ, جاقسىعا سالىسىپ جاقسى بولۋعا ۇمتىلعان ۇلاعاتتىلىعىنىڭ دا ورنى ۇلكەن. «مەندە جالعىز وسكەن جالقى جىگىتتىڭ كەكشىل مىنەزى بارىن بايقاپ, سودان ساقتاندىردى» دەپ ءوزى ايتقانداي, سەرىك قيراباەۆتىڭ ءومىرى ونەگە كۇشىنىڭ ۇلى كۇش ەكەنىن كورسەتۋىمەن دە ورەلى. ول ونەگەنى سەراعاڭ الدىمەن الىستى جاقىن تۇتىپ, باۋىر ەتكەن قازاقتىڭ تۋىستىق داستۇرىنە قانىق سۋارىلعان ەل ومىرىنەن, ءبىرىنىڭ بالالارىن ءبىرىنىڭ باۋىرىنا باسقان اعايىندى سمايىل, جاكەن, جاماننان العان. «ۇشەۋىنىڭ ءوزارا قۇرمەتى بالاعا دەگەن كوزقاراستان دا تانىلاتىن. ءبىرىنىڭ كوڭىلىنە ءبىرى كەلمەسىن دەپ, اسىراۋعا بەرگەن بالاسىنا ەكىنشىسى جاقىندامايتىن, ءىش تارتپايتىن. سمايىلعا بەرگەننەن كەيىن جاكەن ماعان تايانىپ, ءىش تارتىپ, سويلەسىپ كورگەن جان ەمەس. سمايىل ولگەننەن كەيىن دە وسى ادەتىنەن جاڭىلعان جوق. قايتىس بولار الدىندا كوڭىلىن سۇراي بارعانىمدا: «اكەڭنىڭ كوڭىلىنە كەلەر دەپ بەتىڭنەن ءسۇيىپ كورمەپ ەم, قولىڭنان سۇيەيىن», – دەپ, سالەم بەرىپ ۇستاعان قولىمنىڭ سىرتىنان ءسۇيىپ ەدى. دىنىنە قانداي بەرىك, اعاسىنىڭ ارۋاعىن سىيلاۋعا قانداي مىقتى ادام دەپ ويلاعام سوندا» («مەنىڭ اكەلەرىم»). سەراعاڭ – ءومىر بويى جاقسىعا جاناسىپ, تالانتتىعا تاقاسىپ, اعا قادىرىن, دوس قادىرىن, ءىنى قادىرىن, جالپى ادام باعاسىن ءبىلىپ, ءوزى دە ونەگە بيىگىنە ورلەۋمەن كەلە جاتقان ادام. ول ۇستازدارىنا ءىنى بولا ءبىلدى, تۇستاستارىنا دوس بولا ءبىلدى, كەيىنگىلەرگە اعا بولا ءبىلدى. جاستارعا اعا بولا ءبىلۋدىڭ باستى شارتى – اعالارعا ءىنى بولا ءبىلۋ. ونداي جان كەيىن اعا دا بولا الادى, ۋاقىتى كەلگەندە اتا دا بولا الادى. قازىر سەراعاڭ حالىق الدىنا توساتىن اتا بيىگىندە تۇر.
قازاقى تويماقالانىڭ سوڭىنا قاراي مەرەيگەردىڭ جۇبايى جايىندا جىلى ءسوز جازىپ, ونىڭ وسى بيىگىنە جەتۋىنە ومىرلىك قوساعىنىڭ قوسقان ۇلەسى ۇلكەن دەگەندەي ەتىپ كەلتىرۋ شارت ەكەنىن بىلمەيدى ەمەسپىز. دەگەنمەن, ءبىز اعانىڭ اسىل جارى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, گەوگرافيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءاليا سارسەنقىزى بەيسەنوۆا تۋرالى ءسوزدى سەراعاڭنىڭ وزىنەن ارتىق ايتا المايتىنىمىزدى شامالايمىز. «وسىنداي ءبىر قىزىعى جوق سۇرقاي ومىردەن مەنى سۇيرەپ الىپ شىعىپ, شىن ءومىردىڭ قانداي بولاتىنىن, «ءومىردىڭ قىزىعى» دەگەننىڭ نە ەكەنىن تانىتقان, ءسويتىپ, مەنىڭ ءومىرىمدى جاڭارتقان, جاڭعىرتقان وسى ءالياشىم ەدى. العاش كورگەندە كۇن ساۋلەسىندەي جارق ەتىپ, جابىرقاۋ كوڭىلىمە جان بىتىرگەن ونى كورگەنشە, كەزدەسكەنشە اسىعۋشى ەدىم مەن. وتباسى دەگەندە, الدىمەن ونىڭ ۇيىتقىسى – ايەل ەسكە تۇسەدى عوي. مەنىڭ اليامەن تانىسقانىم, ۇيلەنگەنىم, ءارتۇرلى ءومىر وتكەلدەرىندە ونىڭ ماعان سۇيەۋ بولعانى, عىلىمداعى ىزدەنىستەرى تۋرالى اڭگىمە ايتۋ – مەن ءۇشىن مارتەبە. ءاليا, شىن ماعىناسىندا, مەنىڭ شاڭىراعىمنىڭ يەسى عانا ەمەس, ونى قۇرۋشى, مەنىڭ بۇكىل ءومىرىمدى, تۇرمىس-تىرشىلىگىمدى جاساۋشى جانە ۇيىمداستىرۋشى. ول وتباسىنىڭ قىزىعىن, ەكەۋمىزدىڭ جاڭا ءومىرىمىزدى دە ءوزى جاسادى. مىنە, بۇگىنگە دەيىن مەنىڭ ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىمنىڭ تارقامايتىنى – وسى اياۋلى جارىمنىڭ ارقاسى» دەگەن سوزگە نە قوسارمىز؟
قازاق جازۋشىلارىنىڭ, ادەبيەتتانۋشىلارىنىڭ اراسىندا توقسان جاساعاندارى, ودان دا اسقاندارى جوق ەمەس, بار. بىراق, ءدال سەرىك قيراباەۆتىڭ بيىگىندەگى, ونىڭ دارەجەسىندەگى قالامگەردىڭ, عالىمنىڭ توقسانعا تولۋى ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت اتالىپ وتىر دەسەك, ەشكىمنىڭ شامىنا تيە قويماسپىز. ونىڭ ۇستىنە اكادەميكتىڭ بۇل جاسقا قالامىن قولىنان تۇسىرمەي, قوعامدىق بەلسەندىلىگىن باسەڭسىتپەي جەتكەنى تاعى ءبىر ولجامىز.
جاقىندا عانا «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» بەتىنەن سەراعاڭنىڭ «مەنىڭ داۋىسىم» دەگەن وي-تولعاۋىن وقىدىق. سەراعاڭ ەلباسىمىزدىڭ ەڭبەگى جايىندا ايتا كەلىپ, شاعىن ماقالاسىنىڭ سوڭىن بىلاي تۇيىندەيدى:
«تىنىمسىز, ىزدەنىمپاز, بىرىنەن سوڭ ءبىرى تۋىنداپ جاتاتىن جاڭا يدەيالار ونى قازاقستاندى وسى دارەجەگە كوتەرۋگە جەتكىزدى. اللا وعان ءومىر بەرسىن! توقسانعا تولۋىنا ءبىر اي عانا قالعان قارتتىڭ اعالىق باتاسى بولسىن بۇل تىلەك!».
ءبىز دە ماقالانى ابىز اعانىڭ ءوزىنىڭ سوزىنە ۇقساتىپ اياقتايىق.
ەل ءۇشىن ەتكەن جەتپىس جىل بويعى ەرەن ەڭبەگى, قاجىماس قايرات-جىگەرى, تالماس تاباندىلىعى, ادامدىق اسىل قاسيەتتەرى ونى قازاق ادەبيەتتانۋىنىڭ پاتريارحى, ۇلتتىق ءسوز ونەرىنىڭ اقساقالى دارەجەسىنە كوتەرىلۋگە جەتكىزدى. اللا اعامىزعا ءومىر بەرسىن! توقسانعا تولعان ۇلت ۇستازىنا ەل گازەتى ارقىلى بەرىلگەن ەل باتاسى بولسىن بۇل تىلەك!
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ
